Γιατί ορισμένες αρθρώσεις παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα φλεγμονώδεις στην οστεοαρθρίτιδα και σε άλλες ρευματικές παθήσεις; Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Death & Differentiation προσφέρει σημαντικά στοιχεία για έναν μηχανισμό που μέχρι σήμερα δεν είχε μελετηθεί αρκετά στους ανθρώπινους αρθρικούς ιστούς.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε πρωτεΐνες που συνδέονται με το λεγόμενο «στρες του ενδοπλασματικού δικτύου», έναν μηχανισμό που ενεργοποιείται όταν τα κύτταρα βρίσκονται υπό παρατεταμένη πίεση.
Τι συμβαίνει μέσα στην άρθρωση
Στο εσωτερικό των αρθρώσεων υπάρχει ένας λεπτός ιστός, η αρθρική μεμβράνη, ο οποίος παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία της άρθρωσης αλλά και στις φλεγμονώδεις διεργασίες.
Μέσα στα κύτταρα, το ενδοπλασματικό δίκτυο λειτουργεί σαν ένα «εργοστάσιο» παραγωγής και ελέγχου των πρωτεϊνών. Όταν ένα κύτταρο βρίσκεται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κατάσταση στρες, όπως μπορεί να συμβαίνει σε ένα φλεγμονώδες περιβάλλον, αυξάνει την παραγωγή συγκεκριμένων πρωτεϊνών που βοηθούν στη διατήρηση της σωστής λειτουργίας του.
Οι ερευνητές μελέτησαν δείγματα αρθρικών ιστών από ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις των αρθρώσεων.
Οστεοαρθρίτιδα: Οι πρωτεΐνες δεν είναι απλώς «σημάδια» φλεγμονής
Η ομάδα εντόπισε 11 διαφορετικές πρωτεΐνες που σχετίζονται με το στρες του ενδοπλασματικού δικτύου και χαρτογράφησε για πρώτη φορά πού ακριβώς βρίσκονται μέσα στους ανθρώπινους αρθρικούς ιστούς.
Το σημαντικό εύρημα ήταν ότι η ποσότητα αυτών των πρωτεϊνών αυξανόταν όσο εντεινόταν η φλεγμονή. Παράλληλα, συνδέονταν στενά με συγκεκριμένα κύτταρα της αρθρικής μεμβράνης, τα οποία συμμετέχουν στην αναδιαμόρφωση των ιστών και στη βλάβη της άρθρωσης.
Οι επιστήμονες εκτιμούν, επομένως, ότι οι συγκεκριμένες πρωτεΐνες δεν αποτελούν απλώς «δείκτες» ότι ένα κύτταρο βρίσκεται υπό στρες. Φαίνεται ότι μπορεί να συμμετέχουν ενεργά στη διατήρηση της φλεγμονής.
Η πρωτεΐνη PDIA4 στο επίκεντρο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε μία από τις πρωτεΐνες, η PDIA4. Σε εργαστηριακά πειράματα, όταν οι ερευνητές μείωσαν την παραγωγή της, τα κύτταρα της αρθρικής μεμβράνης δυσκολεύονταν σημαντικά να πολλαπλασιαστούν και να μετακινηθούν. Οι δύο αυτές διαδικασίες θεωρούνται σημαντικές για την ανάπτυξη της αρθρίτιδας της αρθρικής μεμβράνης, γνωστής ως υμενίτιδα.
Ένας πιθανός νέος θεραπευτικός «στόχος» για την οστεοαρθρίτιδα
Τα αποτελέσματα δημιουργούν την προοπτική η PDIA4 να αποτελέσει στο μέλλον έναν πιθανό θεραπευτικό στόχο. Η αναστολή της δράσης της θα μπορούσε θεωρητικά να περιορίσει ορισμένες από τις φλεγμονώδεις και καταστροφικές διεργασίες που συμβαίνουν μέσα στην άρθρωση.
Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί αν η στόχευση αυτής της πρωτεΐνης μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία για τους ασθενείς.
Η μελέτη, πάντως, προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της οστεοαρθρίτιδας, δείχνοντας ότι η χρόνια φλεγμονή της άρθρωσης μπορεί να συνδέεται στενά με τους μηχανισμούς κυτταρικού στρες.