Όταν ακούμε τη φράση «ατμοσφαιρική ρύπανση», το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως στους πνεύμονες, στην καρδιά και στην αναπνοή. Τι γίνεται όμως με τα μάτια μας; Μια νέα μεγάλη μελέτη έρχεται να στρέψει την προσοχή σε ένα λιγότερο γνωστό, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα: η μακροχρόνια έκθεση σε μολυσμένο αέρα φαίνεται να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για γλαύκωμα και καταρράκτη.
Τα μάτια μας είναι εκτεθειμένα 24 ώρες το 24ωρο
Τα μάτια αποτελούν ένα από τα λίγα όργανα του σώματος που έρχονται άμεσα σε επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον. Ο κερατοειδής, ο επιπεφυκότας και η δακρυϊκή στιβάδα βρίσκονται ουσιαστικά στην «πρώτη γραμμή» απέναντι στον αέρα, τη σκόνη και τους ατμοσφαιρικούς ρύπους, αποτελώντας αποτελούν τα βασικά στοιχεία της πρόσθιας επιφάνειας του ματιού. Αυτό σημαίνει ότι τα μικροσκοπικά σωματίδια που προέρχονται από τα καυσαέρια, τον καπνό και τη βιομηχανική δραστηριότητα δεν αφορούν μόνο το αναπνευστικό μας σύστημα. Σύμφωνα με τη νέα έρευνα, η έκθεση σε υψηλότερα επίπεδα λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων, γνωστών ως PM₂.₅, συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων σημαντικών παθήσεων των ματιών.
Τι έδειξε η μεγάλη ανάλυση;
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 41 μελετών παρατήρησης, οι οποίες περιλάμβαναν δεδομένα από εκατομμύρια ανθρώπους στην Ανατολική Ασία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το πιο χαρακτηριστικό εύρημα αφορούσε τα PM₂.₅, εξαιρετικά μικρά σωματίδια που μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στον οργανισμό. Οι άνθρωποι που ζούσαν στις περισσότερο μολυσμένες περιοχές είχαν έως και 70% υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν γλαύκωμα σε σύγκριση με όσους ζούσαν σε περιοχές με χαμηλότερη ρύπανση. Η ίδια τάση παρατηρήθηκε και στον καταρράκτη, όσο αυξανόταν η έκθεση στη ρύπανση, τόσο αυξανόταν και ο κίνδυνος. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι για κάθε ουσιαστική αύξηση της έκθεσης στα λεπτά σωματίδια, ο κίνδυνος γλαυκώματος αυξανόταν περίπου κατά 8%, ενώ ο κίνδυνος καταρράκτη κατά περίπου 4%.
Πώς μπορεί να επηρεάζει η ρύπανση τα μάτια;
Η πιθανή εξήγηση βρίσκεται στη φλεγμονή και στο λεγόμενο οξειδωτικό στρες. Τα πολύ μικρά σωματίδια της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορούν να προκαλέσουν αντιδράσεις στον οργανισμό που, με την πάροδο των χρόνων, ενδέχεται να επηρεάσουν ευαίσθητους ιστούς. Στην περίπτωση του γλαυκώματος, το ενδιαφέρον στρέφεται στο οπτικό νεύρο, ενώ στον καταρράκτη στον φακό του ματιού.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή: η συγκεκριμένη έρευνα δείχνει συσχέτιση και όχι ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί από μόνη της άμεση αιτία αυτών των παθήσεων. Απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να κατανοηθεί πλήρως ο μηχανισμός.
Σε ατομικό επίπεδο, δεν μπορούμε πάντα να ελέγξουμε την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε. Μπορούμε να περιορίζουμε όσο μπορούμε την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους όταν η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ιδιαίτερα υψηλή και να μην αμελούμε τον τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο. Γιατί η πρόληψη παραμένει το πιο σημαντικό «όπλο». Ο καταρράκτης και το γλαύκωμα γίνονται συχνότερα όσο μεγαλώνουμε, όμως η ηλικία δεν είναι ο μόνος παράγοντας που μελετούν πλέον οι επιστήμονες.