Γιατί κάποιοι άνθρωποι φτάνουν τα 100 και παραμένουν λειτουργικοί και ενεργοί, με αντοχές που μοιάζουν να αψηφούν το πέρασμα του χρόνου; Δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση. Γνωρίζουμε ότι η μακροζωία είναι το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων που δρουν συνδυαστικά, όπως τα γονίδια, οι καθημερινές συνήθειες, η διατροφή, η κίνηση, οι σχέσεις μας και μια σειρά από βιολογικές διεργασίες που η επιστήμη συνεχίζει να εξερευνά.
Τώρα, μια νέα μελέτη από το Boston University φωτίζει μια διαφορετική πλευρά της μακροζωίας, αποκαλύπτοντας ότι στο αίμα των ανθρώπων που φτάνουν σε πολύ προχωρημένη ηλικία κυκλοφορούν ορισμένα μόρια που φαίνεται να ακολουθούν μια πορεία που δεν ταυτίζεται με τη συνηθισμένη γήρανση.
Η μακροζωία έχει τη δική της υπογραφή;
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δείγματα αίματος από 213 συμμετέχοντες της New England Centenarian Study, μίας από τις μεγαλύτερες μελέτες για ανθρώπους εξαιρετικά μεγάλης ηλικίας στη Βόρεια Αμερική. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 70 αιωνόβιοι, παιδιά αιωνόβιων και άτομα αντίστοιχης ηλικίας για σύγκριση.
Οι ερευνητές ανέλυσαν περίπου 1.500 μικρά μόρια στο αίμα, τους λεγόμενους μεταβολίτες. Πρόκειται για ουσίες που λειτουργούν σαν «ίχνη» της εσωτερικής δραστηριότητας του οργανισμού, αποκαλύπτοντας στοιχεία για την παραγωγή ενέργειας, την επεξεργασία των λιπαρών, τη φλεγμονή, τη λειτουργία του εντέρου, το οξειδωτικό στρες και τις ορμονικές αλλαγές.
Το ιδιαίτερο προφίλ των αιωνόβιων
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι αιωνόβιοι φάνηκαν να έχουν αυξημένα επίπεδα ορισμένων χολικών οξέων και, παράλληλα, καλύτερα διατηρημένα επίπεδα συγκεκριμένων στεροειδών. Τα μοτίβα αυτά διέφεραν από εκείνα που παρατηρούνται στη συνηθισμένη γήρανση και συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Οι ερευνητές δεν ισχυρίζονται ότι εντόπισαν την αιτία της μακροζωίας, μιας και η μελέτη καταγράφει συσχετίσεις και όχι σύνδεση αιτίας-αποτελέσματος. Ωστόσο, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η υγιής γήρανση μπορεί να αποτυπώνεται σε μετρήσιμα στοιχεία στο αίμα. Γι’ αυτό και οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ορισμένα βιολογικά μονοπάτια αξίζει να μελετηθούν περισσότερο, όπως εκείνα που σχετίζονται με τα χολικά οξέα, τους μεταβολίτες των βακτηρίων του εντέρου, τους δείκτες οξειδωτικού στρες και ορισμένα στεροειδή.
Στα πλαίσια της μελέτης, η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε και ένα «μεταβολικό ρολόι», ένα μοντέλο που εκτιμά τη βιολογική ηλικία με βάση τα μόρια του αίματος. Πιο απλά, επιχειρεί να αποτυπώσει πόσο «γερασμένος» είναι πραγματικά ο οργανισμός, πέρα από τα χρόνια που γράφει η ταυτότητα, κάτι που εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική βιολογική εικόνα.
Όχι τεστ μακροζωίας, τουλάχιστον ακόμη
Παρότι ενθαρρυντικά, τα ευρήματα χρειάζονται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερους και πιο αντιπροσωπευτικούς πληθυσμούς. Προς το παρόν, δεν υπάρχει εξέταση που να προβλέπει τη μακροζωία ούτε μέθοδος να αναπαραχθεί το βιολογικό προφίλ των αιωνόβιων.
Ανοίγει όμως, μια ενδιαφέρουσα κατεύθυνση, καθώς όσο καλύτερα κατανοούμε τα βιολογικά σημάδια της υγιούς γήρανσης, τόσο καλύτερα μπορούμε να παρακολουθούμε και να φροντίζουμε την υγεία μας όσο μεγαλώνουμε.
Το αίμα των αιωνόβιων δεν δίνει ακόμη όλες τις απαντήσεις. Δείχνει όμως ότι η μακροζωία αφήνει ίχνη και η επιστήμη μόλις αρχίζει να τα αποκωδικοποιεί.