Δύο επικίνδυνοι ιοί επιστρέφουν στο προσκήνιο, υπενθυμίζοντας στις υγειονομικές αρχές πόσο γρήγορα οι μολυσματικές ασθένειες μπορούν να μετατραπούν σε σοβαρές απειλές.
Ο χανταϊός, ο οποίος συχνά συνδέεται με τα τρωκτικά, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές καρδιακές και πνευμονικές επιπλοκές και δε διαθέτει ειδική θεραπεία ή εμβόλιο, ενώ ορισμένα στελέχη του μπορούν ακόμη και να μεταδοθούν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ο Έμπολα παραμένει μία από τις πιο τρομακτικές ασθένειες παγκοσμίως, με κάποιες εξάρσεις να σκοτώνουν έως και τους μισούς από όσους μολύνονται, αν και τα εμβόλια και τα αντιικά φάρμακα έχουν βελτιώσει τα αποτελέσματα για ορισμένα στελέχη.
Τόσο η νόσος του ιού Έμπολα όσο και ο χανταϊός έχουν προσελκύσει ανανεωμένο ενδιαφέρον τις τελευταίες εβδομάδες λόγω των σοβαρών κινδύνων που εγκυμονούν για τη δημόσια υγεία. Αν και πρόκειται για πολύ διαφορετικές ασθένειες, και οι δύο μπορούν να ξεκινήσουν με παρόμοια συμπτώματα και απαιτούν αυστηρά μέτρα πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων για να περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης.
Πρόσφατα άρθρα που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό CMAJ (Canadian Medical Association Journal) υπογραμμίζουν βασικές πληροφορίες σχετικά με αυτές τις ασθένειες για τους επαγγελματίες υγείας.
Κρούσματα και κίνδυνοι του χανταϊού
Ο χανταϊός αποτελεί νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης στον Καναδά. Κάθε χρόνο, περίπου 4 με 5 κρούσματα επιβεβαιώνονται και αναφέρονται στις δημόσιες υγειονομικές αρχές. Οι περισσότερες λοιμώξεις εμφανίζονται μετά από έκθεση σε τρωκτικά σε αγροτικές περιοχές της Μανιτόμπα, του Σασκάτσουαν, της Αλμπέρτα και της Βρετανικής Κολομβίας.
Ένα συγκεκριμένο στέλεχος, γνωστό ως ιός των Άνδεων (Andes virus), είναι ασυνήθιστο επειδή μπορεί να μεταδοθεί από τον έναν άνθρωπο στον άλλο.
Συμπτώματα και διάγνωση του χανταϊού
Διαφορετικά στελέχη του χανταϊού μπορούν να προκαλέσουν διαφορετικές μορφές ασθένειας. Στη Βόρεια και Νότια Αμερική, συμπεριλαμβανομένου του ιού των Άνδεων που βρέθηκε πρόσφατα στις ειδήσεις, οι λοιμώξεις μπορούν να οδηγήσουν σε καρδιοπνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό. Στην Ευρώπη και την Ασία, οι χανταϊοί συνδέονται συχνότερα με αιμορραγικό πυρετό και νεφρική δυσλειτουργία.
Η περίοδος επώασης και για τις δύο μορφές είναι γενικά 2 με 4 εβδομάδες. Τα κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους και κοιλιακό άλγος.
Η διάγνωση γίνεται μέσω ορολογικών εξετάσεων και δοκιμών αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR). Οι εξετάσεις αυτές πραγματοποιούνται από το Εθνικό Εργαστήριο Μικροβιολογίας στο Γουίνιπεγκ.
Θεραπεία χανταϊού και έλεγχος λοιμώξεων
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εγκεκριμένο αντιικό φάρμακο ή εμβόλιο ειδικά για τον χανταϊό. Ως εκ τούτου, η θεραπεία επικεντρώνεται στην υποστηρικτική φροντίδα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και των επιπλοκών.
Λόγω της πιθανότητας μετάδοσης, οι ύποπτες λοιμώξεις από τον ιό των Άνδεων απαιτούν αυστηρά μέτρα πρόληψης και ελέγχου. Οι ασθενείς πρέπει να απομονώνονται λαμβάνοντας προφυλάξεις για αερογενή μετάδοση, σταγονίδια και επαφή. Οι ειδικοί στις λοιμώξεις πρέπει να συμμετέχουν στη διαχείριση του ασθενούς και οι αρχές δημόσιας υγείας πρέπει να ενημερώνονται άμεσα.
Η νόσος του ιού Έμπολα και οι τρέχουσες εξάρσεις
Επιδημίες Έμπολα εμφανίζονται περιοδικά στην Κεντρική και Δυτική Αφρική από τότε που η ασθένεια εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1976. Τρεις κύριοι ιοί Έμπολα είναι γνωστό ότι μολύνουν τους ανθρώπους, και οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι νυχτερίδες των φρούτων αποτελούν τη φυσική τους δεξαμενή.
Ο ιός εξαπλώνεται μέσω της άμεσης επαφής με σωματικά υγρά, όπως αίμα, εμετός, διάρροια και σπέρμα. Οι άνθρωποι μπορούν επίσης να μολυνθούν αγγίζοντας μολυσμένα αντικείμενα ή επιφάνειες.
Η τρέχουσα έξαρση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό αφορά τον ιό Bundibugyo ebolavirus, ο οποίος παρουσιάζει αναφερόμενο ποσοστό θνησιμότητας 30% με 50%.
Συμπτώματα και εξετάσεις για τον Έμπολα
Αν και ο Έμπολα συνδέεται συχνά με αιμορραγία, λιγότεροι από τους μισούς ασθενείς εμφανίζουν αιμορραγικά συμπτώματα.
Τα τυπικά συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό 38°C ή υψηλότερο, κόπωση, μυϊκό πόνο και γαστρεντερολογικά προβλήματα. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 2 έως 21 ημέρες. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με τη χρήση εξέτασης PCR.
Τα άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα και έχουν πιθανό κίνδυνο έκθεσης θα πρέπει να αξιολογούνται και να εξετάζονται. Αυτό περιλαμβάνει ταξιδιώτες που επισκέφθηκαν πρόσφατα χώρες που αντιμετωπίζουν επιδημίες της νόσου, καθώς και άτομα που είχαν στενή επαφή με μολυσμένα άτομα ή με νυχτερίδες, πρωτεύοντα θηλαστικά ή θηράματα από τις πληγείσες περιοχές.
Πρόοδος και περιορισμοί στη θεραπεία του Έμπολα
Τα ύποπτα κρούσματα Έμπολα απαιτούν αυστηρές διαδικασίες πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων. Ο οργανισμός Health Canada συνιστά λεπτομερή πρωτόκολλα διαλογής και αξιολόγησης μαζί με εκτεταμένο προστατευτικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένης μιας ειδικά προσαρμοσμένης αναπνευστικής συσκευής N95, ασπίδας προσώπου, γαντιών και αδιάβροχων ρούχων.
Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί στην πρόληψη και τη θεραπεία ορισμένων μορφών του Έμπολα. Τα εμβόλια που στοχεύουν στον ιό Zaire ebolavirus έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικά, και δύο αντιικές θεραπείας έχουν μειώσει τα ποσοστά θνησιμότητας από το 50% στο 35%.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν επί του παρόντος εγκεκριμένα εμβόλια ή φάρμακα για την πρόληψη ή τη θεραπεία του Bundibugyo ebolavirus. Για τους ασθενείς που έχουν μολυνθεί από αυτό το στέλεχος, η υποστηρικτική φροντίδα παραμένει η κύρια θεραπευτική επιλογή.