Το ιχθυέλαιο μπορεί να βοηθήσει στην «απενεργοποίηση» της αντίστασης στην ινσουλίνη που καθοδηγείται από φλεγμονές – ακόμη και σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που δεν είναι υπέρβαροι.
Μια νέα βραζιλιάνικη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients δείχνει ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα από το ιχθυέλαιο μείωσαν τη δυσανεξία στη γλυκόζη και εξασθένησαν την αντίσταση στην ινσουλίνη σε πειραματόζωα (επίμυες) που δεν ήταν παχύσαρκα, αλλά παρουσίαζαν μια μεταβολική κατάσταση παρόμοια με τον διαβήτη.
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Ερευνών του Σάο Πάολο (FAPESP) και επικεντρώθηκε σε αρουραίους Goto-Kakizaki (GK), ένα καθιερωμένο ζωικό μοντέλο για τη μελέτη του μη παχυσαρκικού διαβήτη τύπου 2.
Ιχθυέλαιο και αντίσταση στην ινσουλίνη χωρίς παχυσαρκία
Τα συμπληρώματα ωμέγα-3 χρησιμοποιούνται συχνά από άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, οι επιστήμονες γνωρίζουν ακόμη πολύ λιγότερα για το πώς αυτά τα λιπαρά οξέα επηρεάζουν την αντίσταση στην ινσουλίνη όταν δεν εμπλέκεται η παχυσαρκία.
Το ερώτημα αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η παχυσαρκία είναι ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες κινδύνου για τον διαβήτη τύπου 2, αλλά δεν αποτελεί τον μοναδικό. Υπολογίζεται ότι το 10% έως 20% των ανθρώπων με διαβήτη τύπου 2 παγκοσμίως δεν είναι παχύσαρκοι. Για αυτούς τους ασθενείς, οι βιολογικές ρίζες της αντίστασης στην ινσουλίνη μπορεί να διαφέρουν από τα γνωστά μονοπάτια που σχετίζονται με το βάρος.
Στη μελέτη, οι ερευνητές χορήγησαν στα ζώα ιχθυέλαιο (πλούσιο σε EPA και DHA) τρεις φορές την εβδομάδα για οκτώ εβδομάδες. Στο τέλος του πειράματος, τα αντιμετωπιζόμενα ζώα εμφάνισαν:
- Χαμηλότερη αντίσταση στην ινσουλίνη
- Καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα
- Μειωμένους δείκτες φλεγμονής
- Βελτίωση στα λιπίδια (ολική χοληστερόλη, LDL «κακή χοληστερόλη» και τριγλυκερίδια)
Μια στροφή στα κύτταρα του ανοσοποιητικού
«Διαπιστώσαμε ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να μειωθεί σε αυτά τα ζώα τροποποιώντας τη φλεγμονώδη απόκριση, έτσι ώστε να αλλάξει το προφίλ των αμυντικών κυττάρων [λεμφοκυττάρων] από μια προ-φλεγμονώδη κατάσταση σε μια αντι-φλεγμονώδη κατάσταση», δήλωσε ο Rui Curi, συντονιστής της μελέτης και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Cruzeiro do Sul (UNICSUL).
Τα λεμφοκύτταρα είναι λευκά αιμοσφαίρια που κατευθύνουν την προσαρμοστική ανοσολογική απόκριση. Η μελέτη Nutrients υποδηλώνει ότι το ιχθυέλαιο λειτουργεί απομακρύνοντας την ανοσολογική δραστηριότητα από ένα επιβλαβές φλεγμονώδες πρότυπο προς ένα πιο προστατευτικό.
Συγκεκριμένα, η συμπληρωματική χορήγηση ιχθυελαίου ανέστρεψε το προ-φλεγμονώδες προφίλ, μειώνοντας την πόλωση των κυττάρων Th1 και Th17 (υποτύποι λεμφοκυττάρων με κρίσιμο ρόλο στη φλεγμονή) και αυξάνοντας το ποσοστό των ρυθμιστικών Τ-κυττάρων (Tregs), τα οποία μπορούν να καταστείλουν την ενεργοποίηση των φλεγμονωδών κυττάρων.
Φλεγμονή χωρίς παχυσαρκία
Οι περισσότεροι παχύσαρκοι άνθρωποι εμφανίζουν χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού, η οποία επηρεάζει τα μονοπάτια σηματοδότησης της ινσουλίνης. Το λιπώδης ιστός, ο οποίος είναι αυξημένος στην παχυσαρκία, απελευθερώνει προ-φλεγμονώδεις κυτοκίνες. Στο μη παχυσαρκικό μοντέλο, αυτό το χαρακτηριστικό του λιπώδους ιστού απουσιάζει, αλλά η συστηματική φλεγμονή παραμένει παρούσα.
Η ερευνητική ομάδα είχε δείξει σε προηγούμενες εργασίες της (δημοσιευμένες στα Cells και FEBS Letters) ότι οι αντιφλεγμονώδεις άμυνες φαίνεται να καταρρέουν νωρίς στα μη παχύσαρκα μοντέλα με αντίσταση στην ινσουλίνη, με τις αλλαγές στα λεμφαδένες να εντοπίζονται ήδη από την ηλικία των 21 ημερών.
Τι προσθέτουν οι πρόσφατες κλινικές μελέτες
Καθώς η έρευνα συνεχίζεται, πρόσφατες μελέτες σε ανθρώπους εξετάζουν πώς τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα επηρεάζουν τον μεταβολισμό:
- Μελέτη του 2025 (Food & Function): Μια διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή σε υγιείς ενήλικες μέσης και τρίτης ηλικίας έδειξε ότι η χορήγηση ιχθυελαίου για 12 εβδομάδες οδήγησε σε δοσοεξαρτώμενη μείωση της ινσουλίνης νηστείας και του δείκτη HOMA-IR (δείκτης αντίστασης στην ινσουλίνη).
- Ανάλυση του 2024 (Nutrition & Diabetes): Χρησιμοποιώντας δεδομένα μοντελοποίησης από 161 ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, οι ερευνητές ανέφεραν μια δοσοεξαρτώμενη συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων ωμέγα-3 και της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c), προτείνοντας μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση στην πρόσληψη ωμέγα-3.
Απαραίτητη η περαιτέρω έρευνα
Παρά τα πολλά υποσχόμενα ευρήματα, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Οι ζωικές μελέτες είναι χρήσιμες για την αποκάλυψη βιολογικών μηχανισμών, αλλά απαιτούνται περισσότερες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για να προσδιοριστεί η ιδανική δόση και ο καταλληλότερος τύπος ωμέγα-3 λιπαρών οξέων για τη διαχείριση του μη παχυσαρκικού διαβήτη τύπου 2.