Μελέτη δείχνει ότι ειδικές τεχνικές νοερής απεικόνισης μπορούν να μειώσουν τον φόβο της αποτυχίας και να βοηθήσουν τους ανθρώπους να επεξεργαστούν διαφορετικά τις επώδυνες αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας.
Η ψυχοθεραπεία που αλλάζει την «ιστορία» των αναμνήσεων
Στην τεχνική αυτή, ο θεραπευόμενος καλείται να ξαναζήσει νοερά ένα δυσάρεστο περιστατικό από την παιδική του ηλικία. Στη συνέχεια, όμως, η ιστορία αποκτά διαφορετική εξέλιξη.
Ο άνθρωπος φαντάζεται ότι εμφανίζεται ένα πρόσωπο που τον προστατεύει, για παράδειγμα ο θεραπευτής ή κάποιος άλλος υποστηρικτικός ενήλικας. Το πρόσωπο αυτό παρεμβαίνει, υπερασπίζεται το παιδί και αντιμετωπίζει τον άνθρωπο που το επικρίνει ή το πληγώνει.
Στόχος δεν είναι να αλλάξουν τα πραγματικά γεγονότα, αλλά να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος τα επεξεργάζεται και τα βιώνει συναισθηματικά.
Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τους συμμετέχοντες μέσω ερωτηματολογίων, συνεντεύξεων και μετρήσεων φυσιολογικών αντιδράσεων, όπως το επίπεδο σωματικής διέγερσης όταν θυμούνταν τις δυσάρεστες εμπειρίες. Η αξιολόγηση επαναλήφθηκε τρεις και έξι μήνες μετά το τέλος της θεραπείας.
Λιγότερος φόβος και μικρότερη συναισθηματική επιβάρυνση
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όλες οι τεχνικές νοερής απεικόνισης οδήγησαν σε σημαντική και διατηρήσιμη μείωση του φόβου της αποτυχίας.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης λιγότερη θλίψη και ενοχές όταν θυμούνταν τις δύσκολες εμπειρίες της παιδικής τους ηλικίας, ενώ οι φυσιολογικές αντιδράσεις του οργανισμού τους ήταν αισθητά πιο ήπιες. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες αναμνήσεις δεν προκαλούσαν πλέον το ίδιο έντονο στρες. Τα οφέλη διατηρήθηκαν τόσο τρεις όσο και έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Ο «παράγοντας της έκπληξης» φαίνεται να ενισχύει το αποτέλεσμα
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τεχνική ήταν ακόμη πιο αποτελεσματική όταν η νέα εξέλιξη της ανάμνησης δημιουργούσε ένα στοιχείο έκπληξης.
Όπως εξηγούν, όταν ο εγκέφαλος περιμένει να επαναλάβει ένα οδυνηρό μοτίβο, αλλά «βλέπει» μια διαφορετική κατάληξη, δημιουργείται αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν σφάλμα πρόβλεψης (prediction error). Αυτή η διαδικασία φαίνεται ότι βοηθά στην αντικατάσταση των παλιών αρνητικών συναισθηματικών προτύπων με νέα, λιγότερο επώδυνα.
Οι αναμνήσεις μπορούν να αλλάξουν
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δείχνουν πως οι επώδυνες εμπειρίες της παιδικής ηλικίας δεν χρειάζεται να καθορίζουν για πάντα τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε στις δυσκολίες της ζωής.
Όπως επισημαίνουν, οι αναμνήσεις δεν είναι σταθερές και αμετάβλητες. Με τις κατάλληλες ψυχοθεραπευτικές τεχνικές, μπορούν να αποκτήσουν διαφορετικό συναισθηματικό νόημα, βοηθώντας τους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν το παρόν με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και μικρότερο φόβο απέναντι στην αποτυχία.
Φωτογραφία: istock