Η μακροζωία φαίνεται πως δεν είναι απλώς θέμα τύχης ή καλών συνηθειών, αλλά ίσως συνδέεται με συγκεκριμένα βιολογικά χαρακτηριστικά. Νέα ελβετική μελέτη αποκαλύπτει ότι το αίμα ορισμένων αιωνόβιων παρουσιάζει μοριακά μοτίβα που θυμίζουν υγιείς μεσήλικες, αποκαλύπτοντας 37 πρωτεΐνες που ίσως εξηγούν γιατί ορισμένοι άνθρωποι φτάνουν τα 100 χρόνια διατηρώντας την υγεία τους.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Aging Cell, εξετάζει γιατί ορισμένοι άνθρωποι γερνούν πολύ πιο αργά από τον μέσο όρο και ποιοι βιολογικοί μηχανισμοί μπορεί να τους προστατεύουν. Πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της μελέτης SWISS100 και περιέλαβε τρεις ομάδες συμμετεχόντων: 39 αιωνόβιοι (μέση ηλικία 101 ετών), 55 ηλικιωμένοι νοσηλευόμενοι ασθενείς (μέση ηλικία 86 ετών) και 40 υγιείς ενήλικες (μέση ηλικία 41 ετών).
Πώς διεξήχθη η μελέτη;
Συνολικά αναλύθηκαν 720 πρωτεΐνες από δείγματα αίματος, που υπέστησαν επεξεργασία αρχικά σε τρία ελβετικά κέντρα και στη συνέχεια στάλθηκαν σε εξειδικευμένο εργαστήριο στη Γαλλία για λεπτομερή πρωτεομική ανάλυση. Η σύγκριση έγινε μία φορά για κάθε συμμετέχοντα και επικεντρώθηκε σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με φλεγμονή, καρδιαγγειακή υγεία και μεταβολισμό.
Από τις 720 πρωτεΐνες που εξετάστηκαν, οι ερευνητές εντόπισαν 37 που ξεχώριζαν στους αιωνόβιους, καθώς έτειναν να μοιάζουν περισσότερο με εκείνες των νεότερων ενηλίκων παρά με των ηλικιωμένων ασθενών.
Τι αποκαλύπτουν οι πρωτεΐνες για τη μακροζωία;
Οι 37 αυτές πρωτεΐνες συνδέονται με κρίσιμες λειτουργίες, όπως για παράδειγμα:
- Αντιοξειδωτική άμυνα: Πρωτεΐνες που βοηθούν στην εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών εμφανίζονταν σε επίπεδα παρόμοια με αυτά των νεότερων ενηλίκων.
- Ρύθμιση ενέργειας: Μία από τις πρωτεΐνες σχετίζεται με την ρύθμιση της ενεργειακής ισορροπίας των κυττάρων, το οποίο έχει συνδεθεί με επιβράδυνση της γήρανσης σε ζωικά μοντέλα.
Παρότι οι αιωνόβιοι φάνηκαν να έχουν υψηλότερους δείκτες φλεγμονής από τους 40χρονους, τα επίπεδα ορισμένων βασικών φλεγμονωδών πρωτεϊνών ήταν χαμηλότερα από αυτά των νοσηλευόμενων ηλικιωμένων. Αυτό ενισχύει τη θεωρία ότι η πιο «ήπια» χρόνια φλεγμονή ίσως αποτελεί χαρακτηριστικό της μακροζωίας.
Επιπλέον, πρωτεΐνες που ρυθμίζουν τον κυτταρικό θάνατο και την απομάκρυνση κατεστραμμένων κυττάρων φάνηκαν να διατηρούνται σε πιο υγιή επίπεδα, κάτι που μπορεί να προστατεύει από τη συσσώρευση κυτταρικής βλάβης.
Το γονίδιο FOXO3
Η ανάλυση επισημαίνει ότι το μοριακό προφίλ των αιωνόβιων φαίνεται να μοιάζει με αυτό που παρατηρείται σε άτομα που φέρουν παραλλαγές του γονιδίου FOXO3, το οποίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα γονίδια που σχετίζονται με τη μακροζωία. Αυτό υποδηλώνει ότι οι πρωτεΐνες που εντοπίστηκαν μπορεί να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου βιολογικού μονοπατιού που ευνοεί τη μακροβιότητα.
Οι ερευνητές συνέκριναν τα ευρήματα με δύο ανεξάρτητες μελέτες, μεταξύ των οποίων και η New England Centenarian Study. Συνολικά 135 πρωτεΐνες εμφάνισαν παρόμοιες τάσεις, ενισχύοντας την αξιοπιστία των ευρημάτων.
Ωστόσο, υπήρξαν και ορισμένοι περιορισμοί. Η μελέτη είχε μικρό δείγμα, ενώ οι ηλικιωμένοι της ομάδας σύγκρισης ήταν νοσηλευόμενοι, κάτι που μπορεί να ενίσχυσε τις διαφορές. Επίσης, αναλύθηκαν μόνο 720 πρωτεΐνες, αφήνοντας εκτός μεγάλο μέρος του ανθρώπινου πρωτεόματος. Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται συνδυασμός με γενετικά στοιχεία και δεδομένα του τρόπου ζωής για να καταλήξουν σε πιο ολοκληρωμένα συμπεράσματα.