
Η ποιότητα και η διάρκεια που έχει ο ύπνος μας δεν είναι οι μόνοι παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική υγεία. Εξίσου σημαντικό φαίνεται να είναι και το πόσο σταθερές είναι οι ώρες που κοιμόμαστε και ξυπνάμε.
Ένα ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου, με σημαντικές διακυμάνσεις από ημέρα σε ημέρα, ενδέχεται να συνδέεται με εντονότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, αλλά και με αυξημένο αίσθημα μοναξιάς, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, στρέφει την προσοχή σε μια λιγότερο μελετημένη παράμετρο του ύπνου: τη σταθερότητα του καθημερινού προγράμματος και όχι απλώς τις ώρες ξεκούρασης ή την ποιότητά της.
Τι έδειξε η μελέτη σε 23.000 ανθρώπους
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 23.000 συμμετέχοντες. Οι συμμετέχοντες φορούσαν έξυπνα δαχτυλίδια, τα οποία κατέγραφαν την κίνηση και διάφορες ζωτικές λειτουργίες, επιτρέποντας την εκτίμηση των ωρών κατάκλισης και αφύπνισης. Κατά μέσο όρο, κάθε άτομο παρείχε δεδομένα ύπνου για 154 ημέρες, δίνοντας στους επιστήμονες τη δυνατότητα να εξετάσουν τις συνήθειες ύπνου σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν μηνιαία ερωτηματολόγια σχετικά με τα συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και μοναξιάς. Για την αξιολόγηση της σταθερότητας του ύπνου χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης Sleep Regularity Index (SRI), με βαθμολογία από 0 έως 100. Όσο υψηλότερη είναι η βαθμολογία, τόσο πιο σταθερό είναι το ωράριο ύπνου και αφύπνισης.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με εντονότερα συμπτώματα κατάθλιψης είχαν χαμηλότερη βαθμολογία στον δείκτη. Συγκεκριμένα, όσοι δεν εμφάνιζαν συμπτώματα ή είχαν ελάχιστα συγκέντρωναν κατά μέσο όρο 84 βαθμούς, ενώ όσοι παρουσίαζαν σοβαρά συμπτώματα είχαν μέσο όρο 75.
Αντίστοιχα, τα άτομα με φυσιολογικά επίπεδα άγχους είχαν μέση βαθμολογία 84, έναντι 79 για εκείνα με σοβαρό άγχος. Η αυξημένη μοναξιά συνδέθηκε επίσης με λιγότερο σταθερές συνήθειες ύπνου.
Ύπνος και σταθερές ώρες
Η διατήρηση σχετικά σταθερών ωρών ύπνου και αφύπνισης βοηθά στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, δηλαδή του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού που συντονίζει βασικές λειτουργίες του οργανισμού μέσα στο 24ωρο.
Όταν το ωράριο ύπνου μεταβάλλεται σημαντικά από ημέρα σε ημέρα, μπορεί να διαταραχθεί αυτός ο συγχρονισμός. Επιπλέον, επηρεάζεται ο χρονισμός άλλων καθημερινών δραστηριοτήτων, όπως η έκθεση στο φυσικό φως, τα γεύματα, η άσκηση και η κοινωνική επαφή, που συμβάλλουν επίσης στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού. Όπως επισημαίνει η επικεφαλής της μελέτης, η απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού έχει συσχετιστεί με την κατάθλιψη και άλλες διαταραχές της ψυχικής υγείας.
Μπορεί ο ύπνος να απορρυθμίζτεαι από το άγχος;
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η σχέση μεταξύ ύπνου και ψυχικής υγείας ενδέχεται να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ένα ασταθές πρόγραμμα ύπνου μπορεί να συμβάλλει στην επιδείνωση της ψυχικής κατάστασης, αλλά και τα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης μπορούν να δυσκολεύουν τη διατήρηση μιας σταθερής καθημερινής ρουτίνας.
Ωστόσο, προηγούμενες διαχρονικές έρευνες δίνουν ενδείξεις ότι η διαταραχή της κανονικότητας του ύπνου μπορεί να προηγείται ορισμένων προβλημάτων υγείας και να συμβάλλει στην εμφάνισή τους.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται νέες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν η συστηματική προσπάθεια διατήρησης σταθερών ωρών ύπνου και αφύπνισης μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την ψυχική υγεία.
Μέχρι τότε, η συνέπεια στο καθημερινό πρόγραμμα ύπνου αναδεικνύεται σε έναν ακόμη παράγοντα που αξίζει να προσέχουμε, πέρα από το πόσες ώρες κοιμόμαστε κάθε βράδυ.



