Μια νέα ανασκοπική μελέτη από επιστήμονες της Σχολής Δημόσιας Υγείας «Joe C. Wen» του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Ιρβάιν (UCI), στρέφει την προσοχή σε έναν παράγοντα που συχνά παραβλέπεται στη μακροπρόθεσμη υγεία των παιδιών: τη σωματική και ψυχική κατάσταση του πατέρα.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Current Obesity Reports, εξετάζει πώς η υγεία του πατέρα πριν και κατά τη διάρκεια της γονεϊκότητας -συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας, της διατροφής, του στρες, της ψυχικής υγείας και των καθημερινών συνηθειών- μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας στα παιδιά, ακόμη και πριν από τη σύλληψη.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτό που συχνά αποκαλείται χαριτολογώντας «dad bod» (το κλασικό «πατρικό σώμα» με λίγη παραπάνω κοιλιά) μπορεί να κρύβει κινδύνους που δεν είναι τόσο αθώοι όσο φαίνονται.
Βιολογικά, συμπεριφορικά και περιβαλλοντικά μονοπάτια
Σύμφωνα με τον Matthew Landry, επίκουρο καθηγητή πρόληψης ασθενειών και επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, η υγεία του πατέρα συμβάλλει στην υγεία του παιδιού μέσα από τρεις βασικούς άξονες:
Βιολογία και επιγενετική: Ενώ η έρευνα επικεντρωνόταν παραδοσιακά σχεδόν αποκλειστικά στη μητέρα, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η παχυσαρκία του άνδρα μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του σπέρματος και να αλλοιώσει τους επιγενετικούς δείκτες (βιολογικά σήματα που ρυθμίζουν τη λειτουργία των γονιδίων). Αυτές οι αλλαγές μπορούν να μεταφερθούν στις επόμενες γενιές, επηρεάζοντας τον μεταβολισμό, τη ρύθμιση της όρεξης και τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο νόσησης των παιδιών. Η παχυσαρκία είναι κατά 40% έως 70% κληρονομήσιμη.
Αναστρεψιμότητα των επιπτώσεων: Το ενθαρρυντικό στοιχείο είναι ότι αυτές οι βιολογικές επιδράσεις φαίνεται πως είναι αναστρέψιμες. Παρεμβάσεις απώλειας βάρους στους άνδρες, μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής ή βαριατρικής χειρουργικής, μπορούν να βελτιώσουν την υγεία του σπέρματος και να τροποποιήσουν θετικά αυτά τα επιγενετικά μοτίβα πριν από τη σύλληψη.
Συμπεριφορά και οικογενειακή ρουτίνα: Πέρα από το DNA, οι πατέρες διαμορφώνουν καθοριστικά τις συνήθειες του σπιτιού. Οι διατροφικές τους επιλογές, το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας και το στυλ ανατροφής συνδέονται στενά με το βάρος και τη φυσική κατάσταση των παιδιών. Η ενεργός συμμετοχή του πατέρα στην προετοιμασία των γευμάτων, τα κοινά οικογενειακά τραπέζια και η κοινή άσκηση/παιχνίδι δρουν προστατευτικά για την υγεία των παιδιών.
Η ανάγκη για μια οικογενειοκεντρική προσέγγιση
Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης ότι η ικανότητα ενός πατέρα να διατηρεί έναν υγιή τρόπο ζωής επηρεάζεται από ευρύτερους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, όπως το εισόδημα, η ασφάλεια τροφίμων, οι συνθήκες στη γειτονιά, οι εργασιακές πολιτικές και η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα συστήματα υγείας και τα προγράμματα δημόσιας υγείας πρέπει να συμπεριλάβουν ενεργά τους άνδρες στις προσπάθειες πρόληψης της παχυσαρκίας. Μεταξύ των προτάσεών τους είναι:
- Προγεννητική φροντίδα χωρίς αποκλεισμούς, με συμμετοχή και των μελλοντικών πατέρων.
- Διεύρυνση της υποστήριξης για την ψυχική υγεία του πατέρα.
- Θεσμοθέτηση επαρκούς άδειας πατρότητας με αποδοχές και ευέλικτων εργασιακών πολιτικών.
«Ιστορικά, οι πατέρες έχουν παραμεληθεί στην έρευνα για τη μητρική και παιδική υγεία», καταλήγει ο Landry. «Η αναγνώρισή τους ως ενεργών συνοδοιπόρων στην οικογενειακή υγεία δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τη θωράκιση των μελλοντικών γενεών».