
Όταν γυμναζόμαστε, είναι φυσιολογικό η καρδιά μας να χτυπά πιο γρήγορα. Οι μύες χρειάζονται περισσότερο οξυγόνο και ο οργανισμός ανταποκρίνεται αυξάνοντας την κυκλοφορία του αίματος. Τι συμβαίνει, όμως, όταν ολοκληρώνουμε την προπόνησή μας;
Οι παλμοί αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται, καθώς το σώμα επιστρέφει σε κατάσταση ηρεμίας. Η ταχύτητα με την οποία πραγματοποιείται αυτή η αλλαγή δεν είναι ίδια για όλους και, σύμφωνα με την επιστημονική έρευνα, μπορεί να αποτελέσει έναν χρήσιμο δείκτη της καρδιαγγειακής υγείας.
Πρόκειται για τη λεγόμενη καρδιακή συχνότητα αποκατάστασης (Heart Rate Recovery – HRR), η οποία έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων επειδή συνδέεται τόσο με τη φυσική κατάσταση όσο και με τη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος.
Γιατί έχει σημασία πόσο γρήγορα ηρεμεί η καρδιά;
Κατά τη διάρκεια της άσκησης, ενεργοποιείται περισσότερο το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο προετοιμάζει τον οργανισμό να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις της σωματικής προσπάθειας.
Όταν σταματάμε, το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα ανακτά σταδιακά τον έλεγχο, βοηθώντας τους καρδιακούς παλμούς να μειωθούν.
Η ταχύτητα αυτής της διαδικασίας προσφέρει ενδείξεις για το πόσο αποτελεσματικά ο οργανισμός μεταβαίνει από την έντονη δραστηριότητα στην ανάπαυση.
Γενικά, η ταχύτερη μείωση των παλμών συνδέεται με καλύτερη καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση και ευνοϊκότερη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος.
Αντίθετα, η πιο αργή αποκατάσταση έχει συσχετιστεί σε επιστημονικές μελέτες με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όποιος χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να επανέλθει έχει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα υγείας.
Καρδιά και άσκηση: Τι έχουν δείξει οι επιστημονικές μελέτες;
Μία από τις σημαντικότερες μελέτες για την καρδιακή συχνότητα αποκατάστασης δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The New England Journal of Medicine.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 2.428 ενήλικες για περίπου έξι χρόνια, εξετάζοντας πόσο μειώνονταν οι καρδιακοί παλμοί τους κατά το πρώτο λεπτό μετά από δοκιμασία κόπωσης.
Διαπίστωσαν ότι η καθυστερημένη μείωση των παλμών συνδεόταν με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Μεταγενέστερη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Heart Association και ανέλυσε δεδομένα για περισσότερους από 40.000 συμμετέχοντες, ανέδειξε επίσης τη σημασία της πρώιμης μείωσης των παλμών μετά την άσκηση.
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η καρδιακή συχνότητα αποκατάστασης μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για την υγεία μας, χωρίς ωστόσο να αποτελεί από μόνη της διαγνωστικό εργαλείο.
Πώς μπορούμε να μετρήσουμε την αποκατάσταση των παλμών;
Ο υπολογισμός είναι σχετικά απλός. Χρειάζεται να γνωρίζουμε την καρδιακή μας συχνότητα αμέσως μετά την ολοκλήρωση της άσκησης και να τη συγκρίνουμε με εκείνη που καταγράφεται ένα λεπτό αργότερα.
Για παράδειγμα, αν οι παλμοί μας βρίσκονται στους 150 ανά λεπτό στο τέλος της προσπάθειας και μειωθούν στους 125 μετά από ένα λεπτό, η καρδιακή συχνότητα αποκατάστασης είναι 25 παλμοί.
Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, η μείωση κατά 18 ή περισσότερους παλμούς στο πρώτο λεπτό θεωρείται γενικά ευνοϊκή. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τιμή που να ισχύει για όλους.
Η ηλικία, η φυσική κατάσταση, η ένταση της άσκησης, ορισμένα φάρμακα και ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται η αποκατάσταση μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Για παράδειγμα, οι παλμοί ενδέχεται να μειώνονται με διαφορετικό ρυθμό όταν παραμένουμε ακίνητοι σε σχέση με το όταν συνεχίζουμε να περπατάμε αργά.
Γι’ αυτό, μια μέτρηση που αφορά την καρδιά στο σπίτι ή μέσω ενός smartwatch δεν πρέπει να ερμηνεύεται με τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιούνται σε μια οργανωμένη ιατρική δοκιμασία κόπωσης.
Μπορούμε να βελτιώσουμε την καρδιακή συχνότητα αποκατάστασης;
Η συστηματική σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τρόπους βελτίωσης της καρδιοαναπνευστικής φυσικής κατάστασης.
Το γρήγορο περπάτημα, η ποδηλασία, η κολύμβηση και άλλες μορφές αερόβιας άσκησης μπορούν, με την πάροδο του χρόνου, να ενισχύσουν την ικανότητα του οργανισμού να ανταποκρίνεται στη σωματική προσπάθεια.
Καθώς βελτιώνεται η φυσική μας κατάσταση, είναι πιθανό να παρατηρήσουμε ότι οι παλμοί μας επανέρχονται γρηγορότερα μετά από μια αντίστοιχη προπόνηση.
Η πρόοδος, ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα γραμμική. Η κόπωση, η αφυδάτωση, η θερμοκρασία του περιβάλλοντος και η ένταση της προηγούμενης δραστηριότητας μπορούν να επηρεάσουν τις μετρήσεις από ημέρα σε ημέρα.
Επομένως, μεγαλύτερη αξία έχει η παρακολούθηση της γενικότερης τάσης, υπό παρόμοιες συνθήκες, παρά η προσήλωση σε έναν μεμονωμένο αριθμό.
Πότε χρειάζεται να δώσουμε μεγαλύτερη προσοχή;
Μια αργή μείωση των παλμών μετά την άσκηση δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη καρδιακής νόσου. Αν όμως παρατηρούμε συστηματικά ασυνήθιστα αργή αποκατάσταση, καλό είναι να συμβουλευτούμε τον γιατρό μας.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν η άσκηση συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, δύσπνοια, ζάλη ή τάση λιποθυμίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να διακόπτουμε τη δραστηριότητα και να αναζητούμε άμεσα ιατρική αξιολόγηση.
Η καρδιακή συχνότητα αποκατάστασης λοιπόν, είναι ένας ακόμη δείκτης που μπορεί να συμπληρώνει την εικόνα της υγείας μας, μαζί με την αρτηριακή πίεση, τη χοληστερόλη, τη φυσική κατάσταση και το ατομικό ιατρικό ιστορικό.



