Αν και σίγουρα ανεπιθύμητη, η κυτταρίτιδα είναι μια τελείως ακίνδυνη κατάσταση η οποία ωστόσο απασχολεί μεγάλο αριθμό γυναικών. Χαρακτηρίζεται από την ανομοιόμορφη όψη του δέρματος, γνωστή και ως «όψη φλοιού πορτοκαλιού», η οποία εμφανίζεται σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος. Εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές όπως οι γλουτοί, οι γοφοί, οι μηροί, οι γάμπες, αλλά και η κοιλιακή χώρα και προκαλείται από την ανομοιόμορφη κατανομή του υποδόριου λίπους και την πίεση που αυτό ασκεί στο συνδετικό ιστό, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εσοχές στην επιφάνεια του δέρματος. Δεν θεωρείται παθολογική κατάσταση, αλλά μια φυσιολογική παραλλαγή της δερματικής αρχιτεκτονικής, με την ένταση και την ορατότητά της να διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο, καθώς επηρεάζονται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Η κυτταρίτιδα είναι μια πολυπαραγοντική φυσιολογική κατάσταση
Η εμφάνιση της κυτταρίτιδας οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών, ορμονικών και περιβαλλοντικών παραγόντων:
- Το φύλο παίζει το σημαντικότερο ρόλο στην εμφάνισή της, καθώς υπολογίζεται ότι έως και το 90% των γυναικών θα εκδηλώσει κυτταρίτιδα μετά την εφηβεία, ενώ η εμφάνισή της στους άντρες είναι σημαντικά σπανιότερη. Η φυλετική αυτή ιδιαιτερότητα αποδίδεται στη διαφορετική κατανομή του υποδόριου λίπους και τη δομή του συνδετικού ιστού στις συγκεκριμένες περιοχές του σώματος, ως αποτέλεσμα της δράσης των οιστρογόνων.
- Η ηλικία αποτελεί μία ακόμα παράμετρο της κυτταρίτιδας. Με την πάροδο του χρόνου, μειώνονται η φυσιολογική παραγωγή κολλαγόνου και η ελαστικότητα του δέρματος, ενώ παράλληλα παρατηρούνται μεταβολές στο συνδετικό ιστό. Οι αλλαγές αυτές καθιστούν τις χαρακτηριστικές εσοχές της κυτταρίτιδας πιο ορατές.
- Όσον αφορά στους γενετικούς παράγοντες, ορισμένα γονίδια επηρεάζουν τη συσσώρευση και την κατανομή του λίπους, την ελαστικότητα του δέρματος, καθώς και τη δομή του συνδετικού ιστού, συμβάλλοντας στην εμφάνιση κυτταρίτιδας.
- Μερίδιο ευθύνης φέρουν και ορισμένες επιβλαβείς συνήθειες όπως το κάπνισμα που μπορεί να εντείνει τη δερματική ανομοιομορφία. Οι βλαβερές ουσίες του καπνού επηρεάζουν τη μικροκυκλοφορία στις συγκεκριμένες περιοχές και μειώνουν την παραγωγή του κολλαγόνου, με αποτέλεσμα το δέρμα να χάνει την ελαστικότητά του και οι εσοχές να γίνονται πιο έντονες.
- Ο καθιστικός τρόπος συντελεί επίσης στην εμφάνιση και την ένταση της κυτταρίτιδας. Η μειωμένη φυσική δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη συσσώρευση σωματικού λίπους και να επηρεάσει αρνητικά τη δομή του συνδετικού ιστού, καθιστώντας την «όψη φλοιού πορτοκαλιού» πιο εμφανή.
- Τέλος το σωματικό βάρος, όπως και ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) σχετίζονται με την εμφάνιση της κυτταρίτιδας, καθώς η αυξημένη εναπόθεση λίπους εντείνει την πίεση στον υποδόριο ιστό καθιστώντας πιο ορατές τις ανομοιόμορφες εσοχές.
