«Από Δευτέρα ξεκινάω γυμναστήριο», «θα απαντήσω αργότερα σε αυτό το email», «έχω χρόνο να τελειώσω τη δουλειά αύριο». Αν αυτές οι φράσεις σας ακούγονται γνώριμες, δεν είστε οι μόνοι. Η αναβλητικότητα είναι μια από τις πιο συνηθισμένες ανθρώπινες συμπεριφορές και, σύμφωνα με τους νευροεπιστήμονες, δεν έχει να κάνει απαραίτητα με τεμπελιά ή έλλειψη πειθαρχίας. Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλός μας είναι «προγραμματισμένος» να επιλέγει συχνά την εύκολη λύση.
Ο εγκέφαλος προτιμά την άμεση ανακούφιση
Κάθε φορά που έχουμε μπροστά μας μια απαιτητική ή δυσάρεστη εργασία, στον εγκέφαλό μας ενεργοποιούνται δύο διαφορετικά «συστήματα».
Το πρώτο είναι το μεταιχμιακό σύστημα, το οποίο σχετίζεται με τα ένστικτα, τα συναισθήματα και την αναζήτηση της άμεσης ευχαρίστησης. Είναι το ίδιο σύστημα που μας ωθεί να αποφεύγουμε οτιδήποτε μας προκαλεί δυσφορία.
Το δεύτερο είναι ο προμετωπιαίος φλοιός, η περιοχή που μας βοηθά να οργανωνόμαστε, να σχεδιάζουμε και να παίρνουμε λογικές αποφάσεις.
Όταν επικρατεί το πρώτο, καταλήγουμε να αναβάλλουμε τη δουλειά που πρέπει να γίνει και να προτιμάμε κάτι πιο ευχάριστο, όπως να χαζεύουμε στα social media, να δούμε ακόμη ένα επεισόδιο της αγαπημένης μας σειράς ή να ασχοληθούμε με κάτι λιγότερο απαιτητικό. Η ανακούφιση που νιώθουμε εκείνη τη στιγμή είναι πραγματική, αλλά διαρκεί μόνο για λίγο.
Γιατί η αναβλητικότητα μας αγχώνει περισσότερο
Παρότι η αναβολή μιας υποχρέωσης μάς κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα προσωρινά, στην πραγματικότητα δημιουργεί περισσότερο άγχος. Η εργασία εξακολουθεί να υπάρχει και όσο πλησιάζει η προθεσμία, τόσο αυξάνεται η πίεση. Το αποτέλεσμα είναι να νιώθουμε ενοχές, στρες και συχνά ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία να ξεκινήσουμε.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: αναβάλλουμε για να νιώσουμε καλύτερα, αλλά τελικά αισθανόμαστε χειρότερα.
Η ενσυνειδητότητα μπορεί να κάνει τη διαφορά
Οι νευροεπιστήμονες υποστηρίζουν ότι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να περιορίσουμε την αναβλητικότητα είναι η ενσυνειδητότητα. Πρόκειται για την ικανότητα να παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας χωρίς να αντιδρούμε αυτόματα. Αντί να πούμε «δεν μπορώ να κάνω αυτή τη δουλειά», μπορούμε να αναγνωρίσουμε τι πραγματικά συμβαίνει.
- Μήπως φοβόμαστε ότι δεν θα τα καταφέρουμε;
- Μήπως η εργασία μάς φαίνεται υπερβολικά μεγάλη;
- Ή μήπως απλώς αισθανόμαστε κουρασμένοι;
Η απλή παρατήρηση αυτών των συναισθημάτων μάς βοηθά να αποκτήσουμε μεγαλύτερο έλεγχο στις αποφάσεις μας.
Τέλος στην αναβλητικότητα! Λίγη εξάσκηση αρκεί
Δεν χρειάζονται δραστικές αλλαγές για να περιορίσουμε την αναβλητικότητα.
Ξεκινήστε αφιερώνοντας μόλις πέντε λεπτά στην εργασία που αποφεύγετε. Πολύ συχνά, το πιο δύσκολο βήμα είναι απλώς να ξεκινήσετε.
Επίσης, απομακρύνετε ό,τι σας αποσπά την προσοχή. Βάλτε το κινητό στο αθόρυβο, κλείστε τις άσχετες καρτέλες στον υπολογιστή και επικεντρωθείτε σε μία μόνο εργασία κάθε φορά. Η συνεχής εναλλαγή μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων κουράζει τον εγκέφαλο και μειώνει την παραγωγικότητα.
Η ανταμοιβή βρίσκεται στην ολοκλήρωση
Ο εγκέφαλος αγαπά την ανταμοιβή. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε το θετικό συναίσθημα που νιώθουμε όταν ολοκληρώνουμε μια υποχρέωση. Η ανακούφιση, η ικανοποίηση και η αίσθηση ότι πετύχαμε έναν στόχο λειτουργούν ως κίνητρο για την επόμενη φορά. Όσο περισσότερο συνδέουμε την ολοκλήρωση μιας εργασίας με θετικά συναισθήματα, τόσο πιο εύκολο γίνεται να εγκαταλείψουμε τη συνήθεια της αναβολής.