Το ότι ζούμε περισσότερο αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της σύγχρονης ιατρικής. Η μακροζωία, όμως, δεν ταυτίζεται πάντα με την υγεία. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα χρόνια κερδίζουμε, αλλά πόσα από αυτά μπορούμε να ζήσουμε υγιείς και λειτουργικοί.
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Public Health, αποκαλύπτει ότι το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται ταχύτερα από το προσδόκιμο υγιούς ζωής. Πιο απλά, κερδίζουμε χρόνια ζωής, όχι όμως και χρόνια υγείας, τουλάχιστον όχι με τον ίδιο ρυθμό. Έτσι, τείνουμε να περνάμε περισσότερα χρόνια με προβλήματα υγείας ή περιορισμούς στην καθημερινότητα συγκριτικά με παλιότερα.
Μακροζωία & προβλήματα υγείας
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα και εκτιμήσεις για 204 χώρες και περιοχές από το 1990 έως το 2023. Στο διάστημα αυτό, το παγκόσμιο προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε από τα 64,6 στα 73,8 έτη. Το προσδόκιμο υγιούς ζωής ανέβηκε επίσης, αλλά λιγότερο, από τα 55,9 στα 63,1 έτη.
Έτσι, η μέση διαφορά ανάμεσα στα χρόνια ζωής συνολικά και στα χρόνια καλής υγείας διευρύνθηκε από 8,8 σε 10,7 έτη. Το 2023, οι άνθρωποι περνούσαν κατά μέσο όρο το 14,5% της ζωής τους με προβλήματα υγείας, έναντι 13,6% το 1990.
Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι κάθε άνθρωπος θα περάσει τα τελευταία 10,7 χρόνια της ζωής του άρρωστος. Πρόκειται για έναν πληθυσμιακό μέσο όρο που περιλαμβάνει προβλήματα υγείας διαφορετικού βαθμού. Η επιβάρυνση, μάλιστα, δεν περιορίζεται στα γηρατειά, αλλά εμφανίζεται σε ολόκληρη την ενήλικη ζωή.
Οι γυναίκες ζουν περισσότερο, αλλά όχι απαραιτήτως καλύτερα
Η διαφορά φάνηκε να είναι σταθερά μεγαλύτερη για τις γυναίκες, ανεξάρτητα από την περιοχή ή το επίπεδο κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης. Το 2023 οι γυναίκες ζούσαν κατά μέσο όρο 12,1 χρόνια με προβλήματα υγείας, έναντι 9,3 ετών για τους άνδρες.
Μεγαλύτερο χάσμα καταγράφηκε και στις πλουσιότερες χώρες, όπου οι πρόωροι θάνατοι μειώθηκαν, χωρίς όμως να έχει σημειωθεί ανάλογη πρόοδος στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες η διαφορά έφτανε τα 14 χρόνια, στην Αυστραλία τα 13,9 και στον Καναδά τα 13,7.
Τα «αγκάθια» στην μακροζωία
Περισσότερα από τα μισά χρόνια που οι άνθρωποι έζησαν με προβλήματα υγείας συνδέονταν με μια σχετικά μικρή ομάδα κυρίως χρόνιων παθήσεων. Πρώτες ήταν οι μυοσκελετικές διαταραχές, ιδιαίτερα ο πόνος στη μέση, και ακολουθούσαν η κατάθλιψη και το άγχος, η απώλεια ακοής, οι πτώσεις και άλλα χρόνια μη μεταδιδόμενα νοσήματα.
Σημαντικό ρόλο φάνηκαν επίσης να παίζουν παράγοντες που θα μπορούσαν ως ένα βαθμό να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν, όπως τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) και το κάπνισμα. Οι παράγοντες κινδύνου, βέβαια, διέφεραν ανά περιοχή. Στις φτωχότερες χώρες, για παράδειγμα, η μητρική και παιδική υποθρεψία παραμένει βασικός παράγοντας κινδύνου για προβλήματα υγείας.
Για να ζήσουμε λοιπόν, περισσότερο αλλά και καλύτερα είναι σημαντικό να δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στην έγκαιρη πρόληψη, στις καθημερινές μας συνήθειες, στη σωστή φροντίδα και διαχείριση των χρόνιων παθήσεων σε όλη τη διάρκεια της ζωής.