Η απώλεια βάρους σε συνδυασμό με τη συστηματική άσκηση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στο να αντιμετωπιστεί ο διαβήτης τύπου 2, ακόμη και όταν η διάγνωση έχει γίνει σε νεαρή ηλικία.
Νέα κλινική μελέτη στο The Lancet Regional Health – Americas διαπίστωσε ότι περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες που ακολούθησαν ένα εντατικό πρόγραμμα διατροφής και γυμναστικής πέτυχαν ύφεση της νόσου μέσα σε έξι μήνες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, μάλιστα, ο ρόλος της μυϊκής ενδυνάμωσης στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και στη ρύθμιση του σακχάρου.
Στη μελέτη συμμετείχαν 96 ενήλικες ηλικίας 18 έως 45 ετών, οι οποίοι είχαν παχυσαρκία και είχαν διαγνωστεί με διαβήτη τύπου 2 μέσα στα προηγούμενα έξι χρόνια. Η μέση ηλικία τους ήταν περίπου 38 έτη, ενώ ζούσαν με τη νόσο κατά μέσο όρο λίγο περισσότερο από δύο χρόνια.
Περισσότεροι από τους μισούς πέτυχαν ύφεση
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη ακολούθησε ένα εντατικό πρόγραμμα διατροφής και οργανωμένης άσκησης, ενώ η δεύτερη συνέχισε τη συνήθη ιατρική παρακολούθηση και φροντίδα.
Έπειτα από έξι μήνες, το 54% όσων συμμετείχαν στο πρόγραμμα παρέμβασης είχε πετύχει ύφεση του διαβήτη, έναντι μόλις 4% στην ομάδα που έλαβε τη συνήθη φροντίδα.
Ως ύφεση ορίστηκε η μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) κάτω από το 6,5%, δηλαδή κάτω από το διαγνωστικό όριο του διαβήτη, χωρίς τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής για τη μείωση του σακχάρου για τουλάχιστον τρεις μήνες.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες στην ομάδα παρέμβασης έχασαν κατά μέσο όρο 7,5 κιλά περισσότερα από εκείνους που ακολούθησαν τη συνήθη φροντίδα, ενώ παρουσίασαν βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής τους φυσικής κατάστασης.
Διαβήτης: Διατροφή και πρόγραμμα άσκησης
Κατά τις πρώτες 12 εβδομάδες, οι συμμετέχοντες ακολούθησαν ένα αυστηρά ελεγχόμενο διατροφικό πρόγραμμα, με ημερήσια πρόσληψη μόλις 800-900 θερμίδων. Τις πρώτες δύο εβδομάδες κατανάλωναν αποκλειστικά υποκατάστατα γευμάτων, ενώ στη συνέχεια εντάχθηκε ένα κανονικό γεύμα την ημέρα, χωρίς να αυξηθεί ο θερμιδικός στόχος.
Από την τρίτη εβδομάδα ξεκίνησαν δύο εβδομαδιαίες προπονήσεις υπό επίβλεψη, που συνδύαζαν αερόβια άσκηση και ασκήσεις αντίστασης με βάρη ή μηχανήματα. Επιπλέον, πραγματοποιούσαν μία ακόμη αερόβια προπόνηση μόνοι τους κάθε εβδομάδα.
Στις επόμενες 12 εβδομάδες επέστρεψαν σταδιακά σε μια πιο συνηθισμένη διατροφή, με στόχο τη διατήρηση της απώλειας βάρους. Παράλληλα, συνέχισαν την άσκηση και λάμβαναν υποστήριξη από διατροφολόγους και ειδικούς της φυσικής δραστηριότητας.
Μυϊκή ενδυνάμωση και διαβήτης
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της παρέμβασης ήταν η συστηματική προπόνηση ενδυνάμωσης. Οι μύες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του σακχάρου, καθώς αποτελούν έναν από τους βασικούς ιστούς στους οποίους μεταφέρεται η γλυκόζη από το αίμα για να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια ή να αποθηκευτεί.
Στον διαβήτη τύπου 2, η αντίσταση στην ινσουλίνη δυσκολεύει αυτή τη διαδικασία. Η άσκηση, ωστόσο, βοηθά τους μυς να απορροφούν περισσότερη γλυκόζη και βελτιώνει την ευαισθησία τους στην ινσουλίνη.
Επιπλέον, η προπόνηση με αντιστάσεις συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας κατά την απώλεια βάρους, καθώς η μείωση του σωματικού βάρους συνήθως συνοδεύεται από απώλεια τόσο λίπους όσο και μυών. Στη συγκεκριμένη μελέτη, οι συμμετέχοντες βελτίωσαν τη δύναμη της λαβής τους κατά περίπου 8%, χωρίς να παρουσιάσουν σημαντικά μεγαλύτερη απώλεια μυϊκής μάζας σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη είχε σχετικά μικρό αριθμό συμμετεχόντων και αφορούσε νεότερους ανθρώπους με παχυσαρκία και πρόσφατη διάγνωση. Επιπλέον, η παρακολούθηση διήρκεσε μόλις έξι μήνες, επομένως δεν είναι γνωστό πόσοι θα διατηρήσουν την ύφεση μακροπρόθεσμα.
Είναι επίσης σημαντικό ότι το πρόγραμμα ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό και πραγματοποιήθηκε με στενή ιατρική επίβλεψη. Η υποθερμιδική διατροφή δεν πρέπει να επιχειρείται χωρίς καθοδήγηση γιατρού, καθώς μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη υπογλυκαιμία σε ανθρώπους που λαμβάνουν συγκεκριμένα αντιδιαβητικά φάρμακα.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, πιο ρεαλιστικές αλλαγές περιλαμβάνουν τον περιορισμό των ζαχαρούχων ροφημάτων και των επεξεργασμένων υδατανθράκων, την κατανάλωση περισσότερων λαχανικών και τροφίμων πλούσιων σε φυτικές ίνες και πρωτεΐνη, καθώς και τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα, σε συνδυασμό με δύο προπονήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης.
Διαβήτης και ρύθμιση σακχάρου
Το βασικό μήνυμα είναι ότι η ύφεση του διαβήτη τύπου 2 μπορεί να αποτελέσει εφικτό στόχο για ορισμένους ανθρώπους, χωρίς αυτό να σημαίνει οριστική θεραπεία. Ακόμη και όταν δεν επιτυγχάνεται ύφεση, οι αλλαγές στη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα μπορούν να βελτιώσουν τη ρύθμιση του σακχάρου και να περιορίσουν τον κίνδυνο επιπλοκών.