Ο καρκίνος συνδέεται στενά με την ηλικία. Όσο περνούν τα χρόνια, τα κύτταρα συσσωρεύουν περισσότερες βλάβες, ορισμένες από τις οποίες μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξη όγκων. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι διαγνώσεις σε νεότερους ανθρώπους αυξάνονται, με τις επόμενες γενιές να φαίνεται ότι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο από τις προηγούμενες.
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, εξετάζει μία πιθανή εξήγηση, σύμφωνα με την οποία οι νεότερες γενιές ίσως γερνούν βιολογικά ταχύτερα. Αυτή η «κρυφή» επιτάχυνση δεν φαίνεται εξωτερικά, αλλά αποτυπώνεται στη λειτουργία του μεταβολισμού, του ανοσοποιητικού συστήματος και διαφόρων οργάνων.
Τι είναι η βιολογική ηλικία;
Η χρονολογική ηλικία δείχνει απλώς πόσα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννησή μας. Η βιολογική ηλικία, αντίθετα, περιγράφει πόσο έχει προχωρήσει η γήρανση του οργανισμού, με βάση μετρήσιμες αλλαγές στη λειτουργία και την κατάσταση των κυττάρων, των ιστών και των οργάνων.
Έτσι, δύο άνθρωποι που είναι και οι δύο 40 ετών μπορεί να μην έχουν την ίδια βιολογική ηλικία. Ο οργανισμός του ενός μπορεί να παρουσιάζει χαρακτηριστικά που αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη ηλικία, ενώ του άλλου να λειτουργεί σαν να είναι νεότερος.
Για να εκτιμήσουν αυτή τη διαφορά, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δείκτες από εξετάσεις αίματος που αντανακλούν τη λειτουργία του ήπατος, των νεφρών, του ανοσοποιητικού συστήματος και του μεταβολισμού. Εξέτασαν τόσο τη συνολική γήρανση του οργανισμού όσο και τον ρυθμό με τον οποίο γερνούν επιμέρους όργανα και βιολογικά συστήματα.
Οι νεότερες γενιές εμφάνισαν πιο «γερασμένο» προφίλ
Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερους από 154.000 νεότερους ενηλίκους από την UK Biobank και σε στοιχεία από πάνω από 10.000 συμμετέχοντες του αμερικανικού προγράμματος All of Us. Και στους δύο πληθυσμούς, όσοι είχαν γεννηθεί πιο πρόσφατα παρουσίαζαν ταχύτερη βιολογική γήρανση σε σύγκριση με προηγούμενες γενιές.
Στα βρετανικά δεδομένα, οι συμμετέχοντες που είχαν γεννηθεί μεταξύ 1965 και 1974 εμφάνιζαν ελαφρώς πιο προχωρημένη βιολογική γήρανση από εκείνους που είχαν γεννηθεί μεταξύ 1950 και 1954, όταν συγκρίθηκαν στην ίδια χρονολογική ηλικία. Η διαφορά ήταν ακόμη εντονότερη στα αμερικανικά δεδομένα, ανάμεσα στους γεννημένους τη δεκαετία του 1990 και σε εκείνους που είχαν γεννηθεί από το 1965 έως το 1969.
Οι αριθμοί αυτοί δεν υποδηλώνουν ότι κάθε νεότερος άνθρωπος γερνά γρηγορότερα. Δείχνουν όμως, μια μετατόπιση στον μέσο όρο των γενεών, η οποία χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Πώς συνδέονται καρκίνος και γήρανση;
Η ταχύτερη βιολογική γήρανση συνδέθηκε με 8% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης όγκου έως την ηλικία των 55 ετών. Όταν οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, όσοι εμφάνιζαν την πιο προχωρημένη βιολογική γήρανση φάνηκαν να έχουν 15% υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με εκείνους που παρουσίαζαν τη μικρότερη επιτάχυνση.
Οι ισχυρότερες συσχετίσεις αφορούσαν τους καρκίνους του πνεύμονα, του γαστρεντερικού συστήματος και της μήτρας. Παράλληλα, διαφορετικά βιολογικά συστήματα συνδέθηκαν με διαφορετικές μορφές της νόσου. Για παράδειγμα, η ταχύτερη γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος συσχετίστηκε με τον καρκίνο του πνεύμονα, ενώ η γήρανση του λιπώδους ιστού με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Η μελέτη καταγράφει συσχετίσεις και δεν μπορεί ακόμη να δείξει με βεβαιότητα αν η επιταχυνόμενη γήρανση συνδέεται αιτιολογικά με την εμφάνιση καρκίνου. Η ίδια η αύξηση των περιστατικών στις νεότερες γενιές δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα ούτε εξηγείται πλήρως από τα συγκεκριμένα ευρήματα. Παράγοντες όπως η διατροφή, η καθιστική ζωή, η παχυσαρκία, το αλκοόλ και ευρύτερες περιβαλλοντικές ή κοινωνικές αλλαγές ενδέχεται να αφήνουν αθροιστικά το αποτύπωμά τους στον οργανισμό.
Στο μέλλον, η μέτρηση της βιολογικής ηλικίας θα μπορούσε να συμβάλλει στον εντοπισμό νεότερων ανθρώπων με αυξημένο κίνδυνο, πριν εμφανιστεί ο καρκίνος. Προς το παρόν, αποτελεί ένα ερευνητικό εργαλείο που προσφέρει πολύτιμες ενδείξεις για τους παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση καρκίνου σε νεότερη ηλικία.