Όσοι ανεβαίνουν συχνά σκάλες φαίνεται να έχουν χαμηλότερο κίνδυνο να πεθάνουν από καρδιαγγειακή νόσο αλλά και από οποιαδήποτε αιτία, σύμφωνα με νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο American Journal of Cardiovascular Drugs. Οι ερευνητές από το University of East Anglia και το Norfolk and Norwich University Hospital εξέτασαν δεδομένα για σχεδόν μισό εκατομμύριο ανθρώπους, αναζητώντας κατά πόσο μια τόσο απλή μορφή σωματικής δραστηριότητας θα μπορούσε να συνδέεται με πιο «γερή» καρδιά, καλύτερη υγεία και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Κίνηση & καρδιά: Τι έδειξαν τα δεδομένα
Η μετα-ανάλυση περιέλαβε 9 μελέτες και συνολικά 480.479 συμμετέχοντες, ηλικίας 35 έως 84 ετών. Στο δείγμα περιλαμβάνονταν τόσο υγιείς άνθρωποι όσο και άτομα με ιστορικό καρδιαγγειακών προβλημάτων, ενώ η διάμεση διάρκεια παρακολούθησης έφτανε τα 14 χρόνια.
Όταν οι επιστήμονες συνέκριναν όσους ανέβαιναν συχνά σκάλες με εκείνους που δεν το έκαναν, διαπίστωσαν ότι οι πρώτοι είχαν:
- 39% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια
- 24% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία
Παράλληλα, όσοι χρησιμοποιούσαν τακτικά τις σκάλες εμφάνιζαν μικρότερη πιθανότητα ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου, όπως στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος, εγκεφαλικού ή καρδιακής ανεπάρκειας.
«Το ανέβασμα σκάλας είναι ένας πρακτικός και συχνά παραμελημένος τρόπος να εντάξουμε τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινή ζωή», σημείωσε ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.
Πόσα σκαλοπάτια είναι αρκετά…;
Μια επιμέρους ανάλυση έδειξε ότι περίπου 60 έως 70 σκαλοπάτια συνδέονταν με αισθητή μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Αυτό δεν σημαίνει ότι αυτός ο αριθμός αποτελεί κάποιο «μαγικό» όριο. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι ακόμη αρκετά για να καθοριστεί ένας συγκεκριμένος αριθμός που απαιτείται ώστε να υπάρξουν καρδιαγγειακά οφέλη.
Σε ορισμένες από τις μελέτες, πάντως, όσο περισσότερες σκάλες ανέβαιναν οι συμμετέχοντες, τόσο μεγαλύτερα φαίνονταν τα οφέλη.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το ανέβασμα σκάλας αποτελεί μορφή σχετικά έντονης σωματικής δραστηριότητας, ακόμη κι αν διαρκεί μόνο λίγα λεπτά. Έτσι, μπορεί να αυξήσει γρήγορα τους παλμούς της καρδιάς και να ενεργοποιήσει μεγάλες μυϊκές ομάδες.
Ακόμη και σύντομα διαστήματα κίνησης διάρκειας ενός ή δύο λεπτών, όταν επαναλαμβάνονται μέσα στην ημέρα, μπορούν να συμβάλουν στη συνολική σωματική δραστηριότητα.
Γιατί οι σκάλες μπορεί να ωφελούν την καρδιά
Η καρδιαγγειακή νόσος παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Παράλληλα, περισσότερο από το ένα τέταρτο των ενηλίκων δεν φτάνει τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι σκάλες έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα: δεν απαιτούν εξοπλισμό, συνδρομή σε γυμναστήριο ή ειδικό πρόγραμμα άσκησης.
Μπορούν να ενταχθούν σχεδόν αυτόματα στην καθημερινότητα – στο σπίτι, στη δουλειά, στο μετρό ή σε ένα δημόσιο κτίριο.
Δεν αποδεικνύεται ότι οι σκάλες “προλαμβάνουν” την καρδιοπάθεια
Παρά το εντυπωσιακό 39%, τα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία.
Μεγάλο μέρος των δεδομένων προέρχεται από παρατηρητικές μελέτες. Αυτό σημαίνει ότι οι επιστήμονες εντόπισαν μια συσχέτιση ανάμεσα στο τακτικό ανέβασμα σκάλας και στον χαμηλότερο κίνδυνο, όχι ότι απέδειξαν πως οι σκάλες ήταν από μόνες τους η αιτία.
Άνθρωποι που επιλέγουν συστηματικά τις σκάλες μπορεί, για παράδειγμα, να ασκούνται περισσότερο γενικά, να έχουν καλύτερη φυσική κατάσταση ή να ακολουθούν και άλλες συνήθειες που προστατεύουν την καρδιά.
Επιπλέον, αρκετές από τις μελέτες βασίστηκαν στις αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων, ενώ δεν χρησιμοποιούσαν όλες τον ίδιο τρόπο για να μετρήσουν πόσο συχνά ή πόσες σκάλες ανέβαιναν.
Γι’ αυτό και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται μελλοντικές μελέτες με αντικειμενικές μετρήσεις, για παράδειγμα μέσω wearables, ώστε να διευκρινιστεί ποια ακριβώς «δόση» προσφέρει το μεγαλύτερο όφελος.
Η άσκηση δεν χρειάζεται πάντα να είναι «προπόνηση»
Η σωματική δραστηριότητα που ωφελεί την καρδιά δεν χρειάζεται να περιορίζεται σε μια οργανωμένη ώρα γυμναστικής. Μικρές επιλογές που αυξάνουν την κίνηση μέσα στην ημέρα, έχουν σημασία. Για όσους μπορούν να το κάνουν με ασφάλεια, το να προτιμούν τις σκάλες αντί για το ασανσέρ είναι ένας απλός τρόπος να αυξήσουν την ένταση της καθημερινής τους δραστηριότητας.
Οι σκάλες, ωστόσο, δεν είναι κατάλληλες για όλους. Άτομα με οστεοαρθρίτιδα, προβλήματα στις αρθρώσεις ή στα κάτω άκρα ή περιορισμένη κινητικότητα μπορεί να χρειάζονται άλλες επιλογές, όπως γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση ή προσαρμοσμένες ασκήσεις.
Το ζητούμενο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, δεν είναι απαραίτητα να μετράμε κάθε σκαλοπάτι, αλλά να αναζητούμε περισσότερες ευκαιρίες για κίνηση μέσα στην ημέρα.