Το πόσο ποιοτικός είναι ο ύπνος μας συνδέεται στενά με την υγεία μας, όμως η υπερβολική ανησυχία για το πόσο καλά κοιμόμαστε μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Νέα μελέτη, που βασίστηκε σε δεδομένα από περισσότερους από 95.000 ανθρώπους, διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου REM και βαθύ ύπνου συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών παθήσεων. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παρακολούθηση των δεικτών του ύπνου δεν πρέπει να γίνεται πηγή άγχους.
Ο ύπνος και τα στάδιά του: Τι έδειξε μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine, αξιοποίησε δεδομένα από τη βρετανική βάση UK Biobank. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν συσκευές καρπού για να καταγράψουν στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια και τα στάδια του ύπνου των συμμετεχόντων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου REM, του σταδίου που συνδέεται με τα όνειρα και την επεξεργασία πληροφοριών και συναισθημάτων, συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για 83 παθήσεις συνολικά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η άνοια, η νόσος του Πάρκινσον, η σκλήρυνση κατά πλάκας και η υπέρταση.
Παράλληλα, περισσότερος βαθύς ύπνος συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για επτά παθήσεις, μεταξύ των οποίων η κατάθλιψη και ο διαβήτης τύπου 2. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία του ύπνου για την υγεία, δεν αποδεικνύουν όμως ότι η αύξηση της διάρκειας συγκεκριμένων σταδίων του ύπνου προλαμβάνει τις ασθένειες. Πρόκειται για συσχετίσεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Όταν ο ύπνος προκαλεί άγχος
Οι φορητές συσκευές παρακολούθησης της υγείας παρέχουν πληροφορίες για τη διάρκεια του ύπνου, τον καρδιακό ρυθμό και άλλα στοιχεία. Ωστόσο, η συνεχής ενασχόληση με τις μετρήσεις μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετη πίεση, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που ήδη δυσκολεύονται να κοιμηθούν.
Τι είναι η ορθοϋπνία;
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως ορθοϋπνία (orthosomnia) και περιγράφει την επίμονη προσπάθεια να πετύχει κάποιος τον «τέλειο» ύπνο, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το άγχος και να επιδεινώνονται οι δυσκολίες του.
Σύμφωνα με έρευνα της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής Ύπνου το 2024, σχεδόν επτά στους δέκα Αμερικανούς ανέφεραν ότι το άγχος επηρεάζει τον ύπνο τους. Το εύρημα υπογραμμίζει πόσο στενά συνδέονται η ψυχική ένταση και η ξεκούραση.
Πώς να φροντίζουμε τον ύπνο μας χωρίς υπερβολές
Για τους περισσότερους ενήλικες, οι επτά έως εννέα ώρες ύπνου κάθε βράδυ αποτελούν έναν γενικό στόχο. Οι ανάγκες, ωστόσο, διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η διατήρηση ενός σχετικά σταθερού ωραρίου, η δημιουργία μιας ήρεμης βραδινής ρουτίνας και ο περιορισμός της καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα μπορούν να βοηθήσουν. Εξίσου σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζουμε κάθε νύχτα κακού ύπνου ως ένδειξη προβλήματος υγείας.
Αν οι δυσκολίες στον ύπνο επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, είναι προτιμότερο να ζητήσουμε τη συμβουλή ειδικού, αντί να προσπαθούμε να τις ερμηνεύσουμε μόνοι μας.
Ο στόχος δεν είναι να πετυχαίνουμε κάθε βράδυ τον τέλειο ύπνο, αλλά να δημιουργούμε συνθήκες που ευνοούν την ξεκούραση, χωρίς να μετατρέπουμε τον ύπνο σε ακόμη μία καθημερινή πηγή άγχους.