Τι επιτρέπει σε ορισμένους ανθρώπους να ζουν περισσότερο; Τα γονίδια, ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον αποτελούν κομμάτια του πολύπλοκου παζλ που συνθέτει τη μακροζωία. Τώρα νέα έρευνα στρέφει την προσοχή μας στο ανοσοποιητικό σύστημα, αποκαλύπτοντας ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό στους ανθρώπους που φτάνουν σε εξαιρετικά προχωρημένη ηλικία.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Cell Reports, εντόπισε στους υπεραιωνόβιους ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά ενός σπάνιου τύπου Τ λεμφοκυττάρων. Τα κύτταρα αυτά, γνωστά ως κυτταροτοξικά CD4 Τ κύτταρα ή CD4 CTLs, έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν και να εξουδετερώνουν κύτταρα του οργανισμού που έχουν υποστεί αλλοιώσεις.
Οι ερευνητές δεν παρατήρησαν μόνο την υψηλή τους συγκέντρωση αλλά και το γεγονός ότι το ανοσοποιητικό σύστημα των υπεραιωνόβιων εξακολουθούσε να προσαρμόζεται σε απειλές, δημιουργώντας μεγάλες ομάδες σχεδόν πανομοιότυπων κυττάρων ακόμη και μετά τα 110.
Η διαφορά των υπεραιωνόβιων
Στη μελέτη συμμετείχαν 28 ενήλικες, οι οποίοι χωρίστηκαν σε τρεις ηλικιακές ομάδες: από 70 έως 99 ετών, από 100 έως 109 και από 110 ετών και πάνω. Η αναλογία των συγκεκριμένων ανοσοκυττάρων αυξανόταν σταδιακά:
- 4% στην ομάδα των 70 έως 99 ετών,
- 9,6% στους ανθρώπους ηλικίας 100 έως 109 ετών,
- 17,6% στους υπεραιωνόβιους.
Η μεγαλύτερη αύξηση ξεκίνησε περίπου από τα 100 χρόνια, χωρίς όμως να ακολουθούν όλοι οι συμμετέχοντες το ίδιο μοτίβο. Ένα άτομο ηλικίας κάτω των 100 ετών είχε, μάλιστα, το υψηλότερο ποσοστό CD4 CTLs σε ολόκληρη τη μελέτη. Ως εκ τούτου, η ηλικία δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει τα επίπεδά τους.
Πώς προσαρμόζεται το ανοσοποιητικό;
Όταν ένα Τ κύτταρο αναγνωρίσει μια συγκεκριμένη απειλή, μπορεί να δημιουργήσει πολλά αντίγραφά του, ώστε η άμυνα του οργανισμού να γίνει ισχυρότερη και πιο στοχευμένη. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται κλωνική επέκταση.
Στους συμμετέχοντες, η μεγαλύτερη κλωνική ομάδα αποτελούσε κατά μέσο όρο το ένα τρίτο όλων των CD4 CTLs. Σε έναν αιωνόβιο, περισσότερα από τα μισά κύτταρα αυτού του τύπου προέρχονταν από έναν μόνο αρχικό «κλώνο». Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι το ανοσοποιητικό είχε ανταποκριθεί επανειλημμένα σε μια επίμονη ή επαναλαμβανόμενη απειλή.
Ένα βήμα πιο κοντά στη μακροζωία
Παρότι η μελέτη βασίστηκε σε μικρό αριθμό συμμετεχόντων και εξέτασε κύτταρα που κυκλοφορούσαν στο αίμα, χωρίς να δείξει πώς συμπεριφέρονται στους ιστούς και στα όργανα, τα ευρήματα αμφισβητούν την υπόθεση ότι το ανοσοποιητικό απλώς εξασθενεί γραμμικά με την ηλικία.
Σε ανθρώπους με εξαιρετική μακροζωία, ορισμένα τμήματά του φαίνεται να παραμένουν δραστήρια και να προσαρμόζονται απέναντι σε λοιμώξεις, γηρασμένα κύτταρα ή άλλες βιολογικές προκλήσεις. Το επόμενο βήμα είναι να αποσαφηνιστεί αν αυτή η ανοσολογική ιδιαιτερότητα συμβάλλει πράγματι στη μακροζωία ή εάν αποτελεί απλώς συνέπεια της προχωρημένης ηλικίας.