Τι πρέπει να αποφεύγουμε
Οι διατροφικές συνήθειες αποτελούν έναν από τους πιο σημαντικούς τροποποιήσιμους παράγοντες που επηρεάζουν την κυτταρίτιδα, καθώς ορισμένες επιλογές φαίνεται να εντείνουν την εμφάνισή της. Τέτοιες περιπτώσεις είναι:
1. Τα επεξεργασμένα τρόφιμα
Πλήθος μελετών έχει δείξει ότι η συχνή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, προστιθέμενων σακχάρων, καθώς και κορεσμένων και trans λιπαρών συνδέεται με αυξημένη εμφάνιση της δερματικής ανομοιομορφίας. Ο πιθανός μηχανισμός δράσης φαίνεται να σχετίζεται με την προαγωγή της φλεγμονής και του οξειδωτικού στρες, καθώς και με την αυξημένη αποθήκευση του λίπους στις συγκεκριμένες περιοχές.
2. Το αλάτι
Η αυξημένη πρόσληψή του μπορεί να οδηγήσει σε κατακράτηση υγρών στο σώμα, με αποτέλεσμα η επιδερμίδα να δείχνει πιο «φουσκωμένη» και η κυτταρίτιδα να γίνεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, πιο έντονα ορατή.
3. Το αλκοόλ επηρεάζει την κυτταρίτιδα
Επηρεάζει αρνητικά την όψη της κυτταρίτιδας, κυρίως λόγω της αφυδάτωσης που προκαλεί στον οργανισμό αλλά και της προώθησης φλεγμονωδών διεργασιών. Επιπλέον, η υπέρμετρη κατανάλωσή του μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της ενεργειακής πρόσληψης και μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού λίπους και βάρους.
4. Τα αναψυκτικά
Καθώς περιέχουν σάκχαρα, ενισχύουν τις μεταβολικές διαταραχές που επηρεάζουν τη σύσταση του σώματος και την εμφάνιση της κυτταρίτιδας.
Κυτταρίτιδα και οι επιλογές που βελτιώνουν την όψη της
Η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών αποτελεί ένα βασικό βήμα για την αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας. Γι’ αυτό λέμε:
1. Ναι στις φυτικές ίνες
Δίνουμε έμφαση στην κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, καθώς και φρούτων και λαχανικών, έναντι των επεξεργασμένων προϊόντων, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά συστατικά που συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων.
2. Όχι στη ζάχαρη
Μειώνουμε στο ελάχιστο την κατανάλωση τροφών που περιέχουν πρόσθετα σάκχαρα, όπως είναι γλυκά, αναψυκτικά και επεξεργασμένα τρόφιμα του εμπορίου, καθώς συνδέονται με αυξημένη φλεγμονώδη απόκριση και μεταβολικές διαταραχές.
3. Ναι στα καλά λιπαρά
Όσον αφορά στα λιπαρά, επιλέγουμε τα καλής ποιότητας, όπως τα μονοακόρεστα και τα πολυακόρεστα, τα οποία βρίσκονται στο ελαιόλαδο, στους ξηρούς καρπούς, στο αβοκάντο και στα λιπαρά ψάρια. Η κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών ζωικής προέλευσης θα πρέπει να είναι περιορισμένη, όπως και των trans λιπαρών που βρίσκονται στα τυποποιημένα προϊόντα του εμπορίου.
4. Ναι στη βιταμίνη C
Χρήσιμη είναι επίσης η κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη C που συμβάλλει στη σύνθεση του κολλαγόνου, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της ελαστικότητας του δέρματος. Πλούσιες πηγές βιταμίνης C είναι τα εσπεριδοειδή, τα ακτινίδια, οι φράουλες και οι πιπεριές.
5. Μυρωδικά στο μαγείρεμα
Η προσθήκη μυρωδικών και αρτυμάτων κατά το μαγείρεμα μπορεί να συμβάλει στη μείωση της χρήσης αλατιού. Σημαντική είναι επίσης η ανάγνωση των διατροφικών ετικετών που φέρουν τα προϊόντα, ώστε να ελέγχεται η περιεκτικότητά τους σε νάτριο και να αποφεύγονται οι «κρυφές» πηγές του.
6. Νερό, ο καλύτερος σύμμαχος για να καταπολεμηθεί η κυτταρίτιδα
Η πρόσληψη νερού και στην περίπτωση της κυτταρίτιδας θα πρέπει να είναι επαρκής, με τις συστάσεις να αναφέρουν περίπου 1½-2 λίτρα ημερησίως. Η σωστή ενυδάτωση συμβάλλει στη μικροκυκλοφορία του δέρματος και τη βελτίωση της υφής της επιδερμίδας.
*Η Νένα Λαπατίνα, MSc, είναι κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος, υποψήφια διδάκτωρ Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών