Όταν μιλάμε για την πρόληψη του καρκίνου, συνήθως σκεφτόμαστε να περιορίσουμε το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες βλαβερές συνήθειες. Τώρα, μια νέα διεθνής μελέτη αναδεικνύει έναν ακόμη παράγοντα που συχνά περνά απαρατήρητος. Ορισμένες λοιμώξεις φαίνεται να συνδέονται με την εμφάνιση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου και, σε αρκετές περιπτώσεις, ο κίνδυνος μπορεί να περιοριστεί.
Σύμφωνα με την ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο Lancet Oncology, το 2024, περίπου 2,3 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου παγκοσμίως (σχεδόν το 12% του συνόλου) αποδόθηκαν σε λοιμώξεις. Οι ερευνητές εξέτασαν 12 παθογόνους παράγοντες, μεταξύ των οποίων ιούς, ένα βακτήριο και παράσιτα. Πέντε από αυτούς συνδέθηκαν με σχεδόν όλα τα περιστατικά καρκίνου που αποδόθηκαν σε λοιμώξεις.
Οι πέντε βασικοί παράγοντες
Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση φάνηκε να έχει το βακτήριο Helicobacter pylori (ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού), στο οποίο αποδόθηκαν περίπου 760.000 περιστατικά. Ακολουθεί ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), με περίπου 750.000. Στην ίδια ομάδα βρίσκονται οι ιοί της ηπατίτιδας Β και C (HBV και HCV), καθώς και ο ιός Epstein-Barr (EBV). Οι πέντε αυτοί παράγοντες φάνηκαν να ευθύνονται για σχεδόν όλες τις διαγνώσεις που συνδέθηκαν με λοιμώξεις.
Αυτό ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που έχει μολυνθεί θα εμφανίσει καρκίνο. Η μελέτη υπολογίζει πόσα περιστατικά στον πληθυσμό μπορούν να αποδοθούν σε αυτούς τους παράγοντες, χωρίς να προβλέπει την πορεία της υγείας συγκεκριμένων ατόμων.
Για παράδειγμα, το H. pylori υπάρχει στο στομάχι μεγάλου μέρους του παγκόσμιου πληθυσμού (συχνά ασυμπτωματικά), αλλά μόνο ένα μικρό ποσοστό αυτών των ανθρώπων θα αναπτύξει τελικά έλκος ή καρκίνο του στομάχου. Ο EBV ενώ στους περισσότερους προκαλεί ήπια συμπτώματα ή λοιμώδη μονοπυρήνωση, σε σπάνιες περιπτώσεις και υπό συγκεκριμένες συνθήκες συνδέεται με λεμφώματα και άλλες μορφές καρκίνου.
Τα μέτρα πρόληψης ενάντια στις λοιμώξεις και τον καρκίνο
Υπάρχουν ήδη παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν μέρος αυτού του κινδύνου. Ο εμβολιασμός κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, η διάγνωση και θεραπεία της ηπατίτιδας και του H. pylori, καθώς και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV, περιλαμβάνονται στα μέτρα που μπορούν να περιορίσουν τις λοιμώξεις και τις επιπτώσεις τους.
Ταυτόχρονα, δεν υπάρχουν ακόμη αποτελεσματικά εμβόλια για όλες τις λοιμώξεις που σχετίζονται με καρκίνο. Για τον EBV και το H. pylori, η ανάπτυξη νέων μεθόδων πρόληψης παραμένει σημαντική, ενώ η πρόσβαση στις διαθέσιμες παρεμβάσεις παρουσιάζει μεγάλες γεωγραφικές και οικονομικές ανισότητες παγκοσμίως.
Πάνω από τα τρία τέταρτα των καρκίνων που συνδέθηκαν με λοιμώξεις καταγράφηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Το εύρημα μας υπενθυμίζει ότι η πρόληψη δεν αρκεί να είναι επιστημονικά εφικτή. Χρειάζεται να φτάνει σε όλους, μέσα από εμβολιασμούς, εξετάσεις και θεραπεία.