Οι επιστήμονες ανακάλυψαν έναν άγνωστο έως σήμερα μηχανισμό που βοηθά τα μάτια να αυτοκαθαρίζονται. Για την ακρίβεια συμβάλλει στην απομάκρυνση υγρών και ουσιών που δεν χρειάζονται πλέον οι ιστοί, από το πίσω μέρος του ματιού. Η εν λόγω ανακάλυψη θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους για την κατανόηση και την αντιμετώπιση παθήσεων που απειλούν την όραση.
Ένα σύστημα «καθαρισμού» στο πίσω μέρος τους
Ερευνητές από τον Καναδά σε μελέτη τους δημοσιευμένη στο Translational Vision Science & Technology εντόπισαν μια νέα οδό παροχέτευσης, την οποία ονόμασαν POLO (posterior ocular lymphatic outflow).
Μέσω αυτής, υγρά και ουσίες που παράγονται κατά τη λειτουργία των κυττάρων φαίνεται να απομακρύνονται από το πίσω μέρος του ματιού και να καταλήγουν στο λεμφικό σύστημα. Το τελευταίο συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών στον οργανισμό και στην απομάκρυνση ουσιών που δεν χρειάζονται πλέον.
Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία για τον αμφιβληστροειδή, τον φωτοευαίσθητο ιστό στο πίσω μέρος του ματιού, ο οποίος μετατρέπει το φως σε σήματα που ερμηνεύει ο εγκέφαλος. Η λειτουργία του απαιτεί μεγάλη ποσότητα ενέργειας, με αποτέλεσμα να παράγονται συνεχώς υποπροϊόντα του μεταβολισμού, τα οποία πρέπει να απομακρύνονται ώστε να διατηρείται η υγεία των ιστών.
Όταν υγρά και τέτοιες ουσίες συσσωρεύονται, μπορεί να επηρεάσουν τη φυσιολογική λειτουργία του ματιού. Διαταραχές στη ρύθμιση των υγρών, κυτταρικές βλάβες και φλεγμονή συνδέονται με σοβαρές παθήσεις, όπως το γλαύκωμα και η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
Μια ανακάλυψη για τα μάτια που ανατρέπει όσα γνωρίζαμε
Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι το μάτι δεν διαθέτει τα λεμφικά αγγεία που υπάρχουν στα περισσότερα άλλα όργανα. Η αντίληψη αυτή άρχισε να αλλάζει το 2009, όταν ερευνητές εντόπισαν μια σχετική οδό παροχέτευσης στο πρόσθιο μέρος του ματιού. Η νέα μελέτη προσφέρει ενδείξεις ότι υπάρχει αντίστοιχος μηχανισμός και στο πίσω μέρος του, όπου βρίσκονται ιστοί κρίσιμοι για την όραση.
Πώς εντόπισαν οι επιστήμονες τη νέα οδό στα μάτια
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν σε ποντίκια προηγμένες τεχνικές απεικόνισης, ώστε να παρακολουθήσουν τη διαδρομή των υγρών. Διαπίστωσαν την παρουσία μικροσκοπικών λεμφικών αγγείων στον χοριοειδή χιτώνα, ένα στρώμα πλούσιο σε αιμοφόρα αγγεία που βρίσκεται κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Εξέτασαν το πίσω μέρος του ματιού προς τους γύρω ιστούς και, μέσα σε λίγα λεπτά, έφτασαν σε κοντινούς λεμφαδένες. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι υπάρχει μια ενεργή οδός μέσω της οποίας υγρά και άλλες ουσίες μπορούν να απομακρύνονται από την περιοχή.
Μπορεί να οδηγήσει σε νέες θεραπείες;
Η καλύτερη κατανόηση αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε μελλοντικά να βοηθήσει στην ανάπτυξη θεραπειών που ενισχύουν την απομάκρυνση ουσιών οι οποίες σχετίζονται με φλεγμονή και βλάβες στους ιστούς. Θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη βελτίωση της μεταφοράς φαρμάκων σε βαθύτερες δομές του ματιού.
Ωστόσο, η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια. Χρειάζονται περαιτέρω μελέτες για να επιβεβαιωθεί ότι ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί με αντίστοιχο τρόπο στους ανθρώπους και να διαπιστωθεί αν η δυσλειτουργία του συμβάλλει σε συγκεκριμένες οφθαλμικές παθήσεις.
Προς το παρόν, η ανακάλυψη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση της λειτουργίας του ματιού και ανοίγει νέα ερευνητικά πεδία, χωρίς να σημαίνει ότι υπάρχει ήδη κάποια νέα διαθέσιμη θεραπεία.