Τρέχετε να προλάβετε ένα ραντεβού και κάθε φανάρι ανάβει κόκκινο σαν να σας καθυστερεί επίτηδες. Την ίδια διαδρομή, όμως, μπορεί μια άλλη ημέρα να την κάνατε με ενθουσιασμό, επειδή πηγαίνατε να μοιραστείτε μια ευχάριστη είδηση. Ο δρόμος δεν άλλαξε. Άλλαξε όμως, ο τρόπος με τον οποίο βιώνετε όσα συμβαίνουν και αυτή η αλλαγή οπτικής μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το πώς ερμηνεύουμε τις δυσκολίες και τις επιλογές μας.
Η οπτική μας διαμορφώνεται από τις εμπειρίες, τις πεποιθήσεις και τη συναισθηματική μας κατάσταση. Επηρεάζει όσα θα παρατηρήσουμε, πώς ερμηνεύουμε μια δυσκολία και ποιες επιλογές θεωρούμε διαθέσιμες. Όταν είμαστε αγχωμένοι, η προσοχή μας συχνά περιορίζεται στην πιο επείγουσα ή απειλητική πλευρά μιας κατάστασης. Η διεύρυνση της οπτικής όμως, μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε και την υπόλοιπη εικόνα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ωραιοποιούμε τα προβλήματα ή να αναζητούμε με το ζόρι κάτι θετικό σε κάθε δυσάρεστη εμπειρία. Σημαίνει ότι προσπαθούμε να μην αφήνουμε μία δύσκολη στιγμή να καθορίζει ολόκληρη την ημέρα ή τον τρόπο που βλέπουμε την καθημερινότητά μας.
Αλλαγή οπτικής σε…
10. Αντιμετωπίστε το διαφορετικό με περιέργεια
Αναζητήστε ανθρώπους με διαφορετικές εμπειρίες, ακούστε μια άποψη που δεν ταυτίζεται με τη δική σας και ρωτήστε «τι σε κάνει να το βλέπεις έτσι;». Στόχος δεν είναι να συμφωνήσετε, αλλά να κατανοήσετε τους διαφορετικούς τρόπους ερμηνείας της ίδιας πραγματικότητας.
9. Zoom in zoom out
Πρώτα παρατηρήστε τι συμβαίνει τώρα και τι αισθάνεστε, χωρίς να το υποτιμάτε. Έπειτα απομακρυνθείτε νοητά και αναρωτηθείτε: «Πόση σημασία θα έχει αυτό σε μία εβδομάδα ή σε έναν χρόνο;». Η χρονική απόσταση μπορεί να επαναφέρει ένα πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις.
8. Ακούστε την ιστορία που λέτε στον εαυτό σας
Άλλο είναι να σκεφτείτε «δεν τα καταφέρνω ποτέ» και άλλο «αυτή τη φορά δυσκολεύτηκα». Η πρώτη φράση μετατρέπει ένα γεγονός σε μόνιμο χαρακτηριστικό της ταυτότητάς σας. Η δεύτερη περιγράφει μια συγκεκριμένη εμπειρία και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής.
7. Αναζητήστε όλα τα στοιχεία
Ο νους τείνει να εντοπίζει πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύουμε. Αν αισθάνεστε ότι αποτυγχάνετε, πιθανόν να θυμάστε πιο εύκολα τα λάθη σας. Αναρωτηθείτε λοιπόν, «ποια στοιχεία στηρίζουν αυτή τη σκέψη και ποια την αμφισβητούν;». Έτσι, μπορείτε να σχηματίσετε μια πιο ολοκληρωμένη και ρεαλιστική εικόνα της κατάστασης.
6. Αλλάξτε κυριολεκτικά παραστάσεις
Ένας περίπατος, λίγος χρόνος έξω ή ακόμη και η μετακίνηση σε διαφορετικό δωμάτιο μπορεί να διακόψει προσωρινά τον κύκλο των ίδιων σκέψεων. Η αλλαγή περιβάλλοντος δεν λύνει το πρόβλημα, μπορεί όμως να δημιουργήσει τον απαραίτητο νοητικό χώρο για να το προσεγγίσετε διαφορετικά.
5. Δανειστείτε την οπτική κάποιου άλλου
Όταν βρισκόμαστε πολύ κοντά σε ένα ζήτημα, δυσκολευόμαστε να δούμε εναλλακτικές. Ρωτήστε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε: «Τι πιστεύεις ότι δεν βλέπω;». Αναζητήστε κάποιον που θα σας βοηθήσει να σκεφτείτε και όχι απλώς να επιβεβαιώσει όσα ήδη αισθάνεστε.
4. Προσθέστε τη λέξη «ακόμη»
Η φράση «δεν μπορώ να το κάνω» κλείνει τη συζήτηση. Το «δεν μπορώ να το κάνω ακόμη» αφήνει περιθώριο για μάθηση, εξάσκηση και υποστήριξη. Δεν εγγυάται ότι όλα είναι δυνατά, αλλά υπενθυμίζει ότι μια σημερινή δυσκολία δεν αποτελεί οριστική ετυμηγορία.
3. Επιτρέψτε σε δύο αλήθειες να συνυπάρχουν
Μπορείτε να είστε απογοητευμένοι και ταυτόχρονα υπερήφανοι για την προσπάθειά σας. Να νιώθετε φόβο και να επιλέγετε να προχωρήσετε. Τα ανάμεικτα συναισθήματα δεν είναι αντίφαση. Αποτελούν φυσιολογικό μέρος μιας σύνθετης εμπειρίας.
2. Δοκιμάστε το «δυστυχώς… ευτυχώς…»
Περιγράψτε πρώτα τη δυσκολία χωρίς να την ωραιοποιήσετε και ύστερα αναζητήστε τι άλλο παραμένει αληθινό. «Δυστυχώς, η παρουσίαση δεν πήγε όπως ήθελα. Ευτυχώς, τώρα γνωρίζω τι χρειάζεται να αλλάξω». Η τεχνική δεν διαγράφει την απογοήτευση, αλλά δεν την αφήνει να γίνει η μοναδική αλήθεια για όσα συνέβησαν.
1. Καλλιεργήστε μια ρεαλιστική πρακτική ευγνωμοσύνης
Σημειώστε κάτι μικρό που εκτιμήσατε μέσα στην ημέρα. Μπορεί να είναι μια συζήτηση, ένα ήσυχο πρωινό ή μια δυσκολία που διαχειριστήκατε καλύτερα από όσο περιμένατε. Η ευγνωμοσύνη δεν χρειάζεται να αντικαταστήσει τη λύπη ή τον θυμό. Μπορεί απλώς να συνυπάρχει μαζί τους και να στρέφει την προσοχή και σε όσα λειτουργούν.
Η αλλαγή οπτικής δεν αλλάζει πάντοτε τις εξωτερικές συνθήκες. Μπορεί, όμως, να αλλάξει το εύρος των επιλογών που βλέπουμε μέσα σε αυτές. Μια άσχημη ώρα πιθανότατα θα παραμείνει άσχημη, χωρίς όμως να μετατραπεί αυτομάτως σε άσχημη ημέρα και πολύ περισσότερο σε άσχημη ζωή.