Η νόσος Πάρκινσον είναι μια προοδευτική νευρολογική πάθηση που επηρεάζει το νευρικό σύστημα. Αν και είναι περισσότερο γνωστή για τα κινητικά συμπτώματα που προκαλεί, όπως το τρέμουλο, η μυϊκή δυσκαμψία και η βραδύτητα των κινήσεων, μπορεί επίσης να επηρεάσει τις γνωστικές λειτουργίες.
Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί ήδη σημαντικό μέρος της φροντίδας των ατόμων με Πάρκινσον, καθώς μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της κινητικότητας, της ισορροπίας και της λειτουργικής ανεξαρτησίας.
Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology υποδεικνύει ότι τα πιθανά οφέλη της άσκησης μπορεί να επεκτείνονται και στη γνωστική λειτουργία.
Πάρκινσον: Τι έδειξε η νέα μελέτη;
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 294 άτομα που βρίσκονταν σε ήπιο έως μέτριο στάδιο της νόσου Πάρκινσον, με μέση ηλικία τα 66 έτη. Στόχος τους ήταν να εξετάσουν τη σχέση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και στην εξέλιξη των κινητικών και γνωστικών συμπτωμάτων της νόσου.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν πόσο χρόνο αφιέρωναν κάθε εβδομάδα σε διάφορες μορφές σωματικής δραστηριότητας, τόσο κατά την εργασία τους όσο και στο σπίτι ή στον ελεύθερο χρόνο τους.
Παράλληλα, οι επιστήμονες πραγματοποιούσαν ετήσιες αξιολογήσεις, παρακολουθώντας την εξέλιξη των κινητικών συμπτωμάτων για διάστημα έως επτά ετών και των γνωστικών λειτουργιών για διάστημα έως πέντε ετών.
Ανάλογα με τη συνολική διάρκεια της εβδομαδιαίας δραστηριότητας, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες:
- Χαμηλή δραστηριότητα: έως 4 ώρες την εβδομάδα.
- Μέτρια δραστηριότητα: από 4 έως 8 ώρες την εβδομάδα.
- Υψηλή δραστηριότητα: περισσότερες από 8 ώρες την εβδομάδα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που ήταν περισσότερο δραστήριοι παρουσίαζαν τη βραδύτερη γνωστική έκπτωση κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης ενώ εμφάνισαν και ευνοϊκότερη εξέλιξη των κινητικών συμπτωμάτων της νόσου Πάρκινσον.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα έντονη άσκηση
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης αφορά την ένταση της σωματικής δραστηριότητας.
Οι ερευνητές εξέτασαν όχι μόνο πόσες ώρες κινούνταν οι συμμετέχοντες, αλλά και πόσο απαιτητικές ήταν οι δραστηριότητές τους.
Στις έντονες δραστηριότητες περιλαμβάνονταν το τρέξιμο και η μεταφορά βαριών αντικειμένων. Αντίθετα, στις δραστηριότητες μέτριας έντασης περιλαμβάνονταν το γρήγορο περπάτημα και ορισμένες δουλειές του σπιτιού.
Όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη τη συνολική ποσότητα της σωματικής δραστηριότητας, διαπίστωσαν ότι η έντονη άσκηση από μόνη της δεν συνδεόταν με καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.
Με άλλα λόγια, η συνολική διάρκεια της κίνησης φάνηκε να έχει μεγαλύτερη σημασία από την έντασή της.
Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τα άτομα με Πάρκινσον, καθώς υποδεικνύει ότι ακόμη και δραστηριότητες που δεν απαιτούν μεγάλη σωματική προσπάθεια μπορούν να συμβάλλουν σε έναν πιο δραστήριο τρόπο ζωής.
Πώς συνδέεται η κίνηση με τη μνήμη και τη σκέψη;
Για να αξιολογήσουν τη γνωστική λειτουργία των συμμετεχόντων, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια κλίμακα βαθμολογίας από το 0 έως το 30, στην οποία οι χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη γνωστική έκπτωση.
Στην ομάδα με τη χαμηλότερη σωματική δραστηριότητα, η εκτιμώμενη ετήσια μείωση της βαθμολογίας ήταν 0,478 μονάδες.
Αντίθετα, στην ομάδα μέτριας δραστηριότητας η αντίστοιχη μείωση ήταν 0,090 μονάδες, ενώ στην ομάδα υψηλής δραστηριότητας μόλις 0,007 μονάδες.
Παρόμοια εικόνα παρατηρήθηκε και στην αξιολόγηση των κινητικών συμπτωμάτων.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, Ντονγκ-Γου Ριου, από το πανεπιστήμιο του Σινσινάτι των ΗΠΑ, προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη αναδείξει τη σχέση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και στα κινητικά συμπτώματα της νόσου.
Η νέα μελέτη, ωστόσο, υποδεικνύει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να συνδέεται με διπλά οφέλη, τόσο για την κίνηση όσο και για τη γνωστική λειτουργία.
Μπορεί πράγματι η άσκηση να επιβραδύνει τη νόσο Πάρκινσον;
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία τους.
Η μελέτη ήταν παρατηρητική, γεγονός που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδείξει πως η αυξημένη σωματική δραστηριότητα επιβραδύνει άμεσα την εξέλιξη της νόσου. Για παράδειγμα, είναι πιθανό τα άτομα με ηπιότερα συμπτώματα και καλύτερη γνωστική λειτουργία να ήταν εξαρχής περισσότερο δραστήρια.
Επιπλέον, οι πληροφορίες σχετικά με τη σωματική δραστηριότητα βασίστηκαν στις αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων, κάτι που ενδέχεται να επηρεάζει την ακρίβεια των δεδομένων.
Ένας ακόμη περιορισμός είναι ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες είχαν σχετικά καλή γνωστική λειτουργία κατά την έναρξη της έρευνας.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες και κλινικές δοκιμές για να διαπιστωθεί αν η άσκηση μπορεί πράγματι να επιβραδύνει τη νευροεκφυλιστική διαδικασία.
Πάρκινσον: Ακόμη και 10 λεπτά κίνησης είναι μια καλή αρχή
Ανεξάρτητα από τα ευρήματα της συγκεκριμένης μελέτης, η σωματική δραστηριότητα παραμένει σημαντικό μέρος της ολοκληρωμένης φροντίδας των ατόμων με νόσο Πάρκινσον.
Ακόμη και δέκα λεπτά κίνησης μπορούν να αποτελέσουν ένα πρώτο βήμα για κάποιον που θέλει να γίνει περισσότερο δραστήριος. Η επιλογή μιας ευχάριστης δραστηριότητας, η άσκηση με παρέα και η σταδιακή αύξηση της διάρκειάς της μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της συνέπειας. Το περπάτημα, οι κατάλληλες ασκήσεις ενδυνάμωσης και ισορροπίας ή άλλες μορφές κίνησης μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες και στις δυνατότητες κάθε ατόμου.
Φυσικά, το πρόγραμμα άσκησης χρειάζεται να σχεδιάζεται σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό ή τον φυσικοθεραπευτή, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα ισορροπίας ή αυξημένος κίνδυνος πτώσεων.
Το σημαντικότερο μήνυμα της νέας μελέτης δεν είναι ότι όλοι οι ασθενείς πρέπει να συμπληρώνουν οκτώ ώρες άσκησης την εβδομάδα αλλά ότι η συστηματική κίνηση, ακόμη και όταν δεν είναι ιδιαίτερα έντονη, μπορεί να αποτελεί πολύτιμο μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων με Πάρκινσον.
Και καθώς οι επιστήμονες συνεχίζουν να διερευνούν τη σχέση της με την εξέλιξη της νόσου, ένα πράγμα παραμένει σαφές: η άσκηση έχει ήδη σημαντική θέση στη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.