
Ο καρκίνος του μαστού και οι θεραπείες του μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη σωματική και ψυχική ευεξία. Η έντονη κόπωση, ο πόνος, η ναυτία και η μυϊκή αδυναμία συχνά δυσκολεύουν ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές δραστηριότητες. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η άσκηση μπορεί να μοιάζει με μια επιπλέον πρόκληση. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η κατάλληλα προσαρμοσμένη σωματική δραστηριότητα μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά οφέλη.
Μάλιστα, η Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας (ASCO), στις κατευθυντήριες οδηγίες της που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Clinical Oncology, συνιστά στους γιατρούς να ενθαρρύνουν την αερόβια άσκηση και την άσκηση με αντιστάσεις σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αντικαρκινική θεραπεία, όταν αυτό είναι ιατρικά κατάλληλο.
Καρκίνος του μαστού: Η άσκηση μπορεί να περιορίσει τις παρενέργειες της θεραπείας
Η κόπωση αποτελεί ένα από τα συχνότερα και πιο επιβαρυντικά συμπτώματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού.
Σε αντίθεση με τη συνηθισμένη κούραση, η κόπωση που σχετίζεται με τον καρκίνο δεν υποχωρεί απαραίτητα με την ξεκούραση. Μπορεί να επηρεάζει τη συγκέντρωση, την κινητικότητα και την ικανότητα ανταπόκρισης στις καθημερινές υποχρεώσεις.
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η σωματική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει στη μείωση της κόπωσης, στη βελτίωση της κινητικότητας και στην καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Η άσκηση δεν ενισχύει μόνο τους μυς, αλλά βοηθά και το νευρικό σύστημα να τους ενεργοποιεί αποτελεσματικότερα και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι αντικαρκινικές θεραπείες μπορεί να προκαλέσουν απώλεια μυϊκής μάζας, περιορισμό της κινητικότητας, ίνωση στους ιστούς που έχουν ακτινοβοληθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιφερική νευροπάθεια.
Η σταδιακή ενδυνάμωση μπορεί επομένως να διευκολύνει την επιστροφή σε δραστηριότητες που προηγουμένως θεωρούνταν αυτονόητες, όπως το ανέβασμα μιας σκάλας ή οι δουλειές του σπιτιού.
Μπορεί η άσκηση να επηρεάσει την επιβίωση;
Τα οφέλη της σωματικής δραστηριότητας δεν περιορίζονται στην ανακούφιση από τις παρενέργειες της θεραπείας. Παρατηρητικές μελέτες έχουν συνδέσει τη μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα μετά τη διάγνωση με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του μαστού και με καλύτερη συνολική επιβίωση.
Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορους πιθανούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγούν αυτή τη σχέση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η καλύτερη ρύθμιση του σωματικού βάρους, οι μεταβολικές επιδράσεις της άσκησης και οι αλλαγές σε ορμονικούς και φλεγμονώδεις παράγοντες.
Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους μπορεί, για παράδειγμα, να επηρεάζει τα επίπεδα οιστρογόνων, τα οποία σχετίζονται με ορισμένους τύπους καρκίνου του μαστού.
Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι μια συσχέτιση δεν αποδεικνύει από μόνη της σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Η άσκηση δεν εγγυάται ότι ο καρκίνος δεν θα υποτροπιάσει, ούτε υποκαθιστά οποιαδήποτε θεραπεία.
Περπάτημα ή ενδυνάμωση;
Δεν χρειάζεται όλες οι γυναίκες να ακολουθούν το ίδιο πρόγραμμα άσκησης. Το περπάτημα αποτελεί συχνά μια προσιτή επιλογή, καθώς συμβάλλει στη βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής αντοχής και μπορεί να προσαρμοστεί σχετικά εύκολα στις δυνατότητες της κάθε ασθενούς. Από την άλλη πλευρά, οι ασκήσεις ενδυνάμωσης έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αντιμετώπιση της μυϊκής αδυναμίας και τη διατήρηση της λειτουργικότητας.
Η Mayo Clinic αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο πρόγραμμα REST (Rapid, Easy Strength Training), το οποίο χρησιμοποιεί ελαστικούς ιμάντες αντίστασης και έχει σχεδιαστεί για την ενίσχυση της δύναμης και της ικανότητας εκτέλεσης καθημερινών κινήσεων. Η ένταση, η διάρκεια και το είδος της άσκησης χρειάζεται να προσαρμόζονται στην κατάσταση της ασθενούς, στη θεραπεία που λαμβάνει και σε τυχόν επιπλοκές.
Η σωστή στιγμή κάνει τη διαφορά
Μια ιδιαίτερα σημαντική παράμετρος είναι ο χρόνος κατά τον οποίο πραγματοποιείται η άσκηση.
Όπως επισημαίνει η δρ Τσέβιλ, ορισμένες γυναίκες που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία αισθάνονται εξαιρετικά εξαντλημένες τις πρώτες ημέρες μετά τη χορήγηση της θεραπείας. Εκείνες τις ημέρες, ακόμη και μια μικρή μετακίνηση μέσα στο σπίτι μπορεί να απαιτεί μεγάλη προσπάθεια. Καθώς, όμως, τα συμπτώματα υποχωρούν, μπορεί σταδιακά να αυξάνεται και η δυνατότητα για σωματική δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι το πρόγραμμα άσκησης πρέπει να προσαρμόζεται στις ημέρες κατά τις οποίες η ασθενής έχει περισσότερη ενέργεια, πάντοτε με την καθοδήγηση της θεραπευτικής ομάδας.
Καρκίνος του μαστού: Η άσκηση πρέπει να είναι προσβάσιμη
Για πολλές γυναίκες, τα εμπόδια δεν είναι μόνο σωματικά. Οι συχνές επισκέψεις στο νοσοκομείο, η έλλειψη χρόνου, οι μετακινήσεις και το οικονομικό κόστος μπορεί να δυσκολεύουν την ένταξη της άσκησης στην καθημερινότητα.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί εξετάζουν και προγράμματα που συνδυάζουν την προσωπική καθοδήγηση με την εξ αποστάσεως παρακολούθηση.
Η δυνατότητα να πραγματοποιεί μια ασθενής κατάλληλες ασκήσεις στο σπίτι, με επαγγελματική υποστήριξη, μπορεί να περιορίσει ορισμένα από αυτά τα εμπόδια.
Το πιο σημανατικό ίσως μήνυμα είναι ότι η σωματική δραστηριότητα δεν χρειάζεται να ταυτίζεται με μια εξαντλητική προπόνηση.
Για τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο του μαστού, η άσκηση μπορεί να αποτελέσει μέρος της υποστηρικτικής φροντίδας, βοηθώντας τες να διατηρήσουν τη δύναμη, την αυτονομία και την ποιότητα ζωής τους. Το κατάλληλο πρόγραμμα, όμως, πρέπει να σχεδιάζεται σε συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας που τις παρακολουθούν.



