Όποιος έχει κοιμηθεί δίπλα σε έναν άνθρωπο που ροχαλίζει δυνατά γνωρίζει καλά πόσο μπορεί το ροχαλητό να επηρεάσει τον ύπνο, την ξεκούραση και την καθημερινότητα. Παρά τα δεκάδες προϊόντα και τις θεραπείες που υπόσχονται να περιορίσουν το ροχαλητό, οι επιστήμονες δεν είχαν μέχρι σήμερα πλήρως ξεκαθαρίσει πώς ακριβώς δημιουργείται ο χαρακτηριστικός ήχος.
Νέα μελέτη από ερευνητές στη Σουηδία έρχεται να φωτίσει αυτόν τον μηχανισμό. Χρησιμοποιώντας μια τρισδιάστατη προσομοίωση του ανώτερου αεραγωγού, οι ερευνητές κατάφεραν να μελετήσουν πώς συνεργάζονται η ροή του αέρα και οι μαλακοί ιστοί του λαιμού κατά το συνηθισμένο ροχαλητό.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Physics of Fluids και επικεντρώθηκε στο μη αποφρακτικό ροχαλητό, δηλαδή στο ροχαλητό που δεν συνοδεύεται από επεισόδια υπνικής άπνοιας.
Το μαλακό μέρος του ουρανίσκου βρίσκεται στο επίκεντρο
Οι ερευνητές από το KTH Royal Institute of Technology στη Στοκχόλμη δημιούργησαν ένα τρισδιάστατο μοντέλο του μαλακού ουρανίσκου και της σταφυλής, δηλαδή του μικρού τμήματος ιστού που κρέμεται στο πίσω μέρος του στόματος.
Σε αντίθεση με ένα σκληρό και ακίνητο τοίχωμα, ο μαλακός ουρανίσκος μπορεί να κινείται. Όταν κοιμόμαστε και περνάει ο αέρας από τον αεραγωγό, η ροή του αέρα ασκεί πίεση πάνω του. Ο ιστός κινείται και, στη συνέχεια, η κίνησή του επηρεάζει ξανά τη ροή του αέρα.
Με άλλα λόγια, δημιουργείται μια αλληλεπίδραση μεταξύ αέρα και ιστού.
Αυτό ακριβώς προσπάθησε να αναπαραστήσει το νέο μοντέλο. Οι ερευνητές δεν αντιμετώπισαν τον μαλακό ουρανίσκο σαν ένα ακίνητο τοίχωμα, αλλά του επέτρεψαν να κινείται καθώς περνά ο αέρας.
Για να γίνει η προσομοίωση όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική, χρησιμοποίησαν επίσης ένα πραγματικό μοτίβο αναπνοής από άνθρωπο που ροχάλιζε χωρίς να πάσχει από υπνική άπνοια.
Το ροχαλητό μοιάζει περισσότερο με μουσικό όργανο
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ο τρόπος με τον οποίο κινείται ο μαλακός ουρανίσκος.
Σύμφωνα με την προσομοίωση, ο ιστός δεν κινείται απλώς τυχαία. Μπορεί να καταλήξει σε ένα σταθερό και επαναλαμβανόμενο μοτίβο δόνησης, όσο συνεχίζεται η ροή του αέρα.
Οι ερευνητές παρομοιάζουν τον μηχανισμό με αυτόν ενός μουσικού οργάνου. Όπως μια γλωττίδα ή μια μεμβράνη μπορεί να πάλλεται συνεχώς όταν περνά αέρας από πάνω της, έτσι και ο μαλακός ουρανίσκος μπορεί να αρχίσει να δονείται και να παράγει ήχο.
Η προσομοίωση έδειξε κύρια δόνηση περίπου στα 2,18 Hz, ενώ ο χαρακτηριστικός ήχος εμφανίστηκε κοντά στα 90 Hz, τιμή που βρίσκεται μέσα στο εύρος που έχει παρατηρηθεί και σε κλινικές μετρήσεις ανθρώπων που ροχαλίζουν.
Το μοντέλο υπολόγισε επίσης επίπεδα ήχου περίπου 75 ντεσιμπέλ κατά την εισπνοή και 69 ντεσιμπέλ κατά την εκπνοή.
Κάθε φορά που η αναπνοή αλλάζει κατεύθυνση, ο αέρας πιέζει και στη συνέχεια απελευθερώνει τον μαλακό ουρανίσκο. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά κατά τη διάρκεια της νύχτας, δημιουργώντας τον γνώριμο ήχο του ροχαλητού.
Τι σημαίνει αυτό για τις θεραπείες;
Η νέα εξήγηση μπορεί να βοηθήσει και στην ανάπτυξη καλύτερων τρόπων αντιμετώπισης του ροχαλητού.
Αν ο μαλακός ουρανίσκος αποτελεί βασική πηγή του ήχου, τότε δύο πιθανές κατευθύνσεις είναι η μείωση της δόνησης του ιστού ή η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ο αέρας ασκεί πίεση πάνω του.
Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί ορισμένες παρεμβάσεις που αλλάζουν τη μηχανική συμπεριφορά του μαλακού ουρανίσκου ή τη ροή του αέρα μπορεί να βοηθούν ορισμένους ανθρώπους.