Μια νέα μεγάλη διεθνής μελέτη για την παχυσαρκία επισημαίνει ότι το σώμα μας δεν επηρεάζεται εξίσου από την άσκηση και τη διατροφή. Για χρόνια, η συζήτηση γύρω από την αύξηση του σωματικού βάρους επικεντρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη άσκησης. Όμως η μεγάλη μελέτη του Πανεπιστημίου Duke, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS, αναφέρει ότι η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η υπερβολική πρόσληψη θερμίδων μπορεί να επηρεάζει το σωματικό βάρος έως και 10 φορές περισσότερο από τη φυσική δραστηριότητα.
Μια έρευνα που «ταξίδεψε» σε 6 ηπείρους
Η δύναμη της συγκεκριμένης μελέτης βρίσκεται στο εύρος της. Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 4.213 ενήλικες σε 34 διαφορετικούς πληθυσμούς, σε έξι ηπείρους.
Οι ερευνητές μέτρησαν:
- τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ)
- το ποσοστό λίπους
- τη συνολική ημερήσια ενεργειακή κατανάλωση
Το αποτέλεσμα; Παρότι οι άνθρωποι κινούνται διαφορετικά, η ενεργειακή δαπάνη δεν εξηγεί επαρκώς τις μεγάλες διαφορές στο βάρος. Αντίθετα, η διατροφή φαίνεται να είναι ο καθοριστικός παράγοντας.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι ότι οι κάτοικοι ανεπτυγμένων χωρών δεν καίνε απαραίτητα λιγότερες θερμίδες από ανθρώπους πιο παραδοσιακών κοινωνιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η συνολική ενεργειακή δαπάνη ήταν παρόμοια ή και ελαφρώς υψηλότερη. Κι όμως, οι ίδιοι πληθυσμοί εμφάνιζαν πολύ υψηλότερα ποσοστά σωματικού λίπους και παχυσαρκίας. Αυτό οδηγεί σε ένα σημαντικό συμπέρασμα: το πρόβλημα δεν είναι μόνο η «έλλειψη κίνησης», αλλά κυρίως το διατροφικό περιβάλλον.
Η σιωπηλή επίδραση των υπερ-επεξεργασμένων τροφών
Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκαν τα λεγόμενα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, τα οποία έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: είναι πλούσια σε θερμίδες και πολύ εύκολο να καταναλωθούν σε μεγάλες ποσότητες. Το πρόβλημα σε αυτά έγκειται στο πώς τα τρώμε: γρήγορα, συχνά και χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Ένα ρόφημα με ζάχαρη, ένα μικρό σνακ με πολύ αλάτι ή μια λίγο μεγαλύτερη μερίδα στο δείπνο… και το ενεργειακό ισοζύγιο αλλάζει σταδιακά.
Γιατί η άσκηση δεν οδηγεί πάντα σε απώλεια βάρους
Πολλοί πιστεύουν ότι περισσότερη άσκηση σημαίνει αυτόματα απώλεια κιλών. Όμως το σώμα δεν λειτουργεί πάντα τόσο γραμμικά. Η μελέτη επισημαίνει δύο βασικούς λόγους:
- Πρώτον, το σώμα προσαρμόζεται, όταν αυξάνεται η άσκηση, μπορεί να μειώνει άλλες μορφές ενεργειακής δαπάνης.
- Δεύτερον, η άσκηση συχνά αυξάνει την όρεξη, οδηγώντας σε μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής μετά την προπόνηση.
Αυτό σαφώς και δεν σημαίνει ότι η άσκηση δεν είναι απαραίτητη και σημαντική. Απλώς, δεν είναι ο μοναδικός ή ο ισχυρότερος παράγοντας για τον έλεγχο του βάρους. Συγκεκριμένα, η φυσική δραστηριότητα παραμένει θεμέλιο της υγείας. Βοηθά στην:
- καρδιαγγειακή υγεία
- πρόληψη διαβήτη
- ενδυνάμωση μυών και οστών
- ψυχική ευεξία και μείωση άγχους.