Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.
Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων – alto.gov.gr
Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου αποτελεί το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων (alto.gov.gr). Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν τα προϊόντα αυτά σε όλα τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα. Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς, ο στοχευμένος έλεγχος, η διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Mε την εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο εκδίδεται έγγραφο που φέρει QR code.
Με τον τρόπο αυτό, διευκολύνονται οι έλεγχοι νομιμότητας που διενεργούν οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Κατά τους επιτόπιους ελέγχους υπάρχει η δυνατότητα τόσο σκαναρίσματος του QR code του εγγράφου, όσο και επιβεβαίωσης εγγραφής στο Μητρώο. Όσοι πωλούν τα σχετικά προϊόντα οφείλουν να εγγραφούν στο alto.gov.gr έως τις 16 Απριλίου 2026.
Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζει ειδικά τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό, τα προϊόντα νικοτίνης και τα σακουλάκια νικοτίνης. Τα προϊόντα αυτά απαγορεύεται να πωλούνται σε ανηλίκους, δεν μπορούν να διατίθενται μέσω αυτόματων πωλητών, οφείλουν να τοποθετούνται σε ειδικές προθήκες εντός καταστημάτων και να διατίθενται μόνο μέσω υπαλλήλου.
Εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς
Για την συνεχή εποπτεία και παρακολούθηση της αγοράς συστήνεται Ειδικό Τμήμα στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας. Το τμήμα αυτό έχει ως αρμοδιότητα την παρακολούθηση της κυκλοφορίας προϊόντων καπνού και νικοτίνης, τη συλλογή δεδομένων αγοράς και την υποστήριξη της χάραξης πολιτικών δημόσιας υγείας.
Ποινικοποίηση παραβάσεων
Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Οι παραβάσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή.
Οι υπουργοί που συμμετείχαν στην παρουσίαση του νέου πλαισίου έδωσαν έμφαση στην αυστηροποίηση των μέτρων, στην αξιοποίηση της τεχνολογίας και στην ενίσχυση των ελέγχων, ως βασικούς άξονες για την προστασία των ανηλίκων.
Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης τόνισε ότι πρόκειται για μια «ουσιαστική μεταρρύθμιση» στον τομέα της δημόσιας υγείας, με στόχο τον δραστικό περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων σε καπνό και αλκοόλ. Επισήμανε ότι το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο απαγορεύσεις, αλλά μια συνολική στρατηγική πρόληψης, με αυστηρούς κανόνες, ενισχυμένους ελέγχους και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, στέλνοντας μήνυμα «μηδενικής ανοχής» στις παραβάσεις.
Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος υπογράμμισε ότι για πρώτη φορά επιχειρείται η καθολική και ουσιαστική εφαρμογή της απαγόρευσης, με σαφή μεταφορά της ευθύνης ελέγχου ηλικίας στους πωλητές και αυστηρότερες κυρώσεις. Τόνισε ότι η προστασία των ανηλίκων δεν είναι μόνο νομικό ζήτημα, αλλά απαιτεί τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης κουλτούρας πρόληψης και συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας, αγοράς, εκπαίδευσης και οικογένειας.
Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου ανέδειξε τον ρόλο της τεχνολογίας ως «καταλύτη» για την αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων, σημειώνοντας ότι δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό πλαίσιο για τον έλεγχο της αγοράς και την προστασία των ανηλίκων. Αναφέρθηκε σε εργαλεία όπως η χαρτογράφηση της αγοράς, η δήλωση εκδηλώσεων και η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας, που περιορίζουν ουσιαστικά την πρόσβαση των ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα.
Τέλος, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης υπογράμμισε ότι η προστασία των ανηλίκων αποτελεί βασική προτεραιότητα, με έμφαση στην ενίσχυση του επιχειρησιακού σκέλους και στους στοχευμένους ελέγχους. Σημείωσε ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δεκάδες χιλιάδες έλεγχοι, με συλλήψεις και δικογραφίες, ενώ προανήγγειλε περαιτέρω εντατικοποίηση των παρεμβάσεων, τόσο σε επίπεδο πρόληψης όσο και στην αυστηρή αντιμετώπιση των παραβάσεων.
Φωτογραφία: γραφείο Τύπου υπ. Υγείας