Όταν πονάμε, η κίνηση μπορεί να μοιάζει με την τελευταία επιλογή που θα θέλαμε να δοκιμάσουμε. Όμως μια νέα εκτεταμένη επιστημονική ανασκόπηση υποστηρίζει ότι η άσκηση θα μπορούσε να συμβάλλει στον περιορισμό του πόνου που οφείλεται σε αρκετές παθήσεις, από τις ημικρανίες και τις ενοχλήσεις της περιόδου έως την οστεοαρθρίτιδα και άλλα μυοσκελετικά προβλήματα.
Μάλιστα, ακόμη και οι ήπιες μορφές άσκησης, όπως το pilates, η yoga και το tai chi, συνδέθηκαν με σημαντικά οφέλη.
Οι ερευνητές του Adelaide University ανέλυσαν 157 συστηματικές ανασκοπήσεις, οι οποίες περιλάμβαναν συνολικά 2.736 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές και περισσότερους από 221.000 συμμετέχοντες. Εξέτασαν διαφορετικές μορφές άσκησης, όπως αερόβια προπόνηση, ασκήσεις ενδυνάμωσης, Pilates, γιόγκα και tai chi, σε ανθρώπους με οξύ ή χρόνιο πόνο. Κατά μέσο όρο, η άσκηση φάνηκε να μειώνει την ένταση του πόνου κατά περίπου 1,1 μονάδες σε μια κλίμακα από το μηδέν έως το δέκα.
Ποια άσκηση φάνηκε να βοηθά περισσότερο;
Τα προγράμματα χαμηλής έντασης συνδέθηκαν με μεγαλύτερη μείωση του πόνου από ό,τι εκείνα μέτριας ή υψηλής έντασης. Τα προγράμματα διάρκειας μικρότερης των 12 εβδομάδων παρουσίασαν καλύτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με εκείνα μεγαλύτερης διάρκειας, ενώ οφέλη καταγράφηκαν ακόμη και όταν η συνολική άσκηση δεν ξεπερνούσε τις δύο ώρες την εβδομάδα.
Τα ευρήματα δεν οδηγούν σε μία ενιαία σύσταση για όλους. Δείχνουν, όμως, ότι ένα ήπιο και διαχειρίσιμο πρόγραμμα άσκησης μπορεί να αποτελέσει μια ρεαλιστική αφετηρία, ιδιαίτερα για όσους δυσκολεύονται να κινηθούν εξαιτίας του πόνου.
Η επίδρασή του φαίνεται να συνδέεται με διαφορετικούς μηχανισμούς. Κατά την άσκηση αυξάνεται η παραγωγή ενδορφινών και σεροτονίνης, οι οποίες, σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορούν να περιορίσουν την ένταση με την οποία αντιλαμβανόμαστε τον πόνο και να ενισχύσουν τα επίπεδα αντοχής. Η βελτίωση της διάθεσης που συχνά συνοδεύει την άσκηση μπορεί επίσης να επηρεάζει θετικά τον τρόπο που βιώνουμε τον πόνο στην καθημερινότητα.
Ανάγκη για εξατομίκευση
Η κατάλληλη μορφή κίνησης εξαρτάται από την αιτία του πόνου, τη φυσική κατάσταση και τυχόν υποκείμενα νοσήματα. Ένας νέος, έντονος ή ανεξήγητος πόνος χρειάζεται πρώτα ιατρική αξιολόγηση, ενώ σε χρόνιες παθήσεις το πρόγραμμα είναι ασφαλέστερο όταν σχεδιάζεται με τη βοήθεια του κατάλληλου επαγγελματία υγείας.
Παρά τον μεγάλο όγκο δεδομένων, ορισμένα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Αρκετές από τις επιμέρους ανασκοπήσεις είχαν μεθοδολογικές αδυναμίες, ενώ τα περιορισμένα στοιχεία μακροχρόνιας παρακολούθησης δεν επιτρέπουν ακόμη να γνωρίζουμε πόσο διαρκούν τα οφέλη. Η γενική εικόνα, πάντως, είναι ενθαρρυντική.
Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, η άσκηση μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό μέρος της διαχείρισης του πόνου, όταν προσαρμόζεται στην πάθηση και στις δυνατότητες κάθε ανθρώπου, με καθοδήγηση για το είδος, την ένταση και τη διάρκειά της.