Ο διαβήτης είναι μια χρόνια μεταβολική νόσος που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα. Η απώλεια βάρους, η ισορροπημένη διατροφή και η φυσική δραστηριότητα αποτελούν τα βασικά βήματα πρόληψης. Παρά τα οφέλη τους όμως, οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις ίσως δεν προστατεύουν κάθε άτομο το ίδιο.
Σύμφωνα με μελέτη από το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Διαβήτη, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Τίμπινγκεν και το Helmholtz Munich, οι άνθρωποι με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτοι στον διαβήτη, παρά τη μεγάλη και μακροχρόνια μείωση του βάρους. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes.
Διαβήτης & κίνδυνος εμφάνισης
Σε προηγούμενη έρευνα, η ομάδα των ερευνητών είχε κατατάξει άτομα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε έξι διαφορετικές ομάδες. Η ταξινόμηση βασίστηκε σε μεταβολικά και κλινικά χαρακτηριστικά, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο εξελισσόταν ο κίνδυνος για διαβήτη και τις σχετικές επιπλοκές.
Οι ομάδες 3 και 5 ξεχώριζαν ως εκείνες με την υψηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο. Στη νέα ανάλυση, οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν η απώλεια βάρους και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής λειτουργούσαν εξίσου αποτελεσματικά σε όλες τις ομάδες.
Τι συνέβη παρά την απώλεια βάρους
Η μελέτη βασίστηκε στο πρόγραμμα Tübingen Lifestyle Intervention Program. Οι συμμετέχοντες, οι οποίοι είχαν αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, ακολούθησαν για δύο χρόνια ένα πρόγραμμα με αλλαγές στον τρόπο ζωής και έπειτα παρακολουθήθηκαν για περίπου εννέα χρόνια.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε όσους είχαν χάσει σημαντικό βάρος και είχαν καταφέρει να διατηρήσουν την απώλεια μακροπρόθεσμα. Στην ομάδα υψηλού κινδύνου 5, η μέση μείωση του βάρους έφτανε το 8%. Παρ’ όλα αυτά, με την πάροδο των ετών τα επίπεδα σακχάρου τους συνέχιζαν να ανεβαίνουν, η παραγωγή ινσουλίνης μειωνόταν και ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη παρέμενε υψηλός.
Διαβήτης & ο πιθανός ρόλος του λιπώδους ήπατος
Για να καταλάβουν γιατί η συγκεκριμένη ομάδα δεν ωφελήθηκε στον ίδιο βαθμό, οι ερευνητές εξέτασαν τα μεταβολικά χαρακτηριστικά της.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, βασικό ρόλο φάνηκε να παίζει η έντονη αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία συνδεόταν πιθανότατα με τη μεγάλη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Το λιπώδες ήπαρ ενδέχεται επίσης να επηρέαζε τη λειτουργία των β-κυττάρων του παγκρέατος, τα οποία είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ινσουλίνης. Ο συνδυασμός αυτός θα μπορούσε να εξηγεί γιατί το σάκχαρο συνέχιζε να αυξάνεται παρά τη διατήρηση του χαμηλότερου βάρους.
Προς πιο εξατομικευμένη πρόληψη
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν είναι μάταιες. Αντίθετα παραμένουν θεμελιώδες κομμάτι της πρόληψης. Σημειώνουν όμως ότι η επιτυχία δεν πρέπει να κρίνεται απλώς από την απώλεια βάρους αλλά να αξιολογείται συνολικά, με δείκτες όπως τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, η ευαισθησία στην ινσουλίνη και η λειτουργία του παγκρέατος.
Εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν σε μελλοντικές μελέτες, οι άνθρωποι με παρόμοιο μεταβολικό προφίλ ίσως χρειάζονται πιο στενή παρακολούθηση και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Η ζυγαριά παραμένει ένας χρήσιμος δείκτης, αλλά όχι ο μοναδικός. Για την πρόληψη του διαβήτη, σημασία δεν έχει μόνο πόσο βάρος χάνουμε, αλλά και τι αλλάζει πραγματικά στις μεταβολικές λειτουργίες.