Η διατροφή μετά τη διάγνωση καρκίνου του προστάτη μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όση πιστεύαμε – όχι μόνο για την πορεία της νόσου αλλά και για τη συνολική υγεία και μακροζωία των ασθενών. Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στα διαφορετικά είδη λιπαρών που κατανάλωναν οι άνδρες μετά τη διάγνωση και στον κίνδυνο θανάτου τα επόμενα χρόνια. Ποιο το βασικό συμπέρασμα;
Σχεδόν 5.000 άνδρες για έως και τρεις δεκαετίες
Στη μελέτη συμμετείχαν 4.884 άνδρες με μη μεταστατικό καρκίνο του προστάτη, δηλαδή καρκίνο που κατά τη διάγνωση δεν είχε εξαπλωθεί σε άλλα όργανα. Η μέση ηλικία κατά τη διάγνωση ήταν περίπου τα 69,5 έτη. Οι άνδρες παρακολουθήθηκαν για διάμεσο διάστημα σχεδόν 13 ετών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η παρακολούθηση έφτασε τις τρεις δεκαετίες.
Κάθε τέσσερα χρόνια συμπλήρωναν αναλυτικά ερωτηματολόγια σχετικά με τη διατροφή τους, επιτρέποντας στους ερευνητές να εκτιμήσουν την κατανάλωση κορεσμένων, μονοακόρεστων, πολυακόρεστων και trans λιπαρών, καθώς και λιπαρών ζωικής και φυτικής προέλευσης.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης καταγράφηκαν 3.040 θάνατοι από οποιαδήποτε αιτία.
Καρκίνος του προστάτη: Δεν έχει σημασία μόνο πόσα λιπαρά τρώμε
Οι άνδρες με την υψηλότερη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών μετά τη διάγνωση είχαν 24% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
Το ενδιαφέρον, όμως, ήταν τι συνέβαινε όταν ένα είδος λίπους έπαιρνε τη θέση ενός άλλου.
Η αντικατάσταση του 10% των ημερήσιων θερμίδων που προέρχονταν από ζωικά λιπαρά με λιπαρά φυτικής προέλευσης συνδέθηκε με 16% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Ακόμη, η αντικατάσταση του 5% των ημερήσιων θερμίδων από κορεσμένα λιπαρά με μονοακόρεστα συνδέθηκε με 20% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Τι βάζουμε λοιπόν στο πιάτο;
Οι ερευνητές μιλούν για απλές αντικαταστάσεις στην καθημερινή διατροφή: περισσότερες πηγές φυτικών και ακόρεστων λιπαρών, όπως το ελαιόλαδο, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και το αβοκάντο, στη θέση μέρους των τροφίμων που είναι πλούσια σε ζωικά και κορεσμένα λιπαρά.
«Το κεντρικό μήνυμα δεν είναι απλώς να τρώμε λιγότερο λίπος», επισημαίνει ο Ντέιβιντ Π. Λαμπέ, ένας από τους επικεφαλής της μελέτης. Το είδος και η πηγή του λίπους φαίνεται να έχουν σημασία, ενώ η αντικατάσταση μέρους των ζωικών και κορεσμένων λιπαρών με φυτικά και ακόρεστα μπορεί να υποστηρίζει καλύτερα τη μακροπρόθεσμη υγεία μετά τη διάγνωση.
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια αυστηρή δίαιτα αποκλεισμού ούτε για σύσταση να αφαιρεθούν όλα τα ζωικά λιπαρά από το διαιτολόγιο.
Καρκίνος του προστάτη: Δεν μειώθηκαν οι θάνατοι από την ίδια την ασθένεια
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια της έρευνας. Οι επιστήμονες δεν βρήκαν συσχέτιση ανάμεσα στο είδος των λιπαρών και στον κίνδυνο θανάτου ειδικά από καρκίνο του προστάτη.
Η υψηλότερη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών συνδέθηκε με μεγαλύτερη συνολική θνησιμότητα κυρίως λόγω θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις και άλλες μορφές καρκίνου.
Το εύρημα διευρύνει επομένως τη συζήτηση γύρω από τη φροντίδα μετά τη διάγνωση. Στόχος δεν είναι μόνο ο έλεγχος του αρχικού όγκου, αλλά και η προστασία της συνολικής υγείας του ασθενούς.
Τι να κρατήσουμε
Τα αποτελέσματα είναι σημαντικά, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι η αλλαγή των λιπαρών στη διατροφή ήταν εκείνη που έκανε τους άνδρες να ζήσουν περισσότερο.
Οι άνδρες που κατανάλωναν περισσότερα κορεσμένα και ζωικά λιπαρά παρουσίαζαν συχνότερα και άλλα χαρακτηριστικά που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία: είχαν υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος, κάπνιζαν συχνότερα, ασκούνταν λιγότερο και είχαν συχνότερα διαβήτη. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη πολλούς τέτοιους παράγοντες στις αναλύσεις τους, ωστόσο σε μια παρατηρητική μελέτη δεν μπορούν να αποκλειστούν όλοι οι πιθανοί συγχυτικοί παράγοντες.
Ένας ακόμη περιορισμός είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων ήταν λευκοί άνδρες, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε διαφορετικούς πληθυσμούς.
Το συμπέρασμα, επομένως, δεν είναι ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη «αντικαρκινική δίαιτα». Είναι πολύ πιο πρακτικό: μετά τη διάγνωση καρκίνου του προστάτη, η επιλογή της πηγής των λιπαρών μπορεί να αποτελεί έναν ακόμη τροποποιήσιμο παράγοντα για τη μακροπρόθεσμη υγεία. Και οι απλές αλλαγές –λίγο περισσότερο ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, σπόροι και άλλες φυτικές πηγές λιπαρών στη θέση μέρους των κορεσμένων και ζωικών λιπαρών– είναι αυτές που αξίζει να βρίσκονται στο επίκεντρο.