Για δεκαετίες, τα εμβόλια είχαν έναν σαφή και περιορισμένο ρόλο: να προστατεύουν από μια συγκεκριμένη λοίμωξη. Σήμερα όμως, κάποια από αυτά φαίνεται να επαναπροσδιορίζουν τη θέση τους στην ιατρική, διεκδικώντας έναν πολλαπλό ρόλο. Και το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Αρχικά σχεδιάστηκε για να προλαμβάνει μια επώδυνη δερματική λοίμωξη. Στην πορεία, τα δεδομένα άρχισαν να δείχνουν κάτι πολύ ευρύτερο: η προστασία του δεν σταματά στο δέρμα, αλλά επεκτείνεται στον εγκέφαλο, ενώ οφέλη διαπιστώθηκαν και για την καρδιά.
Οι ενδείξεις για μείωση του κινδύνου άνοιας έχουν ήδη προκαλέσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον. Τώρα, νέα στοιχεία έρχονται να προσθέσουν ένα ακόμη μπόνους: την καρδιοπροστασία. Σε ασθενείς με ήδη εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο, ο εμβολιασμός φαίνεται να συνδέεται με εντυπωσιακή μείωση των σοβαρών επεισοδίων μέσα στον πρώτο χρόνο – σε βαθμό που, σύμφωνα με τους ερευνητές της ίδιας μελέτης, συγκρίνεται ακόμη και με τη διακοπή του καπνίσματος.
Εν τω μεταξύ, οι παρατηρήσεις αυτές είναι η αιτία που οι επιστήμονες ανά τον κόσμο αισιοδοξούν για τον πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα της προστασίας που φαίνεται να παρέχουν τουλάχιστον ορισμένα εμβόλια. Αν αυτά τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, τότε δεν θα αποτελούν μόνον εργαλεία πρόληψης λοιμώξεων, αλλά και ιατρικές παρεμβάσεις που επηρεάζουν ευρύτερα την υγεία.
Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότερες μελέτες εστιάζουν στον ρόλο που δύναται να παίζουν οι ιοί στην εκδήλωση σοβαρών νοσημάτων. Ενδεικτικό το παράδειγμα του έρπητα ζωστήρα, που φαίνεται να πυροδοτεί φλεγμονώδεις διεργασίες, οι οποίες με τη σειρά τους μπορεί να οδηγήσουν σε θρόμβωση, αγγειακή βλάβη ή νευροεκφυλισμό. Αν ισχύει αυτό, τότε η πρόληψη της λοίμωξης ενδέχεται να σημαίνει πολύ περισσότερα από την αποφυγή ενός εξανθήματος.
Τι έδειξαν πρόσφατα ευρήματα
Το Σαββατοκύριακο 28-30 Μαρτίου, στη Νέα Ορλεάνη συγκεντρώθηκαν καρδιολόγοι από τις ΗΠΑ και ολόκληρο τον κόσμο για να ανταλλάξουν γνώσεις. Και σε αυτή την κορυφαία διοργάνωση, το συγκεκριμένο εμβόλιο βρέθηκε στο… μικροσκόπιο.
Αφορμή για αυτή τη συζήτηση στάθηκαν τα ευρήματα μιας νέας μελέτης, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από 246.822 ενήλικες άνω των 50 ετών. Ολοι είχαν διαγνωστεί με αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο την περίοδο 2018-2025, ενώ περίπου οι μισοί είχαν λάβει τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα (Shingrix ή Zostavax).
Εναν χρόνο αργότερα, τα αποτελέσματα των εξετάσεων ήταν εντυπωσιακά: όσοι είχαν εμβολιαστεί εμφάνιζαν κατά μέσο όρο 46% χαμηλότερο κίνδυνο σοβαρού καρδιαγγειακού επεισοδίου και 66% μικρότερη πιθανότητα θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Τα οφέλη επεκτείνονταν και σε επιμέρους προστασία, με τον κίνδυνο εμφράγματος να είναι μειωμένος κατά 32%, του εγκεφαλικού κατά 25% και της καρδιακής ανεπάρκειας επίσης κατά 25%.
Υπενθυμίζεται ότι μόλις το περασμένο έτος, μία ακόμη μελέτη υπαινίχθηκε ότι το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα μπορεί να ωφελεί και την καρδιακή υγεία γενικότερα. Μάλιστα εκείνα τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση European Heart Journal είχαν δείξει ότι όσοι εθελοντές είχαν κάνει το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα είχαν κατά μέσον όρο 23% λιγότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν καρδιαγγειακό πρόβλημα.
Οσο για την προστατευτική δράση του εμβολίου, αυτή φάνηκε πως ήταν ισχυρότερη κατά τα πρώτα 2-3 χρόνια από τον εμβολιασμό, είχε όμως συνολική διάρκεια 8 έτη.
«H μελέτη μας υποδηλώνει ότι το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου καρδιακής νόσου, ακόμη και σε άτομα χωρίς γνωστούς παράγοντες κινδύνου», είχε δηλώσει τότε ο Δρ. Ντονγκ Κέον Γιόν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Kyung Hee της Σεούλ.
Από το εξάνθημα, στον… εγκέφαλο
Εξίσου ενδιαφέροντα είναι και τα δεδομένα που συνδέουν το ίδιο εμβόλιο με την υγεία του εγκεφάλου. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες μελέτες διερευνούν τη σχέση μεταξύ λοιμώξεων, φλεγμονής και νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, με την άνοια να βρίσκεται στο επίκεντρο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα φαίνεται να προσφέρει ένα απρόσμενο όφελος: τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης.
Χαρακτηριστική είναι μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Nature, στην οποία αναλύθηκαν δεδομένα από περίπου 280.000 ηλικιωμένους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν εμβολιαστεί παρουσίαζαν κατά περίπου 20% χαμηλότερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια μέσα στα επόμενα επτά χρόνια, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν εμβολιαστεί.
Αν και η σχέση αυτή δεν αποδεικνύει αιτιότητα, ενισχύει την υπόθεση ότι η πρόληψη συγκεκριμένων λοιμώξεων μπορεί να περιορίζει τη χρόνια φλεγμονή που φαίνεται να συμβάλλει στη φθορά του εγκεφάλου.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News