Από τους γονείς μας μπορεί να έχουμε πάρει το χρώμα των ματιών, το χαμόγελο, τη συνήθεια να ξενυχτάμε ή να μη τα παρατάμε. Μήπως, όμως, μαζί με αυτά έχουμε κληρονομήσει και ένα πλεονέκτημα στη μακροζωία;
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι με τουλάχιστον έναν γονιό που έφτασε τα 100 χρόνια, τείνουν να ζουν περισσότερο και να αντιμετωπίζουν μικρότερο κίνδυνο για ορισμένα προβλήματα υγείας που εμφανίζονται καθώς μεγαλώνουμε.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται, επομένως, στα περισσότερα χρόνια ζωής. Αφορά και το πότε αρχίζουν να εμφανίζονται διάφορες παθήσεις, μια κομβική παράμετρο όταν μιλάμε για το πώς μεγαλώνουμε.
Οικογενειακή υπόθεση η μακροζωία
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε δεδομένα από τρεις μακροχρόνιες μελέτες στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η βασική σύγκριση περιλάμβανε συνολικά 4.030 ανθρώπους, παιδιά αιωνόβιων και συμμετέχοντες των ομάδων σύγκρισης των οποίων οι γονείς δεν είχαν ζήσει τόσο.
Οι επιστήμονες εξέτασαν την ηλικία θανάτου και την εμφάνιση τεσσάρων παθήσεων, της καρδιαγγειακής νόσου, του καρκίνου, της υπέρτασης (υψηλή αρτηριακή πίεση) και του εγκεφαλικού επεισοδίου. Στόχος ήταν να διαπιστώσουν αν το πλεονέκτημα των αιωνόβιων αποτυπώθηκε και στην πορεία της υγείας των παιδιών τους.
Στη συνδυαστική ανάλυση, τα παιδιά αιωνόβιων εμφάνιζαν περίπου 42% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, 33% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και 32% χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης σε σχέση με τις ομάδες σύγκρισης. Το πλεονέκτημα όμως, δεν ήταν ίδιο για όλες τις παθήσεις. Για το εγκεφαλικό, μειωμένος κίνδυνος καταγράφηκε στις δύο αμερικανικές μελέτες, αλλά όχι στη βρετανική. Για τον καρκίνο δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική μείωση του κινδύνου. Η εικόνα, επομένως, αφορά κυρίως συγκεκριμένες πτυχές της υγιούς γήρανσης.
Τι περνά από τη μία γενιά στην επόμενη;
Οι αιωνόβιοι απασχολούν εδώ και χρόνια την επιστημονική κοινότητα, επειδή αρκετοί εμφανίζουν παθήσεις της προχωρημένης ηλικίας αργότερα από τον γενικό πληθυσμό. Η μελέτη των παιδιών τους επιτρέπει στους επιστήμονες να αναζητήσουν ενδείξεις αυτής της ανθεκτικότητας πριν εκείνα φτάσουν σε εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία.
Στη συγκεκριμένη έρευνα, οι συσχετίσεις παρέμειναν σε γενικές γραμμές παρόμοιες όταν συνυπολογίστηκαν διαθέσιμα στοιχεία για το κάπνισμα και άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής. Αυτό ενισχύει το ενδιαφέρον για την πιθανή συμβολή της κληρονομικότητας, χωρίς να διαχωρίζει πλήρως την επίδρασή της από το περιβάλλον. Άλλωστε, οι οικογένειες μοιράζονται και διατροφικές συνήθειες, συνθήκες διαβίωσης και εμπειρίες, ενώ τα σχετικά δεδομένα δεν ήταν εξίσου αναλυτικά σε όλες τις μελέτες.
Μακροζωία σημαίνει περισσότερα χρόνια, με καλύτερη υγεία
Το οικογενειακό ιστορικό προσφέρει χρήσιμες ενδείξεις, αλλά δεν αρκεί για να προβλέψει την πορεία της δικής μας υγείας. Το επόμενο βήμα για τους ερευνητές είναι να εντοπιστούν οι βιολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στο πλεονέκτημα αυτών των οικογενειών.
Όσο οι μηχανισμοί αυτοί γίνονται πιο κατανοητοί, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να οδηγήσουν σε αποτελεσματικότερες στρατηγικές πρόληψης για μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Γιατί το πραγματικό νόημα της ευχής «να τα εκατοστήσεις» δεν είναι μόνο να φτάσεις τα εκατό, αλλά να τα φτάσεις όσο καλύτερα γίνεται.