Οι αλλεργίες είναι συχνά συνδεδεμένες στο μυαλό μας με την παιδική ηλικία. Ωστόσο, μια αλλεργική αντίδραση μπορεί να εμφανιστεί για πρώτη φορά και στην ενήλικη ζωή, ακόμη και σε μια ουσία ή ένα τρόφιμο που κάποιος είχε καταναλώσει ή αντιμετωπίσει πολλές φορές στο παρελθόν χωρίς κανένα πρόβλημα.
Αυτό μπορεί να προκαλεί έκπληξη. «Αφού το έτρωγα τόσα χρόνια, πώς γίνεται να είμαι τώρα αλλεργικός;» είναι μια εύλογη απορία.
Η απάντηση δεν είναι πάντα απλή. Οι αλλεργικές παθήσεις επηρεάζονται από την κληρονομικότητα, το ανοσοποιητικό σύστημα και το περιβάλλον. Οι ειδικοί εξετάζουν επίσης τον ρόλο παραγόντων όπως οι λοιμώξεις, οι ορμονικές αλλαγές και οι περιβαλλοντικές εκθέσεις. Δεν υπάρχει, όμως, ένας μοναδικός παράγοντας που να εξηγεί όλες τις περιπτώσεις αλλεργίας στην ενήλικη ζωή.
Τι ακριβώς είναι οι αλλεργίες;
Η αλλεργία είναι μια υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε μια ουσία που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι ακίνδυνη.
Αυτή η ουσία ονομάζεται αλλεργιογόνο και μπορεί να είναι, για παράδειγμα, γύρη, ακάρεα της οικιακής σκόνης, τρίχωμα ζώων, κάποιο τρόφιμο ή δηλητήριο εντόμου.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι φτέρνισμα, καταρροή, φαγούρα, εξάνθημα, κνίδωση, πρήξιμο ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, δυσκολία στην αναπνοή.
Γιατί μπορεί να συμβεί αφού προηγουμένως δεν υπήρχε πρόβλημα;
Η πρώτη επαφή με μια ουσία δεν προκαλεί απαραίτητα άμεσα συμπτώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προηγηθεί μια διαδικασία ευαισθητοποίησης, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα «μαθαίνει» να αναγνωρίζει μια συγκεκριμένη ουσία ως απειλή.
Αργότερα, μια νέα έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε αλλεργική αντίδραση.
Γι’ αυτό η προηγούμενη ανοχή σε ένα τρόφιμο ή μια άλλη ουσία δεν αποκλείει απόλυτα την εμφάνιση αλλεργίας αργότερα στη ζωή.
Πώς αναγνωρίζουμε τις αλλεργίες;
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το είδος της αλλεργίας και τον τρόπο με τον οποίο ήρθαμε σε επαφή με το αλλεργιογόνο.
Μπορεί να εμφανιστούν:
- φτέρνισμα και καταρροή,
- φαγούρα στη μύτη ή στα μάτια,
- εξάνθημα ή κνίδωση,
- φαγούρα στο δέρμα,
- πρήξιμο στα χείλη ή στο πρόσωπο,
- κοιλιακός πόνος, ναυτία ή έμετος,
- βήχας ή συριγμός.
Δεν είναι όμως κάθε αντίδραση ίδια. Για παράδειγμα, μια δυσανεξία σε κάποιο τρόφιμο μπορεί να προκαλεί συμπτώματα χωρίς να εμπλέκεται ο ίδιος ανοσολογικός μηχανισμός.
Γι’ αυτό η σωστή διάγνωση έχει σημασία.
Πότε χρειάζεται αλλεργιολόγος;
Αν εμφανίζονται επανειλημμένα συμπτώματα μετά από ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, φάρμακο, τσίμπημα εντόμου ή άλλη έκθεση, είναι καλό να γίνει ιατρική αξιολόγηση.
Ο αλλεργιολόγος θα εξετάσει το ιστορικό, τη χρονική σχέση ανάμεσα στην έκθεση και στα συμπτώματα και, όταν χρειάζεται, μπορεί να ζητήσει ειδικές εξετάσεις.
Οι εξετάσεις από μόνες τους δεν αρκούν πάντα για τη διάγνωση. Η ερμηνεία τους πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με το ιστορικό και την κλινική εικόνα.
Πότε είναι επείγον;
Ορισμένες αλλεργικές αντιδράσεις μπορεί να εξελιχθούν γρήγορα σε αναφυλαξία, μια σοβαρή και δυνητικά απειλητική για τη ζωή αντίδραση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε συμπτώματα όπως:
- δυσκολία στην αναπνοή,
- αίσθημα ότι κλείνει ο λαιμός,
- πρήξιμο στη γλώσσα ή στον λαιμό,
- έντονη ζάλη ή λιποθυμία,
- απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης,
- συνδυασμός συμπτωμάτων από διαφορετικά συστήματα του οργανισμού.
Σε μια τέτοια περίπτωση χρειάζεται άμεση επείγουσα ιατρική βοήθεια.