Το πεδίο της αισθητικής ιατρικής στη σύγχρονη εποχή είναι γεμάτο τρομακτικούς και άγνωστους όρους: Πλασμαφαίρεση, vampir facial, PRP, CD34+ Therapy και πάει λέγοντας. Ακόμη πιο τρομακτικές μπορεί να είναι οι παρενέργειες, όταν οι «θεραπείες» εφαρμόζονται από τα λάθος χέρια.
Η συζήτηση προέκυψε με δυσάρεστο τρόπο, μετά την απώλεια του δημοφιλούς τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη ο οποίος λίγο πριν αφήσει την τελευταία του πνοή είχε βρεθεί σε ιδιωτικό ιατρείο-κλινική στο Κολωνάκι για μια θεραπεία που κυκλοφορεί ως «πλασμαφαίρεση» (δεν έχει διευκρινιστεί τι ακριβώς ήταν και αν ολοκληρώθηκε).
Διεθνώς δεν υπάρχει εγκεκριμένη θεραπεία πλασμαφαίρεσης για αισθητικούς σκοπούς. Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση (therapeutic plasma exchange – TPE) είναι μια διαδικασία διαχωρισμού του πλάσματος – κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδική συσκευή που διαχωρίζει και αφαιρεί το πλάσμα, ενώ τα κυτταρικά στοιχεία (ερυθρά, λευκά, αιμοπετάλια) επιστρέφουν στον οργανισμό.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Γιάννακας (Αιματολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ο στόχος της πλασμαφαίρεσης είναι διττός: από τη μια η αφαίρεση παθογόνων παραγόντων που κυκλοφορούν στο πλάσμα (π.χ. αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, παθολογικές πρωτεΐνες, τοξίνες και λιπίδια) και από την άλλη, σε ορισμένες νόσους, αναπλήρωση παραγόντων μέσω του υγρού αντικατάστασης.
Ενδείξεις
Η πλασμαφαίρεση μπορεί να είναι θεραπεία πρώτης γραμμής για σπάνια νοσήματα ή υποστηρικτική θεραπεία σε συνδυασμό με άλλες. Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες (2023) περιγράφουν 166 ενδείξεις. Ενδεικτικά η πλασμαφαίρεση εφαρμόζεται ως θεραπεία για την πορφύρα, τη δρεπανοκυτταρική νόσο, στη μυασθένεια gravis, σε ορισμένα νευρολογικά σύνδρομα, σε συγκεκριμένες παθήσεις των νεφρών και του ήπατος, ενώ μπορεί να επιλεγεί και σε μεταμοσχεύσεις στο πλαίσιο της προστασίας του μοσχεύματος από την απόρριψη.
Η πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής διαδικασία, αλλά απαιτεί αυστηρές προϋποθέσεις:
Προϋπόθεση είναι να γίνεται σε οργανωμένη μονάδα αφαίρεσης ή αιμοδοσίας με εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλο εξοπλισμό και πρωτόκολλα αντιμετώπισης επιπλοκών.
Απαιτείται προεγχειρητικός έλεγχος, που περιλαμβάνει πλήρεις αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις και αξιολόγηση της αγγειακής πρόσβασης και της καρδιοαναπνευστικής κατάστασης.
Στη διάρκεια της εν λόγω ιατρικής πράξης απαιτείται συνεχής παρακολούθηση του ασθενούς.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν αντίδραση στα υγρά που χρησιμοποιούνται, πτώση αρτηριακής πίεσης, κόπωση μετά τη συνεδρία, αιμάτωμα στο σημείο της παρακέντησης. Σπανιότερες αλλά σοβαρότερες παρενέργειες περιλαμβάνουν αλλεργικές αντιδράσεις, λοίμωξη, αιμορραγία, αρρυθμίες.
Αισθητικές επεμβάσεις
Ο όρος πλασμαφαίρεση μπορεί να χρησιμοποιείται και για κάποιες θεραπείες που έχουν εφαρμογή στην αισθητική ιατρική, αλλά δεν αφορούν άλλες διαδικασίες.
Μια από αυτές είναι το λεγόμενο vampire facelift ή λίφτινγκ με PRP, που εφαρμόζεται για την αναζωογόνηση του δέρματος του προσώπου χωρίς χειρουργική επέμβαση. Η διαδικασία αυτή χρησιμοποιεί ενέσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP) και ένα προσωρινό δερματικό filler (όπως το υαλουρονικό οξύ)
Το PRP είναι πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια και αποτελεί μέρος του αίματος και περιέχει αυξητικούς παράγοντες, αιμοπετάλια και πλάσμα. Συλλέγεται με απλή αιμοληψία και στη συνέχεια σε εξωτερικό μηχάνημα –όχι συνδεδεμένο με τον ασθενή– γίνεται φυγοκέντρηση ώστε να διαχωριστούν τα συστατικά που απαιτούνται για την έγχυση στο πρόσωπο. Είναι προφανές ότι πρόκειται για διαδικασία διαφορετική από την πλασμαφαίρεση.
Αλλη θεραπεία που μπορεί να αποκαλείται με τον ίδιο όρο είναι η CD34+ θεραπεία με βλαστοκύτταρα. Τα CD34+ βλαστοκύτταρα, διαθέτουν ένα χαρακτηριστικό που ονομάζεται πολυδυναμία ενώ έχουν την ικανότητα αυτοανανέωσης, που σημαίνει ότι μπορούν να αναγεννούν τον εαυτό τους. Τα κύτταρα αυτά διαχωρίζονται από το αίμα μέσω ειδικής μεθόδου.
Οι θεραπείες με τέτοια κύτταρα βρίσκουν εφαρμογή σε διάφορους ιατρικούς κλάδους –καρδιολογία, ογκολογία και άλλους– ενώ στην αισθητική ιατρική έχουν δοκιμαστεί στην θεραπεία της αλωπεκίας (τριχόπτωση), στην αναζωογόνηση του δέρματος, την αντιμετώπιση ουλών και φλεγμονής.
Προσοχή
Υπάρχουν βεβαίως και πολλές άλλες τεχνικές που εφαρμόζει σήμερα η αισθητική ιατρική. Ολες μπορεί να γίνουν επικίνδυνες για τους ασθενείς εφόσον βασίζονται σε μη εγκεκριμένες μεθόδους και κυρίως όταν εφαρμόζονται από μη ειδικούς. Ειδικοί για τη χρήση και εφαρμογή τους είναι οι εξειδικευμένοι πλαστικοί χειρουργοί και άλλες ιατρικές ειδικότητες. Οι γιατροί είναι και μόνοι αρμόδιοι να κατευθύνουν τους ασθενείς ανάλογα με τις ανάγκες και το ατομικό ιστορικό τους.
Η δε αναγεννητική ιατρική είναι ένας ειδικός τομέας που δεν αφορά την αισθητική αλλά αναφέρεται σε μια γενική προσέγγιση για την αποκατάσταση, αντικατάσταση ή αναδημιουργία κυττάρων, ιστών ή οργάνων, με σκοπό τη θεραπεία νοσημάτων.
Η Ελληνική Εταιρεία Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής (ΕΕΓΘΑΙ), εφιστά την προσοχή για θεραπευτικές προσεγγίσεις που περιγράφονται με όρους όπως «βλαστοκύτταρα», «αναγεννητικές» ή «αντιγηραντικές» θεραπείες, χωρίς πάντοτε να είναι σαφές εάν είναι εγκεκριμένες, ποια είναι η επιστημονική τους τεκμηρίωση και ποια δεδομένα υπάρχουν για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους.
Η ΕΕΓΘΑΙ έχει επανειλημμένα και θεσμικά αναδείξει το ζήτημα. Στο πλαίσιο ακριβώς αυτής της προσπάθειας, τον Απρίλιο, η ΕΕΓΘΑΙ διοργάνωσε στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών την ανοικτή ημερίδα «Αλήθειες και Μύθοι για τις Κυτταρικές Θεραπείες: Οσα πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς», με στόχο την υπεύθυνη, τεκμηριωμένη και αξιόπιστη ενημέρωση του κοινού και την προστασία των ασθενών από παραπλανητικές πρακτικές. Στην ημερίδα συμμετείχαν εκπρόσωποι της επιστημονικής κοινότητας, της Πολιτείας και των ασθενών, ενώ ο Πρόεδρος του ΕΟΦ παρουσίασε ειδικά το κανονιστικό και ελεγκτικό πλαίσιο και το τι σημαίνει στην πράξη «εγκεκριμένη θεραπεία».
Η ΕΕΓΘΑΙ τονίζει ότι η Αναγεννητική Ιατρική και οι κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες αποτελούν ένα εξαιρετικά σημαντικό και ταχύτατα εξελισσόμενο επιστημονικό πεδίο, με πραγματικές και εγκεκριμένες θεραπευτικές εφαρμογές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε παρέμβαση που χρησιμοποιεί τον όρο «βλαστοκύτταρα» ή «αναγεννητική θεραπεία» είναι αυτομάτως επιστημονικά αποδεδειγμένη, εγκεκριμένη ή ασφαλής. Η διάκριση μεταξύ μιας εγκεκριμένης θεραπείας ή και μιας αδειοδοτημένης ερευνητικής από ή μη αδειοδοτημένες και μη τεκμηριωμένες παρεμβάσεις είναι απολύτως κρίσιμη.
Οι πολίτες και οι ασθενείς οφείλουν να γνωρίζουν τι θεραπεία λαμβάνουν, για ποια ένδειξη και από ποια αρμόδια αρχή έχει εγκριθεί.
Η Δερματολογική Εταιρεία
Σύσταση απευθύνει η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) σε όσους ενδιαφέρονται για αισθητικές θεραπείες.
Σε ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΔΑΕ υπογραμμίζεται:
«Οι εν λόγω παρεμβάσεις αποτελούν αμιγώς ιατρικές πράξεις, οι οποίες ενέχουν τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών-παρενεργειών. Ως εκ τούτου, καθίσταται επιβεβλημένο να διενεργούνται αποκλειστικά εντός νομίμως αδειοδοτημένων ιατρικών χώρων και αυστηρά από ιατρούς των ενδεδειγμένων ειδικοτήτων. Οι συγκεκριμένοι επιστήμονες διαθέτουν την απαιτούμενη εκπαίδευση για την ορθή εκτέλεση των πράξεων αυτών, καθώς και την εμπειρία για την έγκαιρη και ασφαλή διαχείριση τυχόν ανεπιθύμητων ενεργειών.
Κάθε διαδικασία αισθητικής βελτίωσης, πέρα από την επίτευξη ενός άρτιου αποτελέσματος, οφείλει να θέτει ως πρωτεύουσα και αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα την ασφάλεια και την προστασία της υγείας του ασθενούς».
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google