Μια νέα μελέτη από την Ιταλία, που θα παρουσιαστεί στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία (ECO 2026), αποκαλύπτει ότι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) – το πιο διαδεδομένο εργαλείο μέτρησης της υγείας – αποτυγχάνει να κατατάξει σωστά πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού. Η έρευνα χρησιμοποίησε την εξέταση DXA (απορροφησιομετρία ακτίνων Χ διπλής ενέργειας), η οποία θεωρείται το «χρυσό πρότυπο» για τη μέτρηση του σωματικού λίπους, αποδεικνύοντας ότι ο ΔΜΣ συχνά υπερεκτιμά ή υποτιμά την πραγματική κατάσταση της υγείας ενός ατόμου.
Τα όρια του Δείκτη Μάζας Σώματος
Ο ΔΜΣ υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση το βάρος και το ύψος, γεγονός που αποτελεί και τη βασική του αδυναμία: δεν μπορεί να διακρίνει μεταξύ μυϊκής μάζας και λίπους, ούτε να λάβει υπόψη την κατανομή του λίπους στο σώμα. Ο καθηγητής Marwan El Ghoch επισημαίνει ότι αυτή η απλούστευση καθιστά δύσκολη την ακριβή αποτύπωση της παχυσαρκίας, παρόλο που ο δείκτης συνεχίζει να χρησιμοποιείται ευρέως από γιατρούς, ασφαλιστικές εταιρείες και δημόσιους φορείς υγείας.
Στατιστικά στοιχεία και λανθασμένες ταξινομήσεις
Η μελέτη εξέτασε 1.351 λευκούς Καυκάσιους ενήλικες στην Ιταλία (60% γυναίκες) και τα ευρήματα ήταν αποκαλυπτικά:
Στην κατηγορία των «παχύσαρκων» κατά ΔΜΣ: Το 34% ανήκε στην πραγματικότητα στην κατηγορία των υπέρβαρων σύμφωνα με τη μέτρηση λίπους (DXA).
Στην κατηγορία των «υπέρβαρων» κατά ΔΜΣ: Πάνω από τους μισούς (53%) είχαν ταξινομηθεί λάθος. Από αυτούς, το 75% ήταν στην πραγματικότητα φυσιολογικού βάρους και το 25% πληρούσε τα κριτήρια της παχυσαρκίας.
Στην κατηγορία των «λιποβαρών» κατά ΔΜΣ: Το 68,4% (σχεδόν τα δύο τρίτα) θα έπρεπε κανονικά να θεωρούνται άτομα φυσιολογικού βάρους.
Στην κατηγορία «φυσιολογικού βάρους»: Υπήρξε η μεγαλύτερη συμφωνία (78%), αλλά και πάλι το 22% των ατόμων ταξινομήθηκε σε διαφορετική κατηγορία με τη μέθοδο DXA.
Ανάγκη για νέα εργαλεία αξιολόγησης
Οι ερευνητές τονίζουν ότι, αν και ο ΔΜΣ και η μέθοδος DXA δείχνουν παρόμοια συνολικά ποσοστά παχυσαρκίας στον πληθυσμό, συχνά αναφέρονται σε διαφορετικά άτομα. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι που χρειάζονται ιατρική παρέμβαση διαφεύγουν της προσοχής, ενώ άλλοι χαρακτηρίζονται λανθασμένα ως άτομα με πρόβλημα βάρους.
Οι ειδικοί προτείνουν την επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών δημόσιας υγείας, ώστε να περιλαμβάνουν πιο ακριβή εργαλεία μαζί με τον ΔΜΣ, όπως:
- Απευθείας μετρήσεις της σύστασης σώματος.
- Μετρήσεις δερματικών πτυχών.
- Τον λόγο μέσης προς ύψος (waist-to-height ratio).
Αν και η μελέτη επικεντρώθηκε σε λευκούς πληθυσμούς, οι ερευνητές σημειώνουν ότι παρόμοια μοτίβα λανθασμένης ταξινόμησης είναι πιθανό να εμφανίζονται παγκοσμίως, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για διαφορετικές εθνοτικές ομάδες όπου οι αναλογίες λίπους και μυϊκής μάζας μπορεί να διαφέρουν σημαντικά.