Ο Τζόναθαν δεν είναι απλώς μια γιγάντια χελώνα, αλλά το γηραιότερο γνωστό χερσαίο ζώο στον κόσμο, με ηλικία που υπολογίζεται στα 192 χρόνια. Η ιστορία του έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων, οι οποίοι προσπαθούν να ανακαλύψουν τα μυστικά της εντυπωσιακής μακροζωίας του.
Γεννήθηκε περίπου το 1832 στις Σεϋχέλλες και μεταφέρθηκε το 1882 στην Αγία Ελένη, ένα νησί στον νότιο Ατλαντικό, ως δώρο προς τον τότε κυβερνήτη. Σήμερα, ζει στον χώρο της επίσημης κατοικίας του κυβερνήτη, μαζί με άλλες γιγάντιες χελώνες. Ζυγίζει περίπου 200 κιλά και, παρά το γεγονός ότι έχει χάσει την όρασή του λόγω καταρράκτη, διατηρεί εξαιρετική ακοή.
Η περίπτωση του Τζόναθαν
Η ηλικία του Τζόναθαν αποτέλεσε την αφορμή για μια διεθνή ερευνητική ομάδα να μελετήσει το γονιδίωμά του, αναζητώντας στοιχεία που θα μπορούσαν να εξηγήσουν πώς καταφέρνει να ζει τόσο πολλά χρόνια.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances και δείχνουν ότι η μακροζωία του δεν οφείλεται μόνο σε ευνοϊκά γονίδια, αλλά ενδεχομένως και στην περιορισμένη συσσώρευση γενετικών βλαβών.
Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν 287 μοναδικές γονιδιακές παραλλαγές που φαίνεται να σχετίζονται με μηχανισμούς προστασίας από τη γήρανση. Οι μηχανισμοί αυτοί συνδέονται με την επιδιόρθωση του DNA, τη ρύθμιση της ινσουλίνης και την καταστολή της ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων.
Οι χελώνες διαθέτουν μια φυσική άμυνα ενάντια στον καρκίνο
Πρόσφατη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BioScience αποκαλύπτει ότι οι χελώνες αναπτύσσουν καρκίνο σε απίστευτα χαμηλά ποσοστά. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι πολλές από αυτές ζουν πάνω από 150 χρόνια και έχουν τεράστια σωματική μάζα, χαρακτηριστικά που, θεωρητικά, αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου.
Σύμφωνα με το λεγόμενο παράδοξο του Peto, όσο μεγαλύτερο και πιο μακρόβιο είναι ένα ζώο, τόσο περισσότερα κύτταρα έχει και άρα τόσο περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσει καρκινικούς μετασχηματισμούς. Όμως οι χελώνες φαίνεται να αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον «κανόνα».
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι χελώνες έχουν εξελίξει ένα μοναδικό βιολογικό «οπλοστάσιο»:
- Γονίδια κατά του καρκίνου: Μεγάλα και μακρόβια είδη, όπως οι γιγαντιαίες χελώνες των Γκαλαπάγκος, διαθέτουν πολλαπλά αντίγραφα γονιδίων που καταστέλλουν τους όγκους.
- Κυτταρική «αυτοκαταστροφή»: Όταν ένα κύτταρο είναι ελαττωματικό, οι χελώνες ενεργοποιούν άμεσα τη διαδικασία της απόπτωσης, αποφεύγοντας την κακοήθη εξάπλωση.
- Αργός μεταβολισμός: Λειτουργούν σε «χαμηλές στροφές», παράγοντας λιγότερες οξειδωτικές ενώσεις που προκαλούν κυτταρική φθορά.
- Αντοχή σε ακραίες συνθήκες: Μπορούν να επιβιώσουν χωρίς οξυγόνο, να παγώσουν και να ξεπαγώσουν, να προσαρμοστούν σε περιβαλλοντικές πιέσεις που δεν θα άντεχαν άλλα ζώα.
Η καλύτερη κατανόηση των βιολογικών μηχανισμών που βοηθούν τις χελώνες να ζουν τόσα χρόνια μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη γήρανση και την υγεία των ζωντανών οργανισμών.