Σύμφωνα με νέα συστηματική ανασκόπηση, η σωματική δραστηριότητα που απολαμβάνουμε να κάνουμε στον ελεύθερο χρόνο μας από επιλογή συνδέεται με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο να διαγνωστεί ένα άτομο με άνοια μεγαλώνοντας. Αντίθετα, η έντονη σωματική δραστηριότητα που αποτελεί μέρος της εργασίας μας δεν φαίνεται να προσφέρει την ίδια προστασία.
Άνοια: 24% χαμηλότερος κίνδυνος με άσκηση στον ελεύθερο χρόνο
Η διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες από το University of Southern California, ανέλυσε δεδομένα από 74 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 4,2 εκατομμύρια άνθρωποι από 30 χώρες. Οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 45 έως 93 ετών κατά την έναρξη της παρακολούθησης, η διάμεση διάρκεια της οποίας ήταν 10 χρόνια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι έκαναν περισσότερη σωματική δραστηριότητα στον ελεύθερο χρόνο τους είχαν 24% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με εκείνους που ήταν λιγότερο δραστήριοι.
Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το τρέξιμο, η ποδηλασία, η κολύμβηση και τα αθλήματα – δηλαδή μορφές κίνησης που συνήθως επιλέγουμε να κάνουμε στον ελεύθερο χρόνο μας.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι η σωματική καταπόνηση στη δουλειά δεν φάνηκε να έχει το ίδιο όφελος. Αντιθέτως, τα υψηλά επίπεδα σωματικής δραστηριότητας στην εργασία συνδέθηκαν με 20% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι μια σωματικά απαιτητική δουλειά προκαλεί άνοια. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μπορεί να εμπλέκονται πολλοί άλλοι παράγοντες που συχνά συνοδεύουν τέτοιες εργασίες, όπως το αυξημένο ψυχοκοινωνικό στρες, διάφορες επιβλαβείς επαγγελματικές εκθέσεις, καθώς και η μεγαλύτερη έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση και θόρυβο. Οι βάρδιες και η περιορισμένη δυνατότητα αποκατάστασης αναφέρονται επίσης από ειδικό που σχολίασε τα ευρήματα ως πιθανοί παράγοντες που χαρακτηρίζουν ορισμένες σωματικά απαιτητικές δουλειές.
Παράλληλα, ένας άνθρωπος που εξαντλείται σωματικά κατά τη διάρκεια της εργασίας του ενδέχεται να έχει λιγότερη ενέργεια και χρόνο για άσκηση αναψυχής, κοινωνικές δραστηριότητες και άλλες συνήθειες που έχουν συσχετιστεί με την υγιή γήρανση.
Τι διαφορετικό έχει η άσκηση που επιλέγουμε;
Η άσκηση στον ελεύθερο χρόνο μπορεί να προσφέρει περισσότερα από τα καθαρά σωματικά οφέλη της κίνησης. Μια βόλτα με έναν φίλο, η κολύμβηση, η ποδηλασία ή ένα ομαδικό άθλημα μπορούν να συνδυάζουν σωματική δραστηριότητα, κοινωνική επαφή, ευχαρίστηση και νοητική διέγερση.
Παράλληλα, η τακτική άσκηση υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία και την κυκλοφορία του αίματος και συμβάλλει στον καλύτερο έλεγχο παραγόντων όπως η αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο και η χοληστερόλη – παράγοντες που σχετίζονται και με την υγεία του εγκεφάλου.
Έτσι, σύμφωνα με τους ειδικούς, ίσως δεν έχει σημασία μόνο η ποσότητα της κίνησης. Το αν η δραστηριότητα είναι εθελοντική και ευχάριστη, το περιβάλλον στο οποίο πραγματοποιείται, το κατά πόσο έχουμε έλεγχο πάνω της και χρόνο να ανακάμψουμε μετά, καθώς και το αν περιλαμβάνει κοινωνική αλληλεπίδραση, ενδέχεται επίσης να παίζουν ρόλο. Πρόκειται, ωστόσο, για πιθανές ερμηνείες των ευρημάτων και όχι για παράγοντες που αποδείχθηκε από τη συγκεκριμένη ανασκόπηση ότι ευθύνονται για τη διαφορά στον κίνδυνο.
Δεν αποδεικνύεται σχέση αιτίας και αποτελέσματος
Τα ευρήματα χρειάζονται, πάντως, προσεκτική ερμηνεία. Πρόκειται για δεδομένα παρατήρησης και επομένως δεν αποδεικνύουν ότι η άσκηση στον ελεύθερο χρόνο προλαμβάνει την άνοια ούτε ότι η σωματικά απαιτητική εργασία την προκαλεί.
Οι ίδιοι οι ερευνητές σημειώνουν ότι δεν μπορούν να αποκλείσουν την επίδραση παραγόντων που δεν μετρήθηκαν ή δεν ελήφθησαν πλήρως υπόψη, ιδιαίτερα όσον αφορά τη σωματική δραστηριότητα στην εργασία. Οι σωματικά απαιτητικές δουλειές μπορεί, για παράδειγμα, να συνυπάρχουν με κοινωνικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά και άλλα μειονεκτήματα που επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Το βασικό μήνυμα, λοιπόν, δεν είναι απλώς «κινηθείτε περισσότερο». Τα νέα δεδομένα υποδηλώνουν ότι το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούμαστε μπορεί επίσης να έχει σημασία.
Περπάτημα, ποδηλασία, κολύμβηση, χορός ή απλώς μια δραστηριότητα μαζί με φίλους είναι μερικοί τρόποι να βάλουμε περισσότερη κίνηση στον ελεύθερο χρόνο μας. Και, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η πρόληψη της άνοιας δεν εξαρτάται από μία μόνο συνήθεια, αλλά από έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως η τακτική άσκηση, η καρδιαγγειακή υγεία, ο καλός ύπνος και η κοινωνική και νοητική δραστηριότητα.