Για χρόνια βλέπουμε τη γήρανση σαν κάτι που φέρνει αναπόφευκτα φθορά. Κάτι χάνεται ή τουλάχιστον επιβραδύνεται. Το σώμα δεν ακολουθεί όπως παλιά, η μνήμη μάς προδίδει πιο συχνά, η ενέργεια εξαντλείται πιο εύκολα. Είναι μια αφήγηση τόσο γνώριμη, που συχνά την αποδεχόμαστε πριν καν τη ζήσουμε.
Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη και σύμφωνα με νέα ευρήματα, πιο ενθαρρυντική. Νέα μελέτη του Yale, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Geriatrics, αποκαλύπτει ότι ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους για τη γήρανση —ότι μετά τα 65 η πορεία είναι σχεδόν αναγκαστικά καθοδική— δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.
Γήρανση και βελτίωση συνυπάρχουν
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερους από 11.000 ανθρώπους άνω των 65 ετών στις ΗΠΑ, παρακολουθώντας την πορεία της υγείας τους για έως και 12 χρόνια. Εστίασαν σε δύο βασικούς δείκτες, τη γνωστική λειτουργία και τη σωματική λειτουργικότητα, με την ταχύτητα βάδισης να λειτουργεί ως κριτήριο για την κατάσταση της υγείας τους συνολικά.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες παρουσίασαν βελτίωση σε έναν από τους δύο τομείς ή και στους δύο. Περίπου ένας στους τρεις βελτιώθηκε γνωστικά, ενώ περισσότεροι από ένας στους τέσσερις βελτιώθηκαν σωματικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η γήρανση δεν φέρνει δυσκολίες. Υποδηλώνει, όμως, ότι δεν πρόκειται για μια πορεία που ορίζεται αποκλειστικά από την απώλεια ή την φθορά. Υπάρχουν άνθρωποι που, μεγαλώνοντας, δεν περιορίζονται στη διατήρηση των δυνάμεών τους, αλλά καταφέρνουν να εξελίσσονται.
Γιατί οι μέσοι όροι μάς μπερδεύουν
Ένα κρίσιμο εύρημα της μελέτης είναι ότι οι μέσοι όροι μπορεί να «θολώνουν» την πραγματική εικόνα. Όταν κοιτάμε συνολικά έναν πληθυσμό, μπορεί να βλέπουμε μια γενική πτώση. Εάν όμως δούμε τον καθένα ξεχωριστά, τα δεδομένα αλλάζουν. Σε αυτήν την περίπτωση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αρκετοί άνθρωποι βελτιώθηκαν, κάποιοι παρέμειναν σταθεροί, ενώ άλλοι πράγματι δυσκολεύτηκαν.
Αυτή η οπτική έχει σημασία, σύμφωνα με τους ερευνητές, καθώς ο τρόπος που μιλάμε για την ηλικία δεν είναι ουδέτερος. Αν θεωρούμε αυτονόητο ότι «από εδώ και πέρα όλα θα χειροτερεύουν», κινδυνεύουμε να παραιτηθούμε νωρίτερα από όσα μας κάνουν καλό, όπως η φυσική δραστηριότητα, η μάθηση, η κοινωνικότητα, η πρόληψη, ακόμη και η χαρά της εξέλιξης.
Σημαντική και η στάση μας για τη γήρανση
Το πιο ενδιαφέρον, ίσως, εύρημα αφορά την εικόνα που είχαν οι συμμετέχοντες για τη γήρανση. Όσοι έβλεπαν την ηλικία τους με πιο θετικό τρόπο είχαν περισσότερες πιθανότητες να βελτιώσουν τόσο τη νοητική όσο και τη σωματική λειτουργία.
Αυτό ωστόσο, δεν σημαίνει ότι αρκεί να «σκεφτόμαστε θετικά» για να ακυρώσουμε ασθένειες, απώλειες ή πραγματικές δυσκολίες. Είναι όμως μια υπενθύμιση ότι οι πεποιθήσεις μας επηρεάζουν τον τρόπο που φροντίζουμε τον εαυτό μας. Αν πιστεύουμε ότι μπορούμε ακόμη να δυναμώσουμε, να μάθουμε, να κινηθούμε, να συνδεθούμε, είναι πιο πιθανό να συμπεριφερθούμε ανάλογα.