Πόσο γρήγορα αναγνωρίζουμε μια εικόνα ή επεξεργαζόμαστε μια πληροφορία; Η απάντηση ίσως συνδέεται και με έναν παράγοντα που δύσκολα θα σκεφτόμασταν… Τα βακτήρια που ζουν πάνω στη γλώσσα μας.
Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα στην παρουσία συγκεκριμένων βακτηρίων και στις επιδόσεις υγιών ενηλίκων σε γνωστικά τεστ.
Η παρατήρηση προσθέτει ένα ενδιαφέρον στοιχείο στην έρευνα για τη σχέση του στοματικού μικροβιώματος, δηλαδή της κοινότητας των μικροοργανισμών του στόματος, με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Το πώς ακριβώς συνδέονται παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα, το οποίο οι επιστήμονες προσεγγίζουν μελετώντας, μεταξύ άλλων, μια καθημερινή διαδικασία που ξεκινά από τη διατροφή μας.
Μια διαδρομή που ξεκινά από το στόμα
Όταν τρώμε, για παράδειγμα, παντζάρια, ένα μέρος των νιτρικών που περιέχουν απορροφάται στο αίμα και επιστρέφει στο στόμα μέσω του σάλιου.
Εκεί, ορισμένα βακτήρια μετατρέπουν τα νιτρικά σε νιτρώδη, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να συμβάλουν στην παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου. Πρόκειται για ένα μόριο που βοηθά τα αιμοφόρα αγγεία να διαστέλλονται. Αυτή η συμμετοχή των στοματικών βακτηρίων σε μια διαδικασία σημαντική για την κυκλοφορία του αίματος έχει στρέψει το ενδιαφέρον των ερευνητών και προς τη πιθανή σύνδεσή τους με τη γνωστική λειτουργία.
Τι έδειξαν τα τεστ για τα βακτήρια του στόματος
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Joanna E. L’Heureux από το University of Exeter και συνεργάτες από το Vrije Universiteit Brussel, μελέτησε 60 υγιείς ενηλίκους, 15 νεότερους και 15 μεγαλύτερους από καθεμία από τις δύο χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τεστ μνήμης, προσοχής, αναγνώρισης συναισθημάτων και ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών. Παράλληλα, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα σάλιου, αίματος αλλά και από τη γλώσσα, ενώ μέτρησαν την αρτηριακή τους πίεση.
Ένα εύρημα εμφανίστηκε και στις δύο χώρες. Η μεγαλύτερη παρουσία του βακτηρίου Prevotella histicola συνδεόταν με ταχύτερες απαντήσεις σε ορισμένα τεστ, αν και τα τεστ αυτά διέφεραν μεταξύ των χωρών. Ένα άλλο βακτήριο ωστόσο, το Haemophilus parainfluenzae, συνδεόταν άλλοτε με καλύτερες επιδόσεις και άλλοτε με βραδύτερες αποκρίσεις, ανάλογα με το τεστ και τη χώρα. Η σχέση του μικροβιώματος με τη γνωστική λειτουργία φάνηκε, επομένως, πιο σύνθετη από μια απλή αντιστοιχία ανάμεσα σε ένα βακτήριο και μια καλύτερη βαθμολογία.
Η ηλικία είχε τη σταθερότερη σύνδεση με τις επιδόσεις, με τους μεγαλύτερους συμμετέχοντες να έχουν γενικά χαμηλότερες βαθμολογίες και πιο αργές αποκρίσεις. Καθώς όλοι είχαν περάσει τον έλεγχο γνωστικής λειτουργίας, οι διαφορές στις επιδόσεις τους αντανακλούσαν τις φυσιολογικές διακυμάνσεις στις ικανότητες υγιών ανθρώπων.
Η σύνδεση στόματος και εγκεφάλου στο μικροσκόπιο
Τα δεδομένα μπορεί να επηρεάζονται και από καθημερινές συνήθειες. Η διατροφή δεν ελέγχθηκε, ενώ ο ύπνος και η σωματική δραστηριότητα δεν αξιολογήθηκαν ολοκληρωμένα, παρότι μπορούν να επηρεάζουν τόσο το μικροβίωμα όσο και τις γνωστικές επιδόσεις. Το σχετικά μικρό μέγεθος του δείγματος και ο αριθμός των παραμέτρων που εξετάστηκαν, υποδηλώνουν ότι τα ευρήματα χρειάζονται επιβεβαίωση μέσα από ευρύτερες πιο συστηματικές μελέτες.
Το επόμενο βήμα λοιπόν, είναι να διερευνηθεί αυτή η σχέση σε μεγαλύτερες ομάδες και σε βάθος χρόνου. Η σύγκριση νεότερων και μεγαλύτερων ενηλίκων προσφέρει μια πρώτη εικόνα. Η παρακολούθηση των ίδιων ανθρώπων καθώς μεγαλώνουν θα μπορούσε να ρίξει περισσότερο φως στη σύνδεση στόματος και εγκεφάλου.