Σε ορισμένες καταστάσεις και συζητήσεις πολλοί από εμάς νιώθουμε άγχος και αντιδρούμε έντονα όταν μας λείπουν πληροφορίες. Είναι μια συνηθισμένη αντίδραση, αλλά ενδέχεται να επιβαρύνει σοβαρά τις διαπροσωπικές σχέσεις. Και το κάνουμε σχεδόν όλοι κάποια στιγμή: βιώνουμε μια κατάσταση και δημιουργούμε μια ιστορία γύρω από αυτή στο μυαλό μας. Στη συνέχεια αντιδρούμε στην ιστορία που δημιουργήσαμε, όχι σε αυτό που πραγματικά συνέβη.
Η δρ Καβέθα Σουνταραμούρθι, ψυχίατρος εκπαιδευμένη στο Χάρβαρντ, η οποία συχνά αναφέρεται απλά ως δρ Καβέθα Σαν, συχνά μοιράζεται αποτελεσματικούς τρόπους για να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας. Χρησιμοποιεί απλά εργαλεία για την αναπλαισίωσή του, έτσι ώστε αντί να αντιδρούμε στους συναισθηματικά χρωματισμένους, αυτοσχέδιους μύθους μας, να μπορούμε να βλέπουμε τα πράγματα από απόσταση, να αποσυνδεόμαστε και να αποκτούμε διαύγεια, γράφει στο Upworthy η Σέσιλι Νόμπλερ.
Σε ένα βίντεο που δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο η Σαν παρουσιάζει το πρώτο πράγμα που διδάσκει σε κάθε ασθενή της. Βγάζει έναν πίνακα και τοποθετεί πάνω του τρία Post-it (αυτοκόλλητα χαρτάκια). Το πρώτο γράφει «Εμπειρία», το δεύτερο «Ιστορία» και το τρίτο «Αντίδραση».
Εμπειρία, ιστορία, αντίδραση
«Το μυαλό σας λειτουργεί σε τρία επίπεδα. Το πρώτο είναι η άμεση εμπειρία. Για παράδειγμα, “Η γυναίκα μου μού έριξε μια ματιά σήμερα το πρωί εκδηλώνοντας τη δυσαρέσκειά της για μένα ”. Οι περισσότεροι από εμάς φτιάχνουμε αμέσως με το μυαλό μας μια ιστορία για αυτήν την εμπειρία, χρησιμοποιώντας τη λέξη “επειδή”. “Η γυναίκα μου εκδήλωσε με το βλέμμα της τη δυσαρέσκειά της επειδή νομίζει ότι είμαι ηλίθιος”. Αυτή η ιστορία ταράζει το νευρικό μας σύστημα και μας κάνει να αντιδράσουμε, είτε φωνάζοντας είτε με το να κλειστούμε στον εαυτό μας είτε με το να γίνουμε τρομερά προσεκτικοί. ΑΥΤΗ είναι η αιτία του ανθρώπινου πόνου», επισημαίνει η αμερικανίδα ψυχίατρος.
«Πώς μπορούμε να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο;», αναρωτιέται στη συνέχεια και τοποθετεί ένα μικρότερο Post-it στον πίνακα, ανάμεσα στις λέξεις «Ιστορία» και «Αντίδραση».
«Τον σπάμε με ένα μικρό βήμα που ονομάζεται “επίγνωση”», εξηγεί. «Ακούγεται κάπως έτσι: “Παρατηρώ ότι ένα μέρος του εαυτού μου νιώθει θυμό”. Αυτή η διατύπωση, “Παρατηρώ ότι ένα μέρος του εαυτού μου”, σας επιτρέπει να διατηρήσετε μια μικρή απόσταση ανάμεσα σε εσάς και τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας. Το μόνο που χρειάζεται να θυμάστε είναι ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματα είναι σαν σύννεφα στον ουρανό. Ερχονται και φεύγουν. Εσείς είστε ο ίδιος ο ουρανός. Και όταν το κάνετε αυτό, αντί να αντιδράτε, θα είστε σε θέση να ανταποκριθείτε με ηρεμία και σοφία», τονίζει.
Η επίγνωση του βουδισμού
Οι χρήστες έσπευσαν να επισημάνουν στην ενότητα σχολίων από κάτω ότι οι ιδέες της Σαν είναι παρόμοιες με τη βουδιστική φιλοσοφία. Κάποιος γράφει χαρακτηριστικά: «Αυτό είναι συνώνυμο με την ανατολική πνευματικότητα, με αυτά που είπε ο Βούδας, αυτά που είπε ο Ραμάνα Μαχαρίσι και αυτά που λέει ο Σρι Σρι Ραβινσανκάρ. Αυτή η φιλοσοφία υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια. Τώρα οι ψυχίατροι την επιβεβαιώνουν».
Ενας άλλος θεραπευτής συμφώνησε. «Ο βουδισμός με βοήθησε να το εφαρμόσω αυτό. Εγινα ψυχοθεραπευτής, εκπαιδεύτηκα στη θεραπεία Γκεστάλτ, όπου έμαθα να αφήνω κατά μέρος την ιστορία και να δουλεύω με αντίσταση», ανέφερε.
Γεμίζοντας τα κενά
Ο δρ Ντέιβιντ Σίμονσεν βοηθάει εδώ και δεκαετίες ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις σχέσεις τους. Λέει στο Upworthy: «Υπάρχει ένα κενό ανάμεσα στο “ερέθισμα” και την “απάντηση”. Ο στόχος είναι να διευρύνουμε αυτό το κενό μεταξύ των δύο. Επιτυγχάνεται αναγνωρίζοντας ότι αυτός ο χώρος υπάρχει και στη συνέχεια βρίσκοντας τρόπους να παραμείνετε σε αυτόν λίγο περισσότερο, όπως αναπνέοντας, κάνοντας ένα διάλειμμα, συζητώντας το θέμα, αναστοχαζόμενοι, ονομάζοντας αυτό που νιώθετε, αντί να αντιδράτε. Είναι μια πρακτική. Οσο περισσότερο το κάνετε, τόσο πιο εύκολο γίνεται».
Ο Ντιπές Πατέλ, ιδρυτής του κέντρου συμβουλευτικής Dipesh Patel LCSW Counseling Services, μίλησε επίσης στο Upworthy: «Το ανθρώπινο μυαλό λατρεύει πάντα να γεμίζει τα κενά, είναι αυτά τα ενσωματωμένα συστήματα βελτίωσης διαδικασιών που διαθέτουν όλοι οι εγκέφαλοι», εξηγεί. «Ο ανθρώπινος νους σαρώνει διαρκώς το περιβάλλον προσπαθώντας να εντοπίσει μοτίβα και αναζητώντας τρόπους βελτίωσης, στην πραγματικότητα με κύριο σκοπό την επιβίωση», τονίζει.
Για παράδειγμα, «όταν νιώθουμε ότι δεν έχουμε όλες τις πληροφορίες ή τα δεδομένα για μια κατάσταση, το μυαλό μας ίσως προσπαθήσει να συμπληρώσει τα κενά, συχνά με στοιχεία που δεν είναι και τα πιο θετικά. Ενα απλό “όχι” από τον/τη σύντροφό μας μπορεί ξαφνικά να μας φανεί σαν απόρριψη, η αναμονή για μια προσφορά εργασίας μπορεί να αρχίσει να προκαλεί τη σκέψη ότι “δεν πήρα τη θέση επειδή δεν ήμουν αρκετά καταρτισμένος” ή μια αλλαγή στη ρουτίνα μας μπορεί ξαφνικά να μας δώσει την αίσθηση ότι κάτι πήγε τρομερά στραβά», λέει ο Πατέλ.
Σύγκριση με τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT)
Ο Ντιπές Πατέλ σημειώνει επίσης πώς η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να αξιοποιήσουν το δίκτυο πληροφοριών: «Τόσο η CBT όσο και οι πρακτικές της ενσυνειδητότητας (mindfulness) μάς διδάσκουν να αναγνωρίζουμε τα συμπεράσματά μας πριν αυτά γίνουν πραγματικότητα. Επίσης, η γνωστική διάχυση (cognitive defusion) είναι μια θαυμάσια στρατηγική που μας βοηθά να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναλογιστούμε τις ίδιες μας τις σκέψεις προτού τις αποδεχτούμε ως πραγματικότητα. Και υπάρχει μια διαφορά μεταξύ του “θα αποτύχω” και του “νομίζω ότι θα αποτύχω”. Το να έχουμε έστω και λίγο χώρο ανάμεσα στις σκέψεις μας και την πραγματικότητα μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στον τρόπο που βιώνουμε τα συναισθήματά μας, τις αντιλήψεις μας και τη συνολική πραγματικότητα», τονίζει ο αμερικανός ψυχοθεραπευτής.
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google