Αν σας ζητούσε κάποιος να φανταστείτε τον εαυτό σας σε 10 χρόνια, πόσο υγιείς και ενεργοί πιστεύετε ότι θα είστε; Η απάντηση μπορεί να μοιάζει με μια απλή εκτίμηση ή ακόμη και με έκφραση αισιοδοξίας. Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Psychology and Aging υποστηρίζει ότι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τη μελλοντική υγεία και την ενέργειά μας μπορεί να συνδέεται με την πραγματική κατάσταση της υγείας μας πολλά χρόνια αργότερα.
Μια ματιά 20 χρόνια στο μέλλον
Οι ερευνητές Morgan Taylor και Margie Lachman από το Brandeis University χρησιμοποίησαν δεδομένα από τη μεγάλη διαχρονική αμερικανική μελέτη MIDUS (Midlife in the United States).
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 1.881 ενήλικες, με μέση ηλικία τα 46,5 έτη και ηλικιακό εύρος από 24 έως 74 ετών κατά την αρχική αξιολόγηση. Οι επιστήμονες είχαν στη διάθεσή τους δεδομένα από τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως περίπου το 2014.
Στην αρχή της μελέτης, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να βαθμολογήσουν την υγεία και την ενέργειά τους σε κλίμακα από το 0 έως το 10, σκεπτόμενοι τόσο πώς ήταν 10 χρόνια νωρίτερα όσο και πώς περίμεναν να είναι 10 χρόνια αργότερα.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη διαφορά μεταξύ αυτών των δύο αξιολογήσεων για να υπολογίσουν πόσο θετική ή αρνητική ήταν η προοπτική κάθε συμμετέχοντα για τη μελλοντική υγεία και ενέργειά του.
Πώς ήταν η υγεία τους 20 χρόνια μετά;
Όσοι είχαν μια πιο θετική προοπτική για την υγεία και την ενέργειά τους παρουσίασαν μικρότερη αύξηση στους λειτουργικούς περιορισμούς περίπου 20 χρόνια αργότερα.
Οι λειτουργικοί περιορισμοί αφορούσαν καθημερινές ικανότητες, όπως το να ανεβαίνει κάποιος σκάλες ή να μεταφέρει ψώνια. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι που στην αρχή της μελέτης έβλεπαν πιο θετικά την πορεία της υγείας τους εμφάνισαν λιγότερη επιδείνωση σε τέτοιου είδους δυσκολίες με το πέρασμα του χρόνου.
Η σχέση αυτή παρέμεινε ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και η αρχική κατάσταση της υγείας.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι αρκεί να πιστεύουμε ότι θα είμαστε υγιείς για να είναι πράγματι έτσι… Τι άλλο μπορεί να συμβαίνει;
Η αισιοδοξία μπορεί να επηρεάζει και όσα κάνουμε σήμερα
Οι ερευνητές εξέτασαν αν οι καθημερινές συμπεριφορές μπορούσαν να εξηγήσουν ένα μέρος της σύνδεσης μεταξύ θετικής προοπτικής και καλύτερης μελλοντικής υγείας.
Διαπίστωσαν ότι άνθρωποι με πιο θετική αντίληψη για τη μελλοντική υγεία τους έτειναν επίσης να κάνουν περισσότερη σωματική δραστηριότητα και να καπνίζουν λιγότερο.
Αυτές οι συμπεριφορές εξηγούσαν εν μέρει τη σχέση μεταξύ της θετικής προοπτικής και των καλύτερων αποτελεσμάτων υγείας αργότερα.
Το εύρημα έχει μια ενδιαφέρουσα πιθανή ερμηνεία: όταν πιστεύουμε ότι η μελλοντική μας υγεία αξίζει να προστατευτεί, ίσως είναι πιθανότερο να υιοθετήσουμε σήμερα συμπεριφορές που πραγματικά μπορούν να την υποστηρίξουν.
Και η ενέργεια φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σημασία
Η μελέτη εξέτασε ξεχωριστά και τις προσδοκίες των συμμετεχόντων σχετικά με την ενέργειά τους.
Μια πιο θετική προοπτική για τη μελλοντική ενέργεια συνδέθηκε με περίπου 6% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου κατά την περίοδο παρακολούθησης, προτού οι επιστήμονες προσαρμόσουν τις αναλύσεις με βάση την αρχική κατάσταση της υγείας. Όταν αυτή λήφθηκε υπόψη, η σχέση εξασθένησε.
Άρα το συγκεκριμένο εύρημα χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση: δεν αποδεικνύει ότι η θετική σκέψη αυξάνει τη μακροζωία.
Αρκεί το «σκέψου θετικά»;
Πρόκειται για μια παρατηρησιακή, διαχρονική έρευνα, επομένως μπορεί να εντοπίσει σχέσεις αλλά όχι να αποδείξει ότι η θετική εικόνα για το μέλλον προκαλεί από μόνη της καλύτερη υγεία.
Άνθρωποι που ήδη αισθάνονται πιο δυνατοί ή έχουν περισσότερους πόρους στη ζωή τους μπορεί να είναι ταυτόχρονα πιο αισιόδοξοι και πιο πιθανό να φροντίζουν την υγεία τους.
Παρόλα αυτά, οι συγγραφείς θεωρούν ότι τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα πως οι πεποιθήσεις μας για τη μελλοντική υγεία μπορούν να συνδέονται με τις επιλογές που κάνουμε στο παρόν.
Υγεία: Πώς φαντάζεστε λοιπόν τον εαυτό σας σε 10 χρόνια;
Ίσως αξίζει να κάνουμε στον εαυτό μας αυτή την ερώτηση όχι ως άσκηση πρόβλεψης, αλλά ως αφορμή για να εξετάσουμε τη σχέση μας με τη μελλοντική μας υγεία.
Αν πιστεύουμε ότι η φυσική μας κατάσταση θα επιδεινωθεί αναπόφευκτα με τα χρόνια, μπορεί να έχουμε λιγότερο κίνητρο να επενδύσουμε σε αυτήν σήμερα. Αντίθετα, το να βλέπουμε ένα μέλλον στο οποίο παραμένουμε δραστήριοι και λειτουργικοί μπορεί να συνδέεται με συμπεριφορές που μας βοηθούν να κινηθούμε προς αυτή την κατεύθυνση.
Όπως υποδηλώνει η νέα μελέτη, λοιπόν, ο τρόπος που φανταζόμαστε τη μελλοντική υγεία μας ίσως δεν είναι απλώς μια σκέψη για το αύριο – μπορεί να συνδέεται και με τον τρόπο που φροντίζουμε τον εαυτό μας σήμερα.