Ολοένα και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου, όμως μια νέα, μεγάλης κλίμακας μελέτη φέρνει στο φως μια αναπάντεχη ανακάλυψη. Η προέλευση των νιτρικών αλάτων που καταναλώνουμε φαίνεται να έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία για τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας από ό,τι η συνολική ποσότητα.
Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Edith Cowan και το Δανικό Ινστιτούτο Αντικαρκινικών Ερευνών, παρακολούθησε περισσότερους από 54.000 ενήλικες στη Δανία για διάστημα έως και 27 ετών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν μια έντονη αντίθεση. Οι άνθρωποι που λάμβαναν περισσότερα νιτρικά άλατα από λαχανικά είχαν χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια, συμπεριλαμβανομένης της πρώιμης έναρξης της νόσου. Αντίθετα, η υψηλότερη πρόσληψη νιτρικών και νιτρωδών αλάτων από το κόκκινο κρέας, τα επεξεργασμένα κρεατοσκευάσματα, καθώς και από το πόσιμο νερό, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο.
Το μυστικό κρύβεται στα αντιοξειδωτικά
Η προστατευτική δράση που παρατηρήθηκε στα πλούσια σε νιτρικά άλατα λαχανικά σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο που ο οργανισμός μεταβολίζει αυτές τις ουσίες. Όταν καταναλώνουμε λαχανικά, προσλαμβάνουμε ταυτόχρονα βιταμίνες και αντιοξειδωτικά, τα οποία βοηθούν τα νιτρικά άλατα να σχηματίσουν μια ευεργετική ένωση, το μονοξείδιο του αζώτου, ενώ παράλληλα εμποδίζουν τη μετατροπή τους σε Ν-νιτροζαμίνες, οι οποίες είναι καρκινογόνες και δυνητικά επιβλαβείς για τον εγκέφαλο.
Σε αντίθεση με τα λαχανικά, οι ζωικές τροφές δεν περιέχουν αυτά τα αντιοξειδωτικά. Επιπλέον, το κρέας περιέχει ενώσεις όπως ο αιμικός σίδηρος, ο οποίος μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσει τον σχηματισμό των επικίνδυνων Ν-νιτροζαμινών.
Οι συμμετέχοντες που καταντούσαν υψηλότερες ποσότητες νιτρικών αλάτων από φυτικές πηγές – ποσότητα που ισοδυναμεί περίπου με ένα φλιτζάνι σπανάκι την ημέρα – παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Το νιτρικό άλας στο νερό εγείρει νέα ερωτήματα
Η μελέτη εντόπισε επίσης για πρώτη φορά μια σύνδεση ανάμεσα στα νιτρικά άλατα του πόσιμου νερού και τον κίνδυνο άνοιας. Οι συμμετέχοντες που εκτέθηκαν σε νιτρικά άλατα μέσω του νερού, ακόμη και σε συγκεντρώσεις κάτω από τα τρέχοντα ρυθμιστικά όρια, παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά άνοιας. Αυτό συμβαίνει επειδή το νερό δεν περιέχει αντιοξειδωτικά που μπορούν να μπλοκάρουν τον σχηματισμό των βλαβερών ενώσεων στον οργανισμό.
Στη Δανία και σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, το τρέχον όριο για τα νιτρικά άλατα στα υπόγεια ύδατα και το πόσιμο νερό είναι 50 mg/L. Ωστόσο, οι ερευνητές παρατήρησαν υψηλότερο κίνδυνο άνοιας ακόμη και σε άτομα που εκτέθηκαν σε νερό με συγκεντρώσεις μόλις 5 mg ανά λίτρο.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα αυτά δε σημαίνουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να σταματήσουν να πίνουν νερό, καθώς η αύξηση του κινδύνου σε ατομικό επίπεδο είναι πολύ μικρή, υποδηλώνουν όμως ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει επειγόντως να επανεξετάσουν τα τρέχοντα όρια.