Υπάρχουν άνθρωποι που ξυπνούν εύκολα, σχεδόν πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι. Και υπάρχουν και εκείνοι που πατούν «αναβολή» ξανά και ξανά, σηκώνονται χωρίς ενέργεια και χρειάζονται ώρα μέχρι να νιώσουν ότι έχουν ξυπνήσει πραγματικά. Η πρωινή κόπωση δεν έχει να κάνει πάντα μόνο με το πόσες ώρες κοιμηθήκαμε.
Παίζει ρόλο και ο τρόπος με τον οποίο ξυπνάμε. Πρόσφατη μελέτη από την Ιαπωνία επισημαίνει ότι το φυσικό φως λίγο πριν την ώρα αφύπνισης μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της πρωινής κόπωσης, διευκολύνοντας την αφύπνιση. Σύμφωνα με τα ευρήματα, περίπου 20 λεπτά έκθεσης σε φυσικό φως πριν από το ξύπνημα φάνηκαν πιο βοηθητικά από την πλήρη απουσία φωτός, αλλά και από την έκθεση στο φως από την αυγή μέχρι την αφύπνιση.
Το φως μας ξυπνά
Το σώμα ακολουθεί έναν εσωτερικό ρυθμό, τον κιρκάδιο που επηρεάζει τον ύπνο, την εγρήγορση, τη θερμοκρασία του σώματος, τις βασικές ορμόνες αλλά και την ενέργεια που έχουμε στη διάρκεια της ημέρας.
Το φως είναι ένα από τα πιο ισχυρά σήματα για αυτό το εσωτερικό ρολόι. Όταν το πρωινό φως φτάνει στα μάτια, ο εγκέφαλος λαμβάνει το μήνυμα ότι η μέρα ξεκινά. Έτσι, το σώμα αρχίζει σταδιακά να περνά από τη φάση του ύπνου στη φάση της εγρήγορσης.
Γι’ αυτό και το ξύπνημα σε ένα εντελώς σκοτεινό δωμάτιο μπορεί, για κάποιους ανθρώπους, να μοιάζει πιο δύσκολο. Το σώμα καλείται να περάσει απότομα από τον ύπνο στη δράση, συχνά με τη βοήθεια ενός δυνατού ήχου, χωρίς να έχει προηγηθεί ένα φυσικό σήμα αφύπνισης.
Το timing των 20 λεπτών
Η μελέτη εξέτασε τρεις συνθήκες: φυσικό φως για 20 λεπτά πριν από το ξύπνημα, φυσικό φως από την αυγή μέχρι την αφύπνιση και καθόλου φυσικό φως πριν από το ξύπνημα. Οι συμμετέχοντες που δεν είχαν έκθεση στο φως πριν ξυπνήσουν ένιωσαν τη μεγαλύτερη πρωινή κόπωση. Εκείνοι που εκτέθηκαν σε φυσικό φως για περίπου 20 λεπτά πριν ξυπνήσουν ανέφεραν τη μικρότερη.
Το περισσότερο, όμως, δεν ήταν απαραίτητα καλύτερο. Αν το φως μπαίνει στο δωμάτιο από πολύ νωρίς, μπορεί να διαταράξει ή να διακόψει τον ύπνο, ειδικά το καλοκαίρι που η ανατολή έρχεται νωρίτερα. Έτσι, το σώμα μπορεί να ξυπνά πιο σταδιακά, αλλά όχι απαραίτητα πιο ξεκούραστα, εξηγούν οι ερευνητές.
Πώς να το δοκιμάσετε για περισσότερη ενέργεια
Αν το δωμάτιό σας έχει φυσικό φως το πρωί, μπορείτε να αφήνετε τις κουρτίνες λίγο πιο ανοιχτές, αρκεί να μη σας ενοχλούν τα φώτα του δρόμου ή εξωτερικών πηγών κατά τη διάρκεια της νύχτας. Μια άλλη λύση είναι οι κουρτίνες με χρονοδιακόπτη ή ένα σύστημα που επιτρέπει να μπει φως στο δωμάτιο λίγο πριν από την ώρα αφύπνισης.
Ακόμη πιο απλό είναι να βγείτε στο φυσικό φως μέσα στην πρώτη ώρα από το ξύπνημα. Ένας σύντομος περίπατος, λίγα λεπτά στο μπαλκόνι ή ο καφές κοντά σε ένα παράθυρο μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να πάρει το μήνυμα ότι η μέρα έχει ξεκινήσει.