Η ανάλυση των συζητήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ισχυρό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για παρενέργειες φαρμάκων, τις οποίες οι κλινικές δοκιμές συχνά παραβλέπουν. Αυτό αποδεικνύει μια νέα μελέτη ερευνητών από τη Σχολή Μηχανικών και Εφαρμοσμένων Επιστημών του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια (Penn Engineering), η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Health.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) για να «σαρώσουν» περισσότερες από 400.000 αναρτήσεις από περίπου 70.000 χρήστες του Reddit, οι οποίοι λάμβαναν δημοφιλή σκευάσματα για την απώλεια βάρους και τον διαβήτη (κατηγορία GLP-1), όπως η σεμαγλουτίδη (Ozempic) και η τιρζεπατίδη (Mounjaro).
Τα απροσδόκητα συμπτώματα που συζητούν οι ασθενείς
Ενώ το 44% των χρηστών ανέφερε τις ήδη γνωστές γαστρεντερολογικές παρενέργειες (όπως η ναυτία), η Τεχνητή Νοημοσύνη απομόνωσε μια σειρά από συμπτώματα που δεν αναγράφονται εμφανώς στις επίσημες οδηγίες των φαρμάκων, αλλά απασχολούν έντονα τους ασθενείς:
- Διαταραχές του εμμηνορροϊκού κύκλου: Σχεδόν το 4% του συνολικού δείγματος (ποσοστό που θα ήταν πολύ υψηλότερο αν υπολογιζόταν αποκλειστικά σε γυναίκες) ανέφερε αστάθεια στην περίοδο, αιμορραγία μεταξύ των κύκλων ή ασυνήθιστα έντονη ροή.
- Διακυμάνσεις της θερμοκρασίας του σώματος: Πολλοί χρήστες περιέγραψαν αδικαιολόγητα ρίγη, αίσθημα κρύου, εξάψεις ή συμπτώματα που προσομοιάζουν με πυρετό.
- Έντονη κόπωση: Η εξάντληση αναδείχθηκε ως η δεύτερη πιο συχνή αναφορά στις κοινότητες του Reddit, παρόλο που δεν είχε αναδειχθεί με την ίδια ένταση κατά τις επίσημες κλινικές δοκιμές.
Τα φάρμακα αυτά επιδρούν στον υποθάλαμο, το τμήμα εκείνο του εγκεφάλου που ρυθμίζει τις ορμόνες και τη θερμοκρασία του σώματος. Αυτό εξηγεί γιατί οι αναφορές για αλλαγές στην περίοδο ή ρίγη παρουσιάζουν βιολογική βάση και χρήζουν περαιτέρω μελέτης.
Η χρησιμότητα της AI ως «ψηφιακό παρατηρητήριο»
Η έρευνα δεν αποδεικνύει αιτιώδη συνάφεια -δηλαδή ότι τα φάρμακα προκάλεσαν απαραίτητα τα συμπτώματα- αλλά αναδεικνύει ξεκάθαρα μοτίβα (signals) που απαιτούν την προσοχή των γιατρών.
Το βασικό πλεονέκτημα της ψηφιακής ανάλυσης με AI είναι η ταχύτητα, καθώς επιτρέπει την ανίχνευση τάσεων σε πραγματικό χρόνο, τη στιγμή που οι κλινικές δοκιμές απαιτούν χρόνια. Επίσης, προσφέρει αμεσότητα, αφού οι ασθενείς μοιράζονται ανώνυμα στο διαδίκτυο ενοχλήσεις που ίσως ξεχάσουν ή ντραπούν να αναφέρουν στον γιατρό τους.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν περιορισμοί στο δείγμα, καθώς οι χρήστες του Reddit τείνουν να είναι νεότεροι, άνδρες στην πλειοψηφία τους και κάτοικοι των ΗΠΑ, ενώ για την οριστική εγκυρότητα των ευρημάτων απαιτείται πάντα εργαστηριακή και κλινική επιβεβαίωση.
Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα έλυσαν ένα σημαντικό πρόβλημα των επιστημόνων: κατάφεραν να μεταφράσουν την καθημερινή γλώσσα που χρησιμοποιούν οι χρήστες στα social media στη standard ιατρική ορολογία (MedDRA), επιτρέποντας τη μαζική και γρήγορη επεξεργασία του τεράστιου όγκου δεδομένων.
Στα επόμενα βήματά της, η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια σχεδιάζει να επεκτείνει την ανάλυση εκτός του Reddit και σε άλλες πλατφόρμες (όπως το TikTok), καθώς και σε μη αγγλόφωνες κοινότητες, ώστε να διαπιστωθεί αν τα συμπτώματα αυτά επηρεάζουν τους ασθενείς σε παγκόσμια κλίμακα.