Εδώ και χρόνια οι επιστήμονες εξετάζουν εάν η προτίμηση του ενός ή του άλλου χεριού συνδέεται και με άλλες λειτουργίες του οργανισμού, μεταξύ των οποίων και ο ύπνος. Ορισμένες παλαιότερες μικρές μελέτες είχαν υποδείξει ότι οι αριστερόχειρες μπορεί να κοιμούνται καλύτερα, ενώ άλλες είχαν καταλήξει ότι ξυπνούν συχνότερα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ένα βασικό πρόβλημα ήταν ότι πολλές από αυτές τις έρευνες βασίζονταν σε μικρά δείγματα και στις προσωπικές αναφορές των συμμετεχόντων για τον ύπνο τους.
Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature and Science of Sleep επιχείρησε να δώσει μια πιο σαφή απάντηση, εξετάζοντας περισσότερους από 1.700 ανθρώπους ηλικίας 18 έως 80 ετών για πέντε συνεχόμενες νύχτες.
Αυτή τη φορά οι επιστήμονες δεν αρκέστηκαν στο να ρωτήσουν τους συμμετέχοντες πόσο καλά πίστευαν ότι είχαν κοιμηθεί.
Χρησιμοποίησαν μια μέθοδο αντικειμενικής καταγραφής του ύπνου μέσω μιας μικρής συσκευής που φοριέται στον καρπό και μοιάζει με ρολόι. Μέσω της καταγραφής της κινητικής δραστηριότητας και άλλων παραμέτρων, οι ερευνητές μπορούσαν να συγκεντρώσουν στοιχεία για τη διάρκεια και την ποιότητα του ύπνου.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν το Pittsburgh Sleep Quality Index, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση της ποιότητας του ύπνου.
Για να προσδιοριστεί πόσο έντονα προτιμούσε κάθε άτομο το δεξί ή το αριστερό του χέρι, χρησιμοποιήθηκε επίσης το Edinburgh Handedness Inventory.
Αριστερόχειρες και ύπνος: Τι έδειξε η μελέτη
Από τους συμμετέχοντες, το 91% ήταν δεξιόχειρες, το 4,8% αριστερόχειρες και το 4,2% δεν παρουσίαζε σαφή προτίμηση αποκλειστικά προς το ένα χέρι.
Όταν οι επιστήμονες ανέλυσαν τα αντικειμενικά δεδομένα του ύπνου, εντόπισαν μια ενδιαφέρουσα συσχέτιση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο περισσότερο χρησιμοποιούσε κάποιος το αριστερό του χέρι ως κυρίαρχο, τόσο περισσότερο χρόνο έμενε ξύπνιος μέσα στη νύχτα αφού είχε ήδη αποκοιμηθεί. Με άλλα λόγια, ο ύπνος του παρουσίαζε περισσότερες διακοπές.
Η αριστεροχειρία συνδέθηκε επίσης με εντονότερη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι νυχτερινές διακοπές του ύπνου μπορεί να γίνονται αισθητές και την επόμενη μέρα.
Στους μεγαλύτερους σε ηλικία άνδρες και γυναίκες παρατηρήθηκε επίσης χειρότερη υποκειμενική ποιότητα ύπνου στους αριστερόχειρες συγκριτικά με τους δεξιόχειρες.
Τι σημαίνουν πραγματικά τα ευρήματα;
Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία.
Η έρευνα εντόπισε συσχέτιση μεταξύ της προτίμησης χεριού και ορισμένων χαρακτηριστικών του ύπνου. Δεν απέδειξε ότι το να είναι κάποιος αριστερόχειρας αποτελεί αιτία κακής ποιότητας ύπνου ούτε ότι όλοι οι αριστερόχειρες αντιμετωπίζουν προβλήματα τη νύχτα.
Το δυνατό σημείο της μελέτης είναι ότι συμπεριέλαβε πολύ μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων σε σχέση με προηγούμενες έρευνες και χρησιμοποίησε αντικειμενικές μετρήσεις παράλληλα με τις προσωπικές αναφορές των συμμετεχόντων.
Για τους ερευνητές, τα ευρήματα προσθέτουν ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της σχέσης μεταξύ της πλευρίωσης του εγκεφάλου –της διαφορετικής δηλαδή εξειδίκευσης των δύο ημισφαιρίων– και λειτουργιών όπως ο ύπνος.
Σε κάθε περίπτωση, είτε γράφουμε με το δεξί είτε με το αριστερό, ορισμένοι βασικοί κανόνες για καλύτερο ύπνο παραμένουν ίδιοι: σταθερό πρόγραμμα, περιορισμός του αλκοόλ και λιγότερες οθόνες πριν πέσουμε στο κρεβάτι.