Ο θάνατος μιας εργαζομένης σε ερευνητικό ινστιτούτο του Ιρκούτσκ, στη Σιβηρία, έχει θέσει δύο βασικά ερωτήματα, ποια λοίμωξη προκάλεσε την ασθένειά της και αν αυτή συνδεόταν με την εργασία της. Οι αναφορές για πιθανή πνευμονική πανώλη οδήγησαν σε διεθνές ενδιαφέρον, όμως η αιτία του θανάτου παραμένει αδιευκρίνιστη.
Έως τις 7 Οκτωβρίου, δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα ούτε η πανώλη ως διάγνωση ούτε το ατύχημα με σπασμένο δοκιμαστικό σωλήνα που περιγράφουν ορισμένα δημοσιεύματα. Οι ρωσικές αρχές κάνουν λόγο για πνευμονία άγνωστης αιτίας και αρνούνται σύνδεση με παθογόνα που χειριζόταν η εργαζόμενη στο εργαστήριο.
Τι σημαίνει η παρακολούθηση των επαφών
Περίπου 200 άνθρωποι τέθηκαν υπό παρακολούθηση μετά το περιστατικό. Ο αριθμός αυτός αφορά επαφές που ελέγχθηκαν προληπτικά, όχι επιβεβαιωμένα κρούσματα.
Σύμφωνα με το Reuters, στις 7 Οκτωβρίου οι ρωσικές αρχές ανέφεραν ότι δεν είχε εντοπιστεί πανώλη στις επαφές της εργαζομένης και ότι το 90% όσων είχαν τεθεί σε καραντίνα είχε ήδη αποδεσμευτεί. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ζητήσει περισσότερες πληροφορίες για την υπόθεση.
Η απουσία δευτερογενών κρουσμάτων είναι ενθαρρυντική. Δεν αρκεί, ωστόσο, για να προσδιοριστεί η αρχική ασθένεια, μιας και θα μπορούσε να σημαίνει ότι μια λοίμωξη περιορίστηκε εγκαίρως ή ότι η εργαζόμενη δεν είχε ποτέ πανώλη.
Τι είναι η πνευμονική πανώλη;
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis. Η πνευμονική μορφή προσβάλλει τους πνεύμονες και μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω μολυσματικών αναπνευστικών σωματιδίων, ιδιαίτερα σε στενή επαφή.
Είναι σοβαρή λοίμωξη, η οποία χωρίς θεραπεία μπορεί να εξελιχθεί απειλητικά για τη ζωή μέσα σε πολύ σύντομο διάστημα. Η έγκαιρη χορήγηση κατάλληλων αντιβιοτικών μπορεί να είναι αποτελεσματική, γι’ αυτό η άμεση αναγνώριση και αντιμετώπισή της έχουν καθοριστική σημασία.
Αυτή η ταχεία εξέλιξη εξηγεί γιατί ακόμη και μια υποψία κινητοποιεί τις υγειονομικές αρχές. Η πνευμονία, όμως, έχει πολλές πιθανές αιτίες. Η εμφάνισή της σε εργαζόμενο ενός ερευνητικού ινστιτούτου δεν αποδεικνύει από μόνη της εργαστηριακή μόλυνση.
Ένας σπασμένος σωλήνας δεν σημαίνει απαραίτητα έκθεση
Στα εργαστήρια υψηλής βιοασφάλειας, η προστασία βασίζεται σε διαδοχικούς φραγμούς. Οι χειρισμοί μολυσματικών υλικών γίνονται σε ειδικούς θαλάμους που συγκρατούν και φιλτράρουν τον αέρα. Τα δείγματα μεταφέρονται μέσα σε πρόσθετα, κλειστά προστατευτικά δοχεία, ενώ ο ελεγχόμενος αερισμός, ο εξοπλισμός προστασίας και οι διαδικασίες εργασίας συμπληρώνουν τα μέτρα.
Έτσι, μια θραύση μπορεί να περιοριστεί μέσα σε ένα προστατευτικό περίβλημα, χωρίς να εκτεθεί ο εργαζόμενος. Αυτά περιγράφουν τη γενική λειτουργία τέτοιων εργαστηρίων, χωρίς να επιβεβαιώνουν ποιες συνθήκες επικρατούσαν στο Ιρκούτσκ.
Αν διαπιστωθεί ότι συνέβη ατύχημα, θα χρειαστεί να διευκρινιστεί τι περιείχε ο σωλήνας, πού έσπασε και αν δημιουργήθηκε δυνατότητα έκθεσης σε μολυσματικό υλικό.
Τι χρειάζεται για να προκύψει ασφαλές συμπέρασμα
Η έρευνα πρέπει να συνδυάσει τα ιατρικά ευρήματα με τα εργαστηριακά αρχεία, τους ελέγχους ασφαλείας και τις συνθήκες πιθανής έκθεσης. Η ταυτοποίηση του παθογόνου στην ασθενή και η γενετική σύγκρισή του με στελέχη του εργαστηρίου θα μπορούσαν να προσφέρουν κρίσιμα στοιχεία, που θα αξιολογούνταν μαζί με τα υπόλοιπα ευρήματα.
Προς το παρόν, δεν έχει τεκμηριωθεί επιδημία πανώλης. Το επόμενο βήμα είναι να αποσαφηνιστεί η αιτία του θανάτου και να δημοσιοποιηθούν επαρκή στοιχεία για όσα συνέβησαν. Αυτά θα επιτρέψουν μια πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση τόσο του περιστατικού όσο και του ενδεχόμενου κινδύνου για τη δημόσια υγεία.