«Μου ράγισε η καρδιά»… λέμε συνήθως μεταφορικά για να περιγράψουμε κάτι που μας στεναχώρησε βαθιά. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις στις οποίες ένα εξαιρετικά στρεσογόνο γεγονός μπορεί πράγματι να αφήσει το αποτύπωμά του στην καρδιά. Το σύνδρομο Takotsubo, γνωστό και ως «σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς», προκαλεί παροδική εξασθένηση του καρδιακού μυός και εκδηλώνεται με τρόπο που μπορεί αρχικά να μοιάζει με οξύ έμφραγμα.
Παρατηρείται συχνότερα σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να εμφανιστεί σε άνδρες ή σε νεότερες ηλικίες. Συχνά προηγείται ένα έντονο συναισθηματικό γεγονός, όπως η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένας χωρισμός, ένας μεγάλος φόβος ή μια σοβαρή διαφωνία. Το σύνδρομο μπορεί επίσης να προκληθεί κατόπιν έντονης σωματικής καταπόνησης, όπως μετά από μια επέμβαση, μια οξεία ασθένεια ή ένα έντονο πόνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πάντως, δεν εντοπίζεται κάποιο σαφές ερέθισμα.
Πώς φτάνει το στρες στην καρδιά;
Παρά την πρόοδο της καρδιολογίας, ο ακριβής μηχανισμός του συνδρόμου δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Η επικρατέστερη εξήγηση συνδέεται με την απότομη αύξηση των ορμονών του στρες, όπως η αδρεναλίνη, οι οποίες μπορεί προσωρινά να επηρεάσουν τον καρδιακό μυ και τα αγγεία.
Στην πιο χαρακτηριστική μορφή του συνδρόμου, ένα τμήμα της αριστερής κοιλίας αδρανή και διογκώνεται, ενώ η υπόλοιπη καρδιά εξακολουθεί να συσπάται. Η εικόνα αυτή θυμίζει το «takotsubo», ένα ιαπωνικό αγγείο με στενό λαιμό και στρογγυλή βάση που χρησιμοποιείται για την παγίδευση χταποδιών. Από εκεί προέκυψε και η ονομασία του.
Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούμε
Ο ξαφνικός πόνος ή η πίεση στο στήθος και η δύσπνοια είναι τα συχνότερα συμπτώματα. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν αίσθημα παλμών, ζάλη, λιποθυμία ή έντονη αδυναμία.
Επειδή τα συμπτώματα δεν μπορούν να διακριθούν με ασφάλεια από εκείνα του εμφράγματος χωρίς ιατρικό έλεγχο, απαιτείται άμεση αξιολόγηση. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα και οι εξετάσεις αίματος μπορεί να παρουσιάζουν ευρήματα που παραπέμπουν σε έμφραγμα. Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται επίσης το υπερηχογράφημα καρδιάς και η στεφανιογραφία, με την οποία εξετάζεται αν υπάρχει απόφραξη στις στεφανιαίες αρτηρίες.
Είναι επικίνδυνο το σύνδρομο Takotsubo;
Στους περισσότερους ασθενείς, η λειτουργία της καρδιάς αποκαθίσταται μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το σύνδρομο είναι ακίνδυνο. Κατά την οξεία φάση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια ή, σπανιότερα, καρδιογενές σοκ. Επίσης, υπάρχει πιθανότητα να επανεμφανιστεί.
Η θεραπεία καθορίζεται από την κατάσταση του ασθενούς και τις πιθανές επιπλοκές, ενώ χρειάζεται καρδιολογική παρακολούθηση και μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων.
Το «σύνδρομο της ραγισμένης καρδιάς» δεν είναι, λοιπόν, μόνο ένας ποιητικός τρόπος να μιλήσουμε για τη θλίψη. Πρόκειται για μια πραγματική καρδιολογική διαταραχή που αποκαλύπτει πόσο στενά συνδέονται το σώμα και το συναίσθημα αλλά και πόσο σημαντικό είναι να μην αποδίδουμε ασυνήθιστα συμπτώματα μόνο στο στρες της καθημερινότητας.