Ο ήλιος μάς φτιάχνει τη διάθεση, συμβάλλει στη σύνθεση της βιταμίνης D και μας παρακινεί να βγούμε έξω και να κινηθούμε περισσότερο. Μπορεί όμως να ωφελεί και τον εγκέφαλό μας; Μια μεγάλη μελέτη δείχνει ότι η καθημερινή έκθεση στο φυσικό φως συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, αρκεί να μην είναι ούτε πολύ μικρή ούτε βέβαια υπερβολική.
Τι έδειξε η έρευνα
Ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία για περισσότερους από 362.000 ενήλικες που συμμετείχαν στη μεγάλη βάση δεδομένων UK Biobank. Κανείς από τους συμμετέχοντες δεν είχε άνοια κατά την έναρξη της μελέτης και η πορεία της υγείας τους παρακολουθήθηκε για περίπου εννέα χρόνια.
Στόχος ήταν να διερευνηθεί αν ο χρόνος που περνά κάποιος καθημερινά σε εξωτερικούς χώρους με φυσικό φως σχετίζεται με τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σχέση δεν ήταν γραμμική. Ούτε η ελάχιστη αλλά ούτε και η υπερβολική έκθεση στον ήλιο φάνηκε να προσφέρει το μεγαλύτερο όφελος. Αντίθετα, οι ερευνητές εντόπισαν ένα «γλυκό σημείο», όπου ο κίνδυνος εμφάνισης άνοιας ήταν χαμηλότερος. Αυτό αντιστοιχούσε, κατά μέσο όρο, σε περίπου 1,5 ώρα καθημερινής έκθεσης στο φυσικό φως, με μικρές διακυμάνσεις ανάλογα με την εποχή. Η ιδανική διάρκεια εκτιμήθηκε γύρω στις δύο ώρες το καλοκαίρι και περίπου μία ώρα τον χειμώνα.
Γιατί ο ήλιος μπορεί να ωφελεί τον εγκέφαλο;
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δεν υπάρχει ένας μόνο μηχανισμός πίσω από αυτή τη σχέση.
Η έκθεση στο φυσικό φως:
- συμβάλλει στη σύνθεση της βιταμίνης D, η οποία έχει συνδεθεί με την υγεία του εγκεφάλου,
- βοηθά στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, επηρεάζοντας την ποιότητα του ύπνου,
- μπορεί να βελτιώνει τη διάθεση και να μειώνει τα συμπτώματα κατάθλιψης,
- συνδέεται συχνά με περισσότερη σωματική δραστηριότητα, η οποία αποτελεί γνωστό προστατευτικό παράγοντα για τη γνωστική λειτουργία.
Είναι πιθανό όλα αυτά να λειτουργούν συνδυαστικά, ενισχύοντας την υγεία του εγκεφάλου καθώς μεγαλώνουμε.
Γιατί η υπερβολή δεν βοηθά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ότι η μεγαλύτερη έκθεση στον ήλιο δεν συνδέθηκε όπως είπαμε με ακόμη μεγαλύτερο όφελος.
Αυτό μας υπενθυμίζει ότι, όπως συμβαίνει με πολλές συνήθειες που σχετίζονται με την υγεία, το μέτρο φαίνεται να είναι καθοριστικό. Η υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αυξάνει τον κίνδυνο εγκαυμάτων, πρόωρης γήρανσης του δέρματος και καρκίνου του δέρματος. Γι’ αυτό οι ειδικοί εξακολουθούν να συνιστούν αντηλιακή προστασία, κατάλληλο ρουχισμό και αποφυγή της παρατεταμένης έκθεσης τις ώρες που η ηλιακή ακτινοβολία είναι πιο έντονη.
Δεν αποδεικνύει ότι ο ήλιος προλαμβάνει την άνοια
Παρότι τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη. Αυτό σημαίνει ότι καταγράφει μια συσχέτιση και όχι σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Είναι πιθανό οι άνθρωποι που περνούν περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους να έχουν συνολικά πιο υγιεινό τρόπο ζωής, να ασκούνται περισσότερο ή να διατηρούν καλύτερη κοινωνική ζωή, παράγοντες που επίσης σχετίζονται με την υγεία του εγκεφάλου.
Πώς να απολαμβάνετε με ασφάλεια τον ήλιο
Η καθημερινή επαφή με το φυσικό φως μπορεί να ενταχθεί εύκολα στην καθημερινότητά σας:
- προτιμήστε έναν περίπατο νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα,
- συνδυάστε την έξοδο με ήπια σωματική άσκηση,
- χρησιμοποιείτε αντηλιακό και προστατευτικό καπέλο όταν χρειάζεται,
- αποφύγετε την παραμονή στον ήλιο τις ώρες με πολύ υψηλή υπεριώδη ακτινοβολία.
Ο ήλιος, λοιπόν, δεν είναι «φάρμακο» για την άνοια. Μπορεί όμως να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι του παζλ που βοηθά τον εγκέφαλό μας να παραμείνει υγιής όσο περνούν τα χρόνια.