Όταν μιλάμε για συνθήκες ακραίας ζέστης, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως στη θερμοπληξία, την αφυδάτωση, την εξάντληση ή στην επιβάρυνση της καρδιάς. Ωστόσο, ο καύσωνας δεν φαίνεται να επηρεάζει μόνο το σώμα. Μια πρόσφατη μεγάλη μελέτη από την Αυστραλία στρέφει την προσοχή και στην ψυχική υγεία των νέων, υποστηρίζοντας ότι οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες ίσως συνδέονται με περισσότερες σοβαρές ψυχιατρικές νοσηλείες.
Η έρευνα, με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, ανέλυσε περισσότερες από 720.000 νοσοκομειακές εισαγωγές παιδιών, εφήβων και νέων ενηλίκων έως 24 ετών στη Νέα Νότια Ουαλία, σε βάθος δύο δεκαετιών. Οι εισαγωγές αφορούσαν σοβαρές καταστάσεις ψυχικής υγείας, δηλαδή περιστατικά που χρειάστηκαν νοσηλεία και όχι απλώς επίσκεψη στα επείγοντα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν η μέση ημερήσια θερμοκρασία βρισκόταν στο υψηλότερο 1% για τη συγκεκριμένη ημέρα, ο κίνδυνος εισαγωγής στο νοσοκομείο για ψυχική διαταραχή ήταν σημαντικά αυξημένος. Στους θερμότερους μήνες, ο κίνδυνος φάνηκε να διπλασιάζεται, ενώ στους ψυχρότερους μήνες η αύξηση ήταν ακόμη μεγαλύτερη.
Πώς μπορεί να επηρεάζει ο καύσωνας την ψυχική υγεία;
Η μελέτη δεν σχεδιάστηκε για να αποδείξει τον ακριβή μηχανισμό. Υποδηλώνει όμως, μια ισχυρή συσχέτιση, η οποία έρχεται να προστεθεί σε ένα αυξανόμενο σώμα ερευνών που εξετάζουν πώς η κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν την ψυχική υγεία.
Οι πιθανές εξηγήσεις είναι πολλές. Η έντονη ζέστη μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο, να αυξάνει την ευερεθιστότητα και την κόπωση, να δυσχεραίνει τη ρύθμιση του στρες και να επιβαρύνει ανθρώπους που ήδη αντιμετωπίζουν ψυχικές δυσκολίες. Στις υψηλές θερμοκρασίες, το σώμα προσπαθεί να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του, μια διαδικασία που απαιτεί ενέργεια και μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του οργανισμού συνολικά.
Ιδιαίτερα για τους εφήβους και τους νέους, ο κακός ύπνος, η συναισθηματική ένταση και η παρορμητικότητα μπορούν να λειτουργήσουν επιβαρυντικά.
Δεν αφορά μόνο τις ευπαθείς ομάδες
Οι συστάσεις για τον καύσωνα επικεντρώνονται κυρίως στους ηλικιωμένους, στα βρέφη, στα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας και σε όσους εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους κι όχι αδίκως. Η μελέτη όμως, υποστηρίζει ότι χρειάζεται να δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή και στους νέους ως ομάδα που μπορεί να επηρεάζεται από την ακραία ζέστη, όχι μόνο σωματικά αλλά και ψυχικά.
Σε περιόδους καύσωνα, δεν αρκεί να θυμόμαστε μόνο το νερό, τη σκιά και την αποφυγή έκθεσης στον ήλιο. Χρειάζεται επίσης να προσέχουμε αλλαγές στη συμπεριφορά, στον ύπνο, στη διάθεση, στην ένταση, στην απομόνωση ή στην επιδείνωση ήδη υπαρχόντων συμπτωμάτων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, όσο οι ακραίες θερμοκρασίες γίνονται συχνότερες εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, οι εισαγωγές που σχετίζονται με τη ζέστη και την ψυχική υγεία μπορεί να αυξηθούν τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό δεν είναι μια πρόβλεψη, όπως αναφέρουν, αλλά μια προειδοποίηση ότι ο καύσωνας θα πρέπει πιθανώς να αντιμετωπίζεται και ως ζήτημα ψυχικής υγείας.