Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους στη σχέση ανάμεσα στα συναισθήματα και το ανοσοποιητικό σύστημα, διαπιστώνοντας ότι η χαρά, το γέλιο και η αισιοδοξία μπορούν να επηρεάσουν θετικά τη λειτουργία του οργανισμού και να συμβάλουν στη ρύθμιση της φλεγμονής.
Πώς συνδέονται μυαλό και ανοσοποιητικό;
Η σύνδεση ανάμεσα στον εγκέφαλο και το ανοσοποιητικό αποτελεί αντικείμενο ενός ολόκληρου επιστημονικού κλάδου, της ψυχονευροανοσολογίας. Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον ότι τα συναισθήματα δεν επηρεάζουν μόνο την ψυχολογία μας, αλλά και βιολογικές λειτουργίες που σχετίζονται με την άμυνα του οργανισμού.
Όταν βιώνουμε παρατεταμένο άγχος, ο οργανισμός παράγει περισσότερη κορτιζόλη και άλλες ορμόνες του στρες. Αν αυτή η κατάσταση γίνει χρόνια, μπορεί να διαταράξει την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού και να ευνοήσει τη χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή, η οποία έχει συνδεθεί με πολλές παθήσεις.
Αντίθετα, οι θετικές συναισθηματικές εμπειρίες φαίνεται να λειτουργούν προστατευτικά, βοηθώντας τον οργανισμό να διατηρεί καλύτερη ισορροπία στις ανοσολογικές του αποκρίσεις.
Τι δείχνουν οι έρευνες για το γέλιο
Μελέτες έχουν δείξει ότι το αυθεντικό γέλιο μπορεί να μειώσει προσωρινά τα επίπεδα των ορμονών του στρες, ενώ παράλληλα σχετίζεται με αυξημένη δραστηριότητα των φυσικών «φονικών» κυττάρων, ενός σημαντικού τμήματος της έμφυτης ανοσίας που συμβάλλει στην άμυνα απέναντι σε ιούς και μη φυσιολογικά κύτταρα.
Παράλληλα, ορισμένες έρευνες έχουν καταγράψει αυξήσεις στην ανοσοσφαιρίνη Α (IgA) μετά από έντονο γέλιο, ένα αντίσωμα που αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας στους βλεννογόνους του αναπνευστικού και του πεπτικού συστήματος.
Αν και τα αποτελέσματα διαφέρουν μεταξύ των μελετών και απαιτείται περισσότερη έρευνα για να διευκρινιστεί η διάρκεια αυτών των επιδράσεων, η συνολική εικόνα δείχνει ότι το γέλιο ενεργοποιεί μηχανισμούς που ευνοούν μια πιο ισορροπημένη ανοσολογική απόκριση.
Η χαρά μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή;
Δεν είναι μόνο το γέλιο που φαίνεται να ωφελεί. Σύμφωνα με μελέτες από το Carnegie Mellon University, αλλά και ανασκοπήσεις στο περιοδικό Brain, Behavior, and Immunity, τα άτομα που βιώνουν συχνότερα θετικά συναισθήματα εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα ορισμένων δεικτών φλεγμονής και φαίνεται να ανταποκρίνονται καλύτερα απέναντι σε λοιμώξεις.
Μάλιστα, σε μια γνωστή σειρά πειραμάτων του Carnegie Mellon, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι με πιο θετική διάθεση ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν συμπτώματα κοινού κρυολογήματος μετά από ελεγχόμενη έκθεση σε ιούς του αναπνευστικού.
Οι επιστήμονες τονίζουν, ωστόσο, ότι τα θετικά συναισθήματα αποτελούν έναν μόνο από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού και δεν μπορούν προφανώς να υποκαταστήσουν τον εμβολιασμό, τη σωστή διατροφή ή τον επαρκή ύπνο.
Δεν χρειάζεται να είμαστε χαρούμενοι όλη την ώρα
Ένα σημαντικό μήνυμα της σύγχρονης ψυχολογίας είναι ότι δεν υπάρχει λόγος να πιέζουμε τον εαυτό μας να είναι συνεχώς χαρούμενος. Όλα τα συναισθήματα έχουν τη θέση τους και είναι φυσιολογικό να περνάμε περιόδους λύπης, άγχους ή απογοήτευσης.
Αυτό που φαίνεται να κάνει τη διαφορά είναι η συχνότητα με την οποία βιώνουμε μικρές στιγμές θετικών συναισθημάτων στην καθημερινότητα: ένα αυθόρμητο γέλιο, μια ευχάριστη συζήτηση, μια βόλτα στη φύση, λίγη μουσική ή λίγος χρόνος με αγαπημένα πρόσωπα.
Μικρές στιγμές, μεγάλα οφέλη
Η επιστήμη δείχνει ότι η υγεία δεν εξαρτάται μόνο από το τι τρώμε ή πόσο ασκούμαστε, αλλά και από τον τρόπο που βιώνουμε την καθημερινότητά μας. Ένα αστείο βίντεο, μια συνάντηση με φίλους ή μια στιγμή γνήσιου γέλιου δεν αποτελούν θεραπεία, μπορούν όμως να λειτουργήσουν ως πολύτιμο «αντίβαρο» στο χρόνιο στρες.
Το γέλιο από μόνο του δεν θα μας προστατεύσει από τις ασθένειες. Όταν όμως αποτελεί μέρος ενός συνολικά υγιεινού τρόπου ζωής, φαίνεται πως μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο από καλή διάθεση: έναν οργανισμό που ανταποκρίνεται πιο αποτελεσματικά στις προκλήσεις της καθημερινότητας.