Το πλάσμα είναι το μισό μας αίμα (55% για την ακρίβεια). Αυτό το κιτρινωπό υγρό δίνει στο αίμα μας τη ρευστή του μορφή, είναι το «περιβάλλον» όπου ζουν τα συστατικά του αίματος (ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια) και μεταφέρει θρεπτικά συστατικά και «μηνύματα» (δηλαδή ορμόνες) σε όλο τον οργανισμό μας.
Το πλάσμα του αίματος είναι ταυτόχρονα η πολύτιμη δραστική ουσία για μια σειρά από φάρμακα που σώζουν ζωές. Είναι μια δραστική ουσία που κανένα εργαστήριο και καμιά φαρμακοβιομηχανία δεν μπορεί να παρασκευάσει με τεχνητό τρόπο.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Copenhagen Economics, υπολογίζεται ότι περίπου 1 εκατομμύριο Ευρωπαίοι επηρεάζονται από μία από τις 12 πιο συχνές σπάνιες ασθένειες που μπορούν να αντιμετωπιστούν με θεραπείες που προέρχονται από πλάσμα (Plasma Derived Medicinal Products – PDMPs) και έχουν ανάγκη από την εθελοντική προσφορά πλάσματος.
Aν δεν υπάρχουν αρκετοί δότες πλάσματος, δεν παράγονται αρκετά φάρμακα για μια σειρά από σοβαρές παθήσεις που μπορούν να συμβούν στον καθένα μας.
Διότι τα PDMPs δεν αφορούν μόνο σπάνιες ασθένειες. Χρησιμοποιούνται ολοένα και ευρύτερα σε υποστηρικτικές θεραπείες για καρκινοπαθείς, στην αντιμετώπιση σοβαρών εγκαυμάτων και τραυμάτων, σε μεταμοσχεύσεις οργάνων, μετά από μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις, στη θεραπεία ηπατίτιδας και αυτοάνοσων νοσημάτων. Μόνο η ζήτηση για ανοσοσφαιρίνες — το πιο κρίσιμο προϊόν πλάσματος — αυξάνεται κατά 6,7% ετησίως.
Ελλειψη πλάσματος
Το πλάσμα βρίσκεται στο αίμα όλων των ανθρώπων αλλά ταυτόχρονα βρίσκεται σε έλλειψη.
Δεν παράγεται στο εργαστήριο και οι ποσότητες που απαιτούνται για τις θεραπείες που βασίζονται σε αυτό είναι μεγάλες.
Ενας ασθενής με αιμορροφιλία χρειάζεται 1.200 δωρεές κάθε χρόνο! Για την αντιμετώπιση της ανοσοανεπάρκειας, απαιτούνται 130 δωρεές ετησίως και για την ανεπάρκεια alpha-1 αντιθρυψίνης (γενετική αναπνευστική πάθηση) 900.
Πολλαπλασιάζοντας αυτούς τους αριθμούς επί εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς, αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε το μέγεθος της ανάγκης – χωρίς να υπολογίζονται όλες οι άλλες χρήσεις και εφαρμογές του πλάσματος.
Δεν αρκεί η απλή αιμοδοσία
Η διαδικασία συλλογής πλάσματος — πλασμαφαίρεση — διαρκεί περίπου 90 λεπτά και είναι εξίσου ασφαλής με την απλή αιμοδοσία.
Στη διαδικασία αυτή, γίνεται εξαγωγή του αίματος, το πλάσμα διαχωρίζεται, και τα ερυθρά αιμοσφαίρια επιστρέφονται στον δότη.
Ενας υγιής ενήλικας μπορεί να δωρίσει πλάσμα έως και 60 φορές μέσα σε έναν χρόνο.
Πλάσμα μπορεί να διαχωριστεί και στην απλή αιμοδοσία η οποία όμως μπορεί να γίνει μόνον τρεις φορές ανά έτος.
Μια σύνθετη αλυσίδα που ξεκινά από εμάς
Για να εξασφαλιστούν ποσότητες πλάσματος επαρκείς τόσο για τις νοσοκομειακές ανάγκες όσο και για την παρασκευή PDMPs απαιτείται ενεργή ευαισθητοποίηση και οργανωμένη υποδομή, ώστε όλο και περισσότεροι εθελοντές να δεσμευθούν στην συστηματική πράξη αλληλεγγύης.
Ακόμα και με επαρκή δωρεά, η παραγωγή φαρμάκων από πλάσμα είναι μία από τις πλέον απαιτητικές διαδικασίες στη φαρμακοβιομηχανία.
Μετά τον έλεγχό του, το πλάσμα καταψύχεται, μεταφέρεται σε εξειδικευμένες εγκαταστάσεις, και υποβάλλεται σε κλασματοποίηση — έναν πολύπλοκο διαχωρισμό που απομονώνει τις επιμέρους πρωτεΐνες. Ακολουθεί η παραγωγή, η αδρανοποίηση παθογόνων, η συσκευασία και ο ποιοτικός έλεγχος.
Το αποτέλεσμα: από τη στιγμή της δωρεάς ως το φάρμακο που φτάνει στον ασθενή, μεσολαβούν 7 έως 12 μήνες. Συγκριτικά αξίζει να αναφερθεί ότι ένα κοινό συνθετικό φάρμακο παρασκευάζεται μέσα σε έναν μήνα.
Ετσι, οι ελλείψεις πλάσματος και PDMPs δεν αντιμετωπίζονται άμεσα — εξαρτάται από τη συνέπεια των δοτών σήμερα, για τους ασθενείς του αύριο.
Μετατρέποντας τη δωρεά σε ζωή: η αξία των κέντρων συλλογής πλάσματος
Τα κέντρα συλλογής πλάσματος αποτελούν κρίσιμο πυλώνα για τη διασφάλιση της επάρκειας σε θεραπείες που βασίζονται στο πλάσμα, καθώς συνδέουν άμεσα την εθελοντική προσφορά των δοτών με την διαθεσιμότητα φαρμάκων ζωτικής σημασίας για εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς οι οποίοι έχουν ανάγκη την τακτική και σταθερή πρόσβαση σε αυτά.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, περίπου το 50% του πλάσματος που χρησιμοποιείται για την παραγωγή φαρμάκων προέρχεται από μόλις τέσσερις χώρες – την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Τσεχία και τη Γερμανία – οι οποίες διαθέτουν ένα μεικτό σύστημα συλλογής πλάσματος, όπου ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας συνεργάζονται προκειμένου να καλύψουν επαρκώς τις ανάγκες σε πλάσμα και να συνεισφέρουν στην ευρύτερη ευρωπαϊκή επάρκεια.
Η ενίσχυση των υποδομών συλλογής πλάσματος, με επίκεντρο τον ασθενή και τον δότη, συμβάλλει καθοριστικά στη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού συστήματος υγείας και στη διασφάλιση της συνεχιζόμενης διαθεσιμότητας θεραπειών που βελτιώνουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